MEDİHA GÖKÇER (oyuncu)

TÜRK  tiyatro oyuncusu, 1923 yılında Yugoslavya'da (Bosna-Hersek) doğdu. Devlet Konservatuarı Opera bölümünde iki yıl okuduktan sonra Devlet tiyatrosuna girdi. 

İlk olarak, "Satıcının Ölümü" adlı oyunda sahneye çıktı. "Bir Yastıkta",   "Derin Mavi Deniz",   "İhtiras Tramvayı" oyunlarında rol aldı. Sadık Şendil'in yazdığı "Büyük Sır (1956)" adlı filmde rol aldı.

Ankara radyosunda radyofonik oyun programlarına katıldı. Tiyatro sanatçısı Cüneyt Gökçer'in ilk eşi olan Mediha Gökçer, 2016' da İstanbul'da vefat etti.

AYTEN GÖKÇER (oyuncu)

TÜRK  tiyatro oyuncusu, 1940 yılında Ankara'da doğdu. Devlet konservatuarını bitirdi. İlk olarak, Devlet Tiyatrosu Çocuk bölümünde  "Tufan (1956)"  adlı oyunda rol aldı. 

"Hortlaklar (1960)",  "Andorra (1962)",  "4. Henry (1967)",  "Cadı Kazanı (1969)" v.b. ile tiyatro çalışmalarını sürdürdü.  "Kiss me Kate (1962)",   "My Fair Lady (1966)",   "Mançalı Don Quijote (1971)" adlı müzikli oyunlarda ve  "Bağdat Hatun (1973-80)" piyesinde başarı gösterdi.

Sadık Şendil'in  "Yedi Kocalı Hürmüz (1987)" adlı oyununda "Hürmüz" başrolüyle beğenildi. 1988' de "Devlet Sanatçısı" ünvanı aldı. Film oyunculuğu da yapan  ("4. Murad - 1981)" Ayten Gökçer, 2024' de İstanbul'da vefat etti.

FATMA GİRİK (oyuncu)

TÜRK  sinema oyuncusu, 1942 yılında İstanbul'da doğdu. Ortaokul sıralarında figüranlık yaparak sinemaya geçti. Seyfi Havari'nin yönettiği  "Leke" adlı filmde başrolü oynadı (1957).

"Talihsizler" filmiyle tanınarak Türk sinemasının en fazla film çeviren ve ödül alan kadın oyuncularından biri oldu. "Keşanlı Ali Destanı (1965)" ve  "Sürtüğün Kızı (1967)" filmiyle Antalya Film festivalinde,  "Ezo Gelin (1969)",  "Boş Beşik (1970)" ve "Acı (1971)" ile Adana Film festivalinde en iyi kadın oyuncu seçildi. 

Fevzi Tuna'nın yönettiği  "Kızgın Toprak (1973)" filmiyle Taşkent Film festivalinde özel ödül aldı. 1989' da İstanbul'un Şişli ilçesine Belediye başkanı oldu. Fatma Girik, 2022' de İstanbul'da vefat etti. Rolünü yaşayarak oynaması ve şirin gözleriyle sevilen bir kadın sanatçı oldu.

Diğer bazı filmleri  :  "Ağrı Dağı Efsanesi (1975)",   "Ana Ocağı (1977)",   "Kanlı Nigâr (1981)",  "Yılanların Öcü (1985)",  "Namusun Bedeli (1989)",  "Gurbet Kadını (2003)".

BAHA GELENBEVİ (senarist, yönetmen)

TÜRK  film yönetmeni ve senaryo yazarı, 1907 yılında İstanbul'da doğdu. Galatasaray Sultanîsi'nde ve Fransa'da Nice lisesinde okudu. Yüksek öğrenimini Valabre Yüksek Tarım okulunda tamamladı (1928). Tarım mühendisi oldu.

