ALİYE BERGER (ressam)

TÜRK  kadın ressam, 1903 yılında İstanbul'da doğdu. Diplomat, hattat ve tarihçi Şâkir Paşa'nın kızı. Londra'da John Buckland Wright atölyesinde, "gravür" sanatının çeşitli türlerine çalıştı. 

1951' de İstanbul'a döndüğünde, 140 parçalık sergisiyle Türkiye'nin ilk gravür ve grafik sanatçısı olarak kendini tanıttı. Paris, Tokyo, Viyana'da sergiler açtı. Brüksel, Bükreş, Moskova, Leningrad'da tertiplenen "Türk Sanatı" sergilerine katıldı. 

Yapı ve Kredi Bankası resim yarışması "birincilik" ödülünü kazandı (1955). Eserleri; Resim ve Heykel müzesinde, Viyana'daki Albertina Museum'da yer aldı.

Yağlıboyadan çok, desen, çini mürekkebi, gravür kazıları gibi teknikleri tatbik etti (bkz. Gravür Sanatı Örnekleri). Aliye Berger, 1974' de İstanbul'da vefat etti. 

MUSTAFA ASLIER (grafik sanatçısı)

TÜRK  ilustrasyon ve gravür sanatçısı, litograf, 1926 yılında Kırcaali'de (Bulgaristan) doğdu. Resim öğrenimini Ankara Gazi Eğitim enstitüsünde yaptı. 

Münih Grafik Sanatlar akademisi ve Stuttgart Grafik Sanatlar Yüksek okulunda çalıştı. 

Devlet Tatbikî Güzel Sanatlar Yüksek okulunda "grafik bölüm başkanlığı" yaptı. Yurtiçi ve yurtdışı sergilere katıldı. Kişisel sergilerini açtı.

1985' de Güzel Sanatlar Akademisi'nde profesör ünvanı alarak dekan oldu. Mustafa Aslıer, 2015' de İstanbul'da vefat etti.

Eserleri, İstanbul Resim ve Heykel müzesinde, Amerika'da "Ben and Abby Grey Foundation"da, yerli ve yabancı özel koleksiyonlardadır.

JAMES ABBOTT MAC NEİLL WHİSTLER (ressam)

AMERİKALI  ressam ve gravürcü, 1834 yılında Lowell, Massachusetts'de doğdu. 1855' de Paris'e giderek Gleyre'in atölyesinde çalıştı. 1863' de yaptığı "Beyazlı Genç Kız" ve 1867' de sergilediği "Porselen Ülkesinin Prensesi", "Piyano" ve "Donmuş Thames" adlı eserleriyle ün kazandı. Bir müddet İngiltere'de kalarak bazı ofortlar yaptı. 

Bundan sonra portreleri artık iki adla anılmaya başlandı: "Kadın Portresi" veya "Annesinin Portresi", "Kurşunî ve Pembeli Ahenk", "Yeşil ve Mor", "Siyah ve Altın Sarısı", "Kurşunî ve Yeşil (Okyanus)" gibi. Bu usulünü dekorasyona da uyguladı. 

Whistler'in şahsî özellikleriyle dikkat çeken portrelerini birçok Amerikalı ressam taklit etti. Whistler, 1903' de Londra'da öldü.

James Abbott Mac Neill Whistler  
"Eski Battersea Köprüsü"

ADRİAEN VAN OSTADE (ressam)

HOLLANDALI  ressam ve gravürcü, 1610 yılında Haarlem'de doğdu. 1634' de Haarlem gild'ine girdi ve 1662' de başkan oldu. "Bir Aileden Portreler" adlı iki resim bıraktı, fakat özellikle günlük konuların ressamı olarak ün kazandı. 

Biçim ve konu bakımından Brouwer'den, renk, ışık ve gölge oyunları bakımından ise Rembrandt'tan yararlandı. 1640-65 arası, kahveleri ve kabareleri canlandıran mizah dolu resimler yaptı. "Kabare", "Handa Köylüler", "Öğretmen", "Atelye" adlı tabloları, üslûbu konusunda fikir verir. 

