JEAN-FRANÇOİS CHAMPOLLİON (dil bilgini)

FRANSIZ  Eski Mısır dili ve kültürü uzmanı, 1790 yılında Figeac'da doğdu. Genç yaşta, Napolyon'un Mısır'a gönderdiği bilginlerin, anıtlardan kopyaladıkları hiyeroglif yazıtlarını çözmeye çalıştı. 

Bilinen Doğu dillerinden faydalanarak Eski Mısırlılar'ın dilini bulabileceğini düşündü. Mısır hristiyanlarının dinî törenlerde konuştukları "Koptça" ile ilgilendi. 

İnceleyeceği metinleri, Grenoble üniversitesinde tarih profesörüyken (1812-21) toplamaya başladı. 1922' de Edebiyat ve Yazıtlar akademisinde, hiyeroglif yazısının temel kurallarını kapsayan ve Eski Mısır dili ve kültürü araştırmalarının başlangıcını meydana getiren "M. Dacier'ye Fonetik Hiyeroglif Alfabesi Üzerine Mektup" adlı ünlü tebliğini okudu ve sonra da yayınladı.

ZÜBEYDE HANIM

MUSTAFA Kemal Atatürk'ün annesi. Sarıgöllü Hacı Sofu ailesinden Feyzullah Ağa'nın kızı. Selânik Evkaf kâtipliğinde ve Gümrük memurluğunda bulunan Ali Rıza Bey ile evlendi. Bu evlilikten Mustafa ve Makbule adlı iki çocuğu oldu.

Ali Rıza Bey vefat edince; Selânik eşrafından Hacı Süleyman Bey'in çiftliğinde kâhya olan kardeşi Hüseyin Ağa'nın yanına yerleşti. 

Oğlu Mustafa'yı, öğrenimini sürdürebilmesi için Selânik'teki büyükannesi ve teyzesinin yanına gönderdi. Mustafa'nın 1893' de gizlice Selânik Askerî rüştiyesine girmesine önce karşı çıktıysa da sonra razı oldu. 

1916' da oğlu ve kızıyla beraber İstanbul'un Şişli semtine yerleşti. Kurtuluş Savaşı sırasında oğlunun yanında bulunarak ona destek oldu. Daha sonra İzmir'e yerleşen Zübeyde Hanım, 1923' de bu şehirde vefat etti.

TARİHÖNCESİ SANAT

YAZININ  icadından önceki döneme "Tarihöncesi" denilir. Tarihöncesi sanata ait ilk incelemelerde; 1851 yılında amatör bir jeolog olan Brouillel, Chaffaud (Vienne) mağarasında, Keltlerden kaldığı zannedilen ilk işlenmiş kemiği buldu.

1860-64 yılları arasında, Edouard Larlet, Ariège ve Dordogne'da "Gelişmiş Magdaleniyen"de (Mö. 1300 - 8000) süsleme sanatının bulunduğunu gösteren küçük oymalı eşya ve gravürler ortaya çıkardı.

1879' da Marcelino de Sautuola, Altamira mağarasının (İspanya) tavan resimlerini keşfetti. Bu resimlerin "Tarihöncesi"nden kalma olduğuna ancak 1894' de La Mouthe (Dordogne) mağarası gravürleri bulunduktan sonra kesin karar verilebildi. Tarihöncesi sanatın kronolojisi henüz bütün eserler için açıkça belirlenememiştir.

Tarihöncesi  -  Lascaux mağarası, atları, inekleri gösteren friz

LOKAPALA

Lokapala
Tang sülâlesi devri, Çin sanatı

LOKAPALA, "dünyanın koruyucusu" veya "yöneticisi" mânâsını taşır. 

Brahmanizm'de ikinci derecede Tanrı'dır. "Destan" da her biri bir ana yönde olmak üzere dört tane, "Purana"larda sekiz, "Manu yasaları"nda da ara yönlerdekilerle birlikte, sekiz Lokapala vardır.

Bunlar Meru dağında oturur ve arkaik bir kozmografyayı temsil ederler.

Grandhara Yunan-Buddha sanatından itibaren tasvirleri yapılmaya başlandı ve çeşitli inanışlara göre farklı biçimler aldılar. Buddha sanatında "savaşçı" olarak görünürler.