"Para" filminde operatör yardımcılığı,  "Dertli Pınar" filminde görüntü yönetmenliği yaptı (1943).  "Deniz Kızı" ile Türk filmciliğinde yeni bir çığır açtı (1944). Türk Sinema Sanatçıları derneğini kurdu Fotoğraflar ve sergilerle yurt içinde ve dışında armağanlar kazandı. "Kuru Meyvecilik" adlı bir kitabı vardır. 

Başlıca filmleri :  "Yanık Kaval (1946)",   "Çıldıran Kadın (1947)",   "Kanlı Döşek (1949)",   "Barbaros Hayreddin Paşa (1951)",   "Boş Beşik (1952)",   "Kaldırım Çiçeği (1953)",   "Balıkçı Güzeli (1953)".   "Günahkârlar Cenneti (1958)" filminden sonra yönetmenliği bırakarak fotoğraf çalışmalarına döndü. 

Devlet Film arşivinin kurulması üzerine, sinemayla ilgili kitaplarının tamamını buraya armağan etti. Baha Gelenbevi, 1984' de İstanbul'da vefat etti.

ZBİGNİEW CYBULSKY (oyuncu)

POLONYALI  sinema ve tiyatro oyuncusu, 1927 yılında Kniaze'de doğdu. Tiyatroda; Sartre,  İonesco,  Cocteau,  Faulkner,  W. Gibson ve Krucszkowski'nin oyunlarında rol aldı. 

Bazı oyunların yönetmenliğini yaptı. En önemli başarılarını sinema alanında kazandı. Sinirli, kaygılı ve romantik mizaçlı bir oyuncu olan Zbigniew Cybulsky, 1967' de Wroclaw'da vefat etti. 1951-65 yılları arasında Polonya sinemasındaki yenilik hareketinin başta gelen temsilcilerindendir.

Oynadığı filmler  :  "Bir Kız Konuştu (A. Wajda, 1954)",   "Küller ve Elmas (A. Wajda, 1958)",   "Gece Treni (J. Kawalerowicz, 1959)",   "Allahaısmarladık, Yarın Görüşelim (J. Morgenstern, 1960)",   "Sevilmek Sanatı (W. Has, 1962)",   "Bebek (J. Baratier, 1961)",   "Sevmek (J. Donner, 1964)",   "Salto (T. Konwicki, 1965)".

GARY COOPER ( film oyuncusu)

AMERİKALI  sinema oyuncusu (Frank J. Cooper), 1901 yılında Montana, Helena'da doğdu. Oyunculuğa, amatör bir komedyenler topluluğunda başladı. Filmlerde figüran rollerine çıktı. Daha sonra dünyanın en ünlü oyuncularından biri oldu. 

Çok uzun boylu, ince bir görünüşü vardı. Önceleri; kovboy veya sporcu jönprömiye rollerinde, daha sonra da karakter rollerinde oynadı.  "Barbara Worth'ün Kazanılması (1926)"  adlı filmle başlayarak, birçok filmde başrol oynadı. Gary Cooper, 1961' de Los Angeles'de vefat etti.

Oynadığı başlıca filmler :  "Silâhlara Veda (1932)",  "Mızraklı Süvari Alayı (1935)",  "Bâkir Delikanlı (1936)",  "Marco Polo'nun Maceraları (1938)",  "Çanlar Kimin İçin Çalıyor (1943)",  "Dr. Wassel'in Hikâyesi (1944)",  "Tam Öğle Vakti (1952)",  "Öğleden Sonra Aşk (1956)". 

CLAUDETTE COLBERT (film oyuncusu)

FRANSIZ  asıllı kadın sinema ve tiyatro oyuncusu, 1905 yılında Paris'de doğdu. Küçük yaşta Amerika'ya göç etti. Bütün meslek hayatını orada geçirdi.

1923' de sahneye çıktı,  1927' de Frank Capra'nın ilk filmlerinden biri olan  "Mike'ın Aşkı İçin" ile sinemada göründü. Birçok film çevirdi.