1665' den sonra, gerek Jan Steen ile rekabet etmek gerek yeni zevklere uymak için paletini ışıklandırmakla beraber, çok inceltilmiş boyalarla, gerçeğe uygun motifler çizdi. Bu dönemin en ilginç eseri "Köy Kemancısı"dır. Kardeşi İsaac'da ressam olan Adriaen van Ostade, 1684' de Haarlem'de öldü.

Adriaen van Ostade  -  Köy Kemancısı

KİTAGAVA UTAMARO (ressam)

 JAPON  ressam ve gravürcü, 1753 yılında Kawagoe'de doğdu. İlk albümü olan "Seçme Böcekler"i 1788' de yaptı. "Kuşlar Kitabı"nı yayınladıktan sonra (1790), tabiatı örnek alarak yaptığı eserlerden vazgeçerek, Tokyo'daki eğlence mahallelerinden sahneler ve ahlâkî kaygılarla kimi zaman modelden, kimi zaman da hayâlî hafifmeşrep kadın portreleri yapmaya başladı.

Özellikle "Yeşil Evlerin On İki Saati" (1798) adlı eseri önemlidir. Deseni, ifade gücü ve aynı zamanda eşyanın dış hatlarını, hacmini ve ağırlığını aslına uygun şekilde canlandırması bakımından beğenilir. Utamaro, Japon estampının en büyük ustalarından biri olarak kabul edilir. 

Eseri, tahta üzerine kazınmış binlerce parçayı kapsar. Renk bakımından aslına tamamen uygun olanlar, gerçekten Utamaro'nun elinden çıkmadır. Bu yönden pek başarılı olmayanlar ise, öğrencisi "Utamaro 2" ye maledilir. Bu sanatçı, Utamaro'nun ölümünden sonra onun dul karısıyla evlendi ve 10 sene atölyeyi yönetti. 

Utamaro, 1804' de estamplarından birinde diktatör Toyotomi Hideyoşi ile beş gözdesinin resmini yaptığı için hapsedilmişti. Kitagava Utamaro, 1806' da Tokyo'da öldü.

Kitagava Utamaro  -  Çocuklu Kadın

GİAMBATTİSTA TİEPOLO (ressam)

İTALYAN  ressam ve gravürcü, 1696 yılında Venedik'te doğdu. Gregorio Lazzarini'nin öğrencisiydi. Önce Piazzetta'nın sonra Veronese ile Sebastiano Ricci'nin etkisinde kaldı. İlgi çekici bir şeffaf ve açık renk anlayışına sahipti. Milano, Würzburg ve Madrid'de çalıştı.

1763' de Madrid'de kral 3. Carlos'un ressamı oldu. Büyük İtalyan okullarının son temsilcisidir. Birçok sarayı, özellikle Brenta kıyısında Mira'daki Contarini konağını süsledi (büyük şeref salonu girişi freskleri). Tuvale aktarılan bu freskler, bugün Paris'te bir müzededir (Jacquemart-André).

Gravürcü olarak, Pulcinella'nın maceralarını anlatan "Kaprisler" adlı bir dizisi vardır. Oğlu Giandomenico da desen ressamı ve gravürcüydü. Tiepolo Giambattista 1770' de Madrid'de öldü.

Giambattista Tiepolo  -  Würzburg piskoposluk sarayının merdivenlerinin tavanı

FÉLİCİEN ROPS (gravürcü)

BELÇİKALI  gravürcü ve taşbaskıcı, 1833 yılında Namur'da doğdu. 1854' de kurduğu gazetede Daumier ve Gavarni tarzında karikatürler yaptı. Ofortları ve çoğu zaman erotizme kaçan fantastik gravürleriyle tanındı. Rops, 1898' de Essonnes'de öldü. Eserleri: "İblisler", "Karamuk ekicisi", "Absent içen kadın", "Dantelacı", "Ölüm cezası".

Félicien Rops  -  Küçük büyücü

ANTONİO DEL POLLAİOLO (ressam ve heykeltraş)

İTALYAN ressam, heykeltraş, gravürcü ve kuyumcu (Antonio Benci), 1432 yılına doğru Floransa'da doğdu. Ghiberti'nin öğrencisiydi. Floransa vaftiz kilisesinin kapı süslemesinde onunla beraber çalıştı. Önce kuyumcu olarak tanındı. Vaftiz yerinin sunağı için 3 gümüş kabartma yaptı.

