26 Mart 2026 Perşembe

Muallim İBRAHİM CUDİ EFENDİ (şâir)

T
ÜRK  şâiri, 1850 yılında Merzifon'da doğdu. Merzifonlu Hüseyin Efendi'nin oğlu. Rüştiyede ve medresede okudu. Medrese öğrenimini tamamlamak için 1874' de İstanbul'a geldi.

1875' de imtihanla Beşiktaş askerî rüştiyesine Türkçe öğretmeni oldu. Sonra, Selânik'de açılan Terakki adlı özel okulda, Selânik idadîsi ve askerî rüştiyesinde öğretmenlik yaptı. 

1908 İnkılâbından sonra kurulan Osmanlı meclisine Amasya milletvekili olarak katıldı. 1912' de Gelenbevî ve Mercan idadîlerinde edebiyat ve Türkçe dersleri okuttu.

1915' de Bezmiâlem Valide Kız lisesi edebiyat öğretmenliğine getirildi. 1917' de Isparta milletvekili olarak Meclise girdiği zaman, kız lisesindeki derslerini de sürdürdü. 

Eylül 1921' de emekli oldu. Fransızca, Arapça ve Farsça biliyordu. Aruz ve hece vezninde şiirler yazdı. Şiirinde tasavvuf ile ilgili unsurlar vardır. Çeşitli dergilerde yayınlanan şiirleri bir kitapta toplanmadı. Muallim İbrahim Cudi Efendi, 1932' de İstanbul'da vefat etti. 

21 Mart 2026 Cumartesi

CHARLES CROS (bilgin, şâir)

F
RANSIZ  bilgin ve şâir, 1842 yılında Aude, Fabrezan'da doğdu. Heykeltraş Henri Cros'un kardeşi. Renkli fotoğraf çekme usulünü buldu. 

1877' de Fransız Bilimler akademisine verdiği bir raporda "paleofon" denilen ve gramofonun esasını teşkil eden bir âleti Edison'dan evvel açıkladı. 

Aynı zamanda; fantezist bir yazar ve alaycı bir şâirdi. Kahvelerde ve edebiyat çevrelerinde cerbezeli bir mizahçı olarak ün yaptı. Komik monolog türünü yeniden canlandırdı. Bu türdeki;  "Çiroznâme" ve "Hacıyatmaz" gibi eserleri ün kazandı. 

Özenle yazılmış küçük şiirleri de vardır "Sandal Ağacı Mahfazası (1873)".  Charles Cros, 1888' de Paris'de vefat etti. 

14 Mart 2026 Cumartesi

FERNAND CROMMELYNCK (yazar)

BELÇİKALI  oyun yazarı, 1886 yılında Paris'de (Fransa) doğdu. Önce piyesleriyle Belçika'da tanındı "Artık Koruya Gitmeyeceğiz (1906)",  "Maske Yapan Adam (1908)",  "Pişmanlık Satıcısı (1913)".

Ününün yayılmasını, şaheseri  "Muhteşem Boynuzlu"yu  Lugné-Poe'nun Fransa'da sahneye koymasına borçludur. Bu eserinde aldatılan koca konusunu yeni bir şekilde ve gerçekçi bir dille işler.

Diğer eserleri  :  "Çocuksu Âşıklar (1921)",   "Altın İskemleler (1925)",   "Carine veya Çılgın Kız (1929)",   "Çok Küçük Kalpli Bir Kadın (1934)",   "Sıcak ve Soğuk (1935)".

Fernand Crommelynck, 1970' de Saint-Germain-en-Laye'da (Fransa) vefat etti. 

7 Mart 2026 Cumartesi

FRANCİS HARRY COMPTON CRİCK (biyolog)

İ
NGİLİZ  biyoloji bilgini, 1916 yılında Northampton'da doğdu. 1940-47 yılları arası İngiliz Deniz kuvvetlerinde, sonra çeşitli İngiliz ve Amerikan araştırma merkezlerinde çalıştı (Cambridge, Brooklyn, Harward, Rochester, Johns Hopkins, Londra).

Nükleik asitlerin bünyesi üzerindeki çalışmalarından dolayı 1962' de James D. Watson ve Maurice H. F. Wilkins ile beraber Nobel Tıp ve Fizyoloji ödülünü aldı. Bu kişilerin, D.N.A. nın çift helezon şeklinde olduğu hakkındaki buluşu, 20. yy. içinde biyoloji sahasında yapılmış buluşların en önemlilerinden biri sayılabilir.

1953 yılı başlarında D.N.A. nın yapısı hakkında yeni bilgiler elde edildi. Wilkins ve Rosalind Franklin tarafından X ışınları kırınımıyla D.N.A billûrlarının fotoğrafları çekildi ve helezonî bir molekül olduğu anlaşıldı. Watson ile Crick,  D.N.A. nın kalıtsal bir yapıda olduğunu; kendini kopyalama, anî değişimlere uğrama ve dış etkileri taşıma özellikleri olduğunu açıkladılar.

D.N.A. nın bu yapısı, 1953' den beri derinlemesine araştırmalarla doğrulanmış ve ileri sürülen tahminlerin hemen hepsi gerçekleşmiştir. F. H. Compton Crick, 2004' de Amerika, San Diego'da vefat etti.