Başlıca filmleri :  "Gülümseyen Teğmen (1931,  E. Lubitsch)",  "Haç İşareti (1934,  C. B. de Mille)",  "Kleopatra  (1934,  C. B. de Mille)",  "Bir Gecede Oldu  (1934,  F. Capra)", bu filmle Oscar ödülü aldı.  "Mohawkların Arazisinde  (1939,  J. Ford)",  "Yumurta ve Ben  (1947,  C. Erskine)",  "Versailles'ı Bana Anlatmış Olsalardı  (1954,  S. Guitry)". 

Claudette Colbert, 1996' da Barbados'da vefat etti.

HENRİ GEORGES CLOUZOT (film yapımcısı)

FRANSIZ  film yapımcısı, 1907 yılında Niort' da doğdu. Gazetecilik yaparken 1931' de senaryocu ve film uygulayıcı olarak sinemaya başladı. Sonra Berlin'de E.A. Dupont ve Anatole Litvak'ın asistanı oldu. 

1942' de  "Katil 21 Numarada Oturuyor"  adlı filmi yönetti. 1943' de işgâl altındaki Fransa'da çevrilen filmlerin en iyilerinden olan "Karga"dan sonra şu filmleri çevirdi :

"Katil Kim (1946)",  "Manon (1949)",  "Miquette ve Annesi (1950)",  "Dehşet Yolcuları (1953)",  "Şeytan Ruhlu İnsanlar (1954)".  1956' da, sanat eserlerinin yapılışındaki sırları bulma maksadıyla  "Picasso'nun Esrarı" filmini çevirdi.

RENÉ CLAİR (yönetmen)

FRANSIZ  film yönetmeni  (René Chomette), 1898 yılında Paris'de doğdu. Edebiyatla uğraştı, gazetecilik yaptı, fakat olaylar onu sinemaya yöneltti. 

"Hayatın Zambağı",  "Ölüm Duyusu",  "Yetim Kız",  "Parisli Kız (1920-21)"  filmlerinde rol aldı. Jacques de Baroncelli'nin yardımcısı olarak çalıştı. "Uyuyan Paris (1923)"  filmi ile yönetmenliğe başladı. 

Sesli film devrine kadar, ikisi kısa metrajlı 8 film yaptı. "Perde Arkası (1924)" adlı kısa metrajlı filmi, sürrealizmden faydalanan bir denemedir. Diğer kısa film "Kule (1928)",  Eyfel kulesiyle ilgili şiirli görüntülerden meydana gelir.

Uzun metrajlı filmlerinin önemlileri :  "Hayâlî Seyahat (1925)",  "İtalyan Hasır Şapkası (1927)" ve Labiche'ten alınan "İki Sıkılgan (1928)". 

Birçok sesli film de çevirdi :  "Paris'in Damları Altında (1930)",  "Milyon",  "Yaşasın Hürriyet (1931)",  "14 Temmuz (1932)",  "Son Milyarder (1934)",  Londra'da çevirdiği  "Satılık Hayalet (1935)",  "Yanlış Haberler (1937)".

HENRİ JACQUES CHRÉTİEN (fizikçi)

FRANSIZ  fizik bilgini, 1879 yılında Paris'de doğdu. Öğrenimini Yüksek Elektrik okulunda yaptı. Çalışmalarının büyük bölümünü özellikle optik ve optiğin astronomideki uygulamaları üzerine topladı.

Meudon (1901),  Nice (1906)  rasathanelerinde astronom olarak bulundu. Paris Optik enstitüsünde profesörlük yaptı.  "Katadiyoptr"ları, sinemaskopta kullanılan "hypergonar" denilen anamorfoz objektifi buldu (1925).

Anamorfoz objektif; görüntüyü genişleten veya genişleten aynalar gibi biçim değiştirici silindirik merceklerden oluşan bir sistemdir. Hypergonar, bir kameranın önüne yerleştirildiğinde, görüntüler filme sıkışmış olarak geçer. Oynatıcının hipergonarından geçerken önceden sıkışmış görüntüler özel bir perde üzerinde tabiî görüntülerini alır.