Castagno ve Donatello'nun tesirinde kalan Pollaiolo, çizgide büyük bir ustalığa ulaştı. Anatomi bilgisini de derinleştirdi. 1460' da kardeşi Piero ile beraber Medici sarayı için "Herkül'ün çalışmaları" dizisiyle figür ve manzaranın Flaman üslûbunda kaynaştığı kompozisyonlar çizdi.

1469-80 yılları arasında Floransa katedrali için "Vaftizci aziz Yahya'nın hayatı" ile bir dizi işlemeli pano yaptı. Natüralist üslûpta bronzdan yapılmış küçük heykelleri de vardır. Roma'da 4. Sixtus'un mezarını yaptı (1484-93). Bu eser, yapılışındaki netlik, kabartma anlayışındaki yenilik, teferruatın çokluğu ve çeşitliliğiyle ayrı bir özellik taşır.

Daha sonra 8. İnnocentius'un mezarını yaptı (1493-97). Pollaiolo aynı zamanda önemli bir gravürcüydü. Tanınmış eserleri Mantegna'yı ve onun aracılığıyla Dürer'i etkiledi. Antonio del Pollaiolo, 1498' de Roma'da öldü.

Antonio del Pollaiolo  -  4. Sixtus mezar detayı

GİOVANNİ BATTİSTA PİRANESİ (gravürcü)

İTALYAN gravürcü ve mimar, 1720 yılında Mogliano di Mestre'de doğdu. Mühendis dayısının yanında yetişti, sonra Roma'ya gitti (1740). Giuseppe Vasi'den ofort tekniğini öğrendi. 3 yıl sonra Venedik'e dönünce ofortla çalışmaya başladı ve yaptığı eserlerle bu alanda en büyük ustalar arasında yer aldı. Büyük boy 2000' den fazla eserinin 1000' e yakını imzasını taşır.

1745' de Roma'ya yerleşen sanatçı, 1745-64 yılları arası, "Hapishaneler ve eski Roma manzaraları" adlı ünlü gravür dizilerini yaptı. Mimar olarak, Roma'da barok üslûptaki Santa Maria del Priorato'nun tamirine katıldı. Dekoratif değer taşıyan gravürlerinin, 1768' den itibaren, yeni-klâsik zevkin tüm Avrupa'ya yayılmasında büyük rolü oldu.

Daha sonraları eskiz defterlerinde, Mısır sanatından ilham aldı. Bu eskizler sonradan ampir üslûbun temeli oldu. 1778' de "Paestum manzaraları"nı yaptı. Başlangıçta kullandığı açık renklere zamanla  belirli ve keskin siyah renkler kattı. Çizdiği manzaralardaki şiir havası, hayâl gücü kadar arkeolojiden de ilham alır.

Piranesi, eserlerinin bir kenarda saklanmasını değil, duvarlara asılmasını isterdi. Fransız romantik çağında, Piranesi'nin harabe manzaraları çok beğenilirdi, fakat sonraları sanatçı yavaş yavaş unutuldu. 20. yy. başında yeniden hatırlandı. Eserlerinin kataloğu, 1918' de yayınlandı. Piranesi'nin çalışmalarında kendisine yardım eden 3 çocuğu vardı (Laura, Francesco, Pietro). Giovanni Battista Piranesi 1778' de Roma'da öldü.

G. B. Piranesi  -  Sant'Angelo köprüsü ve kalesi, arkada San Pietro bazilikası (gravür)

GİORGİO MORANDİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam ve gravürcü, 1890 yılında Bologna'da doğdu. 1907-13 yılları arası Bologna Güzel Sanatlar akademisinde öğrenim gördü. Gravürcülüğe 1912' de başladı, fakat grafik alanındaki çalışmalarının en yoğun dönemi 1921-24 ve 1927-34 yılları arasındadır. 1930' da Bologna akademisinde gravür öğretmeni oldu.

Çok genç yaşta Soffici'nin yazılarından, tesadüfen eline geçen reprodüksiyonlardan Cézanne'ı tanıdı ve etkisinde kaldı. İlk eserlerinden Manzara (1911) ile Natürmort (1912) adlı tabloları bu etkinin izlerini taşır. Eserlerini ilk olarak 1914' de Bologna'da, Roma'da, sonra da fütüristlerle beraber Sprovieri galerisinde sergiledi.

Morandi'nin sanatı, gerek şekil zevkini aldığı kübistlerin, gerek fütüristlerin üslûbundan uzak kaldı. Carra ve De Chirico ile, kısa bir müddet benimsediği metafizik resim, plastik ve temel değerlere duyduğu eğitimi yoğunlaştırdı ve eski hümanizm ressamlarının şiir dünyasına yaklaşmasını sağladı. Sanatçının üslûbu 1920' ye doğru en saf ve özlü mükemmelliğe erişti. Natürmortlarında (1931), sanatçı günlük hayatın en basit eşyasından, ışık-gölge karışımı sonsuz tonlar üretir.

1945' den sonra Morandi, silik, az renkli, büyük alanlı manzara resimleriyle yoğun biçimli şişe resimleri yaptı. Morandi, Sao Paulo biennale'inde, 1953' de gravür dalında ve 1957' de resim dalında büyük ödül kazandı. Giorgio Morandi, 1964' de doğduğu şehirde öldü.

Giorgio Morandi  -  Natürmort (1929)

FRANS MASEREEL, eser-biyografi

BELÇİKA'LI gravürcü, desinatör ve ressam, 1889 yılında Blankenberge'de doğdu. Duygulu ve sert bir üslûpta yaptığı gravürlerinde çağı ve insanlar konusunu işledi. Manzara, deniz resimleri ve gündelik hayat sahnelerini gösteren tablolar yaptı.

Yayınladığı gravür kitapları: "Bir insan tutkusunun yirmi beş resmi (1918)", "Dua kitabım (1919)", "Düşünce (1920)", "Şehir (1925)", "Karadan aka (1939)", "Memleketim (1956)", "Eşya sergisi (1961)". Ayrıca, ünlü yazarların çeşitli kitaplarını da resimledi.

1945' den sonra Nice'te yerleşti. 1965' de bu şehirde bütün eserlerini toplayan bir sergi açan Frans Masereel, 1972' de Avignon'da öldü.

Frans Masereel  -  Bir kitap resimlemesi
(R.Rolland - Jean Christophe)

ANDREA MANTEGNA, eser-biyografi

İTALYAN ressam, 1431 yılında Padova'da doğdu. Doğramacı olan babası Biagio onu 10 yaşındayken ressam Francesco Squarcione'ye evlâtlık verdi. Mantegna burada 6 yıl kaldı. Genç ressam, 1448' de, Padova'da, Santa Sofia kilisesi için bir sunak tablosu yaptı (bugün kayıptır).

Daha sonra, Giovanni D'Alemagna, Antonio Vivarini ve Niccolo Pizzolo gibi üç ünlü ustayla Eremitani kilisesinin Ovetari kapellasını süslemeye başladı. Üç usta, ölüm ve iş bırakma gibi sebeplerle Mantegna'yı yalnız bırakınca, Süslemelerin çoğunu Mantegna tamamladı (1454-55). Rönesans resminin Kuzey İtalya'da yayılmasını sağlayan bu önemli fresk dizisi 1944' de bombardımanla tahrip edildi.

Padova'daki Santa Giustina kilisesine 1454' de yaptığı "Aziz Lukas poliptiği" adlı tablosunda Mantegna, gotik geleneğe bağlı eskimiş bir kompozisyon şeması içine girme mecburiyetinde kaldı. Mantegna'nın "Aziz Sebastianus" ve "Bahçede dua"yı, Padova'dan ayrılmadan önce 1460' da yaptığı sanılır.

Daha sonra Mantova'ya giden sanatçı 3. Ludovico Gonzaga'nın saray ressamı oldu ve ölene kadar orada kaldı. Kısa süreler için Floransa (1466), Pisa (1467), Roma (1488) ve Ferrara'ya gitti (1499). 1472-74 yılları arasında Mantegna, Dukalar sarayındaki sonradan "Evlilerin odası" diye adlandırılan "Camera picta"ya freskler yaptı.

Sanatçı 1486-92 yılları arasında "Sezar'ın zaferleri"ni yaptı. Mantegna, son yıllarında İsabella d'Este'nin çalışma odasını süsledi: "Parnassus (1497)" ve "Erdem'in zaferi (1502)" bir edebî ve klâsik ilhamı ortaya koyar.

Mantegna resim çalışmalarından başka grafik alanında da eserler verdi. Yaptığı tek tük desenlerin yanısıra dinî ve mitolojik konulu gravürleri de vardır. Mantegna'nın üslûbu ve ikonografik repertuarı, çağdaşı olan sanatçılarla daha sonraki nesiller üzerinde büyük etki yaptı. Andrea Mantegna, 1506' da Mantova'da öldü.

Andrea Mantegna  -  S. Giacomo'nun adaleti

ÉDOUARD MANET, eser-biyografi

FRANSIZ ressam ve gravürcü, 1832 yılında Paris'te doğdu. Bir hâkimin oğlu. Denizciliğe heves etti, bir gemide miço olarak Brezilya'ya gitti (1850). Dönüşünde Thomas Couture'ün atölyesine girdi, 1856' da oradan ayrıldı; Louvre'da kopyalar yaptı. İtalya, Almanya ve Hollanda'yı dolaştı.

İlk tabloları; "Absent", "Kirazlı çocuk" ve "Köpekli çocuk" gibi İspanyol sanatı havasında pitoresk figürlerdir. Salon'da sergilediği eserleriyle mansiyon kazandı. Bundan sonra Martinet galerisinde sergilediği 13 tablo, düzenlerindeki sertlikle tenkitçilerin ve halkın öfkesini çekerken, henüz tanınmayan Monet, Rénoir, Cézanne, Pissaro gibi genç ressamlar Manet'yi okullarının öncüsü saydılar.

1862' de "Çayırda öğle yemeği" Louvre salonunda kabul edilmedi, ama "Reddedilenler salonu"nda sergilendi ve Manet'nin skandal bir ressam olarak şöhrete ulaşmasını sağladı. Manet, yazar Emile Zola'nın bir portresini yaptı. Baudelaire de ressamdan yana çıktı. 1865' de "Olympia" adlı tablosu, Salon'da daha büyük bir rezalet çıkmasına yol açtı.

1867' de, Milletlerarası sergiye kabul edilmeyince, Alma köprüsünde açtığı özel sergiyle herkesi çileden çıkardı. Aralarında "Meksika imparatoru Maximilian'ın idamı"da bulunan çağdaş hayattan sahneleri o sırada çizdi. 1868' de onu savunan sanat eleştirmeni Théodore Duret'nin portresini yaptı. Bu tarihte, paletindeki renkler açılmaya ve aydınlanmaya başladı.

Yakınlarının ve çevresindekilerin portrelerini ve günlük hayattan sahneler çizdi. İlerleyici bir felç hastalığına tutulunca, daha az yorucu olan pastel tekniğini tercih etti ve çıplaklar, genç kadın figürleri yaptı. Çeşitli eserleri arasında, serbest tarzda ve parlak renklerle yapılmış natürmortlar, desenler, keskin hayâl gücüyle işlenmiş gravürler de yer alır.

Çoğu zaman klâsiklerden ilham almakla beraber, Manet'nin eseri, açık ve düz renkleri, fırçasının keskinliği ve çağdaş dünyaya bakışındaki cüretle, resim sanatında bir çığır açtı. Günümüzde çağdaş sanatın öncülerinden sayılan Édouard Manet, 1883' de Paris'te öldü.

Édouard Manet  -  M. ve Mme Manet'nin portresi  (1860)

MİNO MACCARİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam, gravürcü ve yazar, 1898 yılında doğdu. Roma Güzel Sanatlar Akademisi'nde gravür profesörü oldu. Sanat yönünden kıymetli, toplumsal ve siyasî hiciv türünde birçok desen yaptı. "İl Mondo" gazetesinde karikatürler çizdi. Mino Maccari 1989' da Roma'da öldü.

Mino Maccari  -  Bir tablosu

LEİDEN'Lİ LUCAS, eser-biyografi

HOLLANDA'LI ressam ve gravürcü, 1489 veya 1494' de Leiden'de doğdu. Cornelis Engelbrechtsz'in öğrencisi oldu. Söylentiye göre, 1508' den sonra, kendisine büyük ün kazandıran bakır ve ağaç gravürler yaptı. 1521' de Anvers'de Albrecht Dürer ile karşılaştı. Gravürleri, gölgelerin yumuşaklığı, geniş hayâlgücü ve günlük hayatı canlandırmadaki ustalığıyla dikkat çeker. Lucas, 1533' de doğduğu şehirde öldü.

Leiden'li Lucas  -  Satranç oyuncuları

PİETRO LONGHİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam ve gravürcü, 1702 yılında Venedik'te doğdu. Bologna'da Crespi'nin öğrencisi oldu. Venediklilerin aile hayatından çeşitli sahneler çizdi, belge değeri taşıyan küçük tablolar yaptı. Eserlerinin çoğu Venedik'teki Grassi sarayındadır. Pietro Longhi, 1785' de doğduğu şehirde öldü.

Pietro Longhi  -  Kuş avı

JEAN-BAPTİSTE LEPRİNCE, eser-biyografi

FRANSIZ ressam ve gravürcü, 1733 yılında Metz'de doğdu. Boucher'in öğrencisi oldu. Hollanda ve Rusya'yı dolaştı. 1764' de Fransa'ya döndü ve "Rus usulü vaftiz" adlı tablosuyla ilgi uyandırdı. Gravürcü olarak 168 parça eser bıraktı. Petersburg'da imparatorluk sarayının tavanlarını resimledi ve "Rus oyunları" adlı duvar halısının karton taslaklarını hazırladı. Leprince, 1781' de Lagny yakınlarında, Saint-Denis du Port'da öldü.

Jean-Baptiste Leprince  -  Rus usulü vaftiz

SÉBASTİEN LE CLERC, eser-biyografi

FRANSIZ gravürcüsü, 1637 yılında Metz'de doğdu. Bir kuyumcunun oğluydu. 1660' da mareşal Le Ferté'nin yanında mühendislik yaptı. 5 yıl sonra Paris'e gitti ve Le Brun'ün teşvikiyle, gravür üzerine çalışmaya başladı. "14. Louis'nin zaferleri" konusundaki 13 gravürü ile tanındı ve Gobelins halı imalâthanelerinde öğretmen oldu. 3000' den fazla gravür yaptı.

"Geometri el kitabı (1699)", "Mimarlık el kitabı (1714)", "Görüş sistemi (1679)" adlı eserleri olan Sébastien Le Clerc, 1714 yılında Paris'te öldü.

Sébastien Le Clerc  -  Ovidius'un Metamorfozu

JEAN EMİLE LABOUREUR, eser-biyografi

FRANSIZ  ressam ve gravürcü, 1877 yılında Nantes'da doğdu. Auguste Lepere ve Toulouse-Lautrec'in tavsiyeleri üzerine Dresden, Münih ve Berlin müzelerindeki eski gravürleri inceledi (1899-1902). Amerika ve Londra'da bir süre kaldı (1903-09).

İlk ağaç işini ve ilk ofortu 1896' da yaptı. 1909' da elde ettiği bir gezi bursuyla Türkiye, İtalya ve Yunanistan'ı dolaştı. İngiliz ordusunda geçirdiği tercümanlık yıllarını canlandıran gravürlerde (1916-18) kübizme yöneldiği görülür.

1930' da Briere peyzajlarıyla tekrar oforta döndü. 600' ü aşkın bakır üzerine, 250' si ağaç üzerine yapılmış gravürü ve 40 taşbaskısı vardır. Ayrıca 50 kitap resimledi. Ressamları, orijinal gravür yapmaya teşvik amacıyla 1922' de Bağımsız Ressamlar ve Gravürcüler derneğini kurdu. Laboureur, 1943' de Pénestin, Morbihan'da öldü.

Jean Emile Laboureur -  Denize bakan balkon

UTAGAVA İÇİYOSAY KUNİYOŞİ, eser-biyografi

JAPON gravürcü, 1798 yılında doğdu. Tiyatro veya tarih sahneleri ihtiva eden birçok estamp yaptı. Eserlerinin bir kısmında Batı etkilerinin izi göze çarpar. Kuniyoşi, 1861' de Tokyo'da öldü.

Utagava Kuniyoşi - Bir dram sahnesi (detay)