MAURİCE CHEVALİER (şarkıcı)

FRANSIZ  şarkıcı ve sinema oyuncusu, 1888 yılında Paris'de doğdu. Meslek hayatına çok genç yaşta, çalgılı kahvelerde başladı. Tamamen kendine has bir tarz oluşturdu ve kısa zamanda tanındı. 

Folies-Bergère'de  Mistinguett ile beraber sahneye çıktı. 1. Dünya savaşından sonra Casino de Paris'ye girdi ve çok tutulan şarkılar söylemeye başladı :  "Valentine",  "Ma Pomme",  "Prosper".

Bouffes-Parisiens'de  "Dédé" ve  "Là Haut" adlı iki operet hazırladı, sonra yine müzikhole döndü. Fransız şarkısının gerçek bir elçisiydi. Hasır şapkası ve gülüşüyle bütün dünyada ün kazandı.

Sinema hayatı da şarkıcılığı kadar mühimdir. Sinemada ilk olarak 1914' den evvel Max Linder'in filmlerinde göründü. 1918' den sesli filmin çıkışına kadar ;  "Le Mauvais Garçon (1922)",  "Gonzague (1923)",  "Jim Bougne Boxeur (1923)" filmlerinde rol aldı.

MARCEL CARNÉ (yönetmen)

FRANSIZ  film yönetmeni, 1903 yılında Paris'de doğdu.  Sinema üzerine gazetelerde yazılar yazarak meslek hayatına atıldı. Sonra, René Clair ve Jacques Feyder'in asistanlığını yaptı. Şâir Jacques Prévert ile dost oldu ve çevirdiği filmlerin çoğunun senaryosunu ona yazdırdı. 

Bu işbirliği, filmlerinde "şiirsel gerçekçilik" denilen özel bir hava yarattı. Çoğu zaman karamsar, bazen de trajik bir neticeye varan konu, kaynağını halktan alan tatlı bir şiirle yumuşar :

"Jenny (1939)", "Sisler Rıhtımı (1938)", "Kuzey Oteli (1938)", "Son Ümit (1939)", "Gecenin Limanları (1945)", "Thérèse Raquin (1953)", "Düzenbazlar (1958)".

Şiirsel yanın üstün geldiği filmleri :  "Tuhaf Oyun (1937)", "Akşam Ziyaretçileri (1942)", "Cennetin Çocukları (1943)", "Juliette veya Düşlerin Anahtarı (1950)".

1958' den sonra çevirdiği filmler :  "Ekilmemiş Toprak (1960)", "Kır Çiçekleri (1963)", "Manhattan'da Üç Oda (1965)", "Yavru Kurtlar (1967)".  Marcel  Carné, 1996' da Clamart'da vefat etti.

BEHZAT HÂKİ BUTAK (tiyatrocu)

TÜRK  tiyatro oyuncusu, 1889 yılında Bursa'da doğdu. Babası eski gazetecilerden Halil Hâki'dir.   1906' da İstanbul'a geldi ve Mercan idâdîsine yazıldı. Namık Kemal'in eserlerini okula getirdiği için kovuldu. 

Ticaret okuluna girdi. Ressam Muazzez'in (Mehmed Muazzez Özduygu) yanında "resim" çalışmaya başladı. Bir süre sonra, ticaret okulunu da bırakarak yalnızca "resim" ve "tiyatro" ile uğraşmaya başladı. Ressam Muazzez'in oğlunun sünnet düğünü için düzenlediği "orta oyunu"nda, "Kavuklu Arkası"nı oynadı. 

Bir yandan Sanayii Nefise mektebine devam ederken, diğer yandan da ressam Muazzez'in kurduğu "Sahnei Heves" topluluğunda rol aldı. Kısa sürede topluluğun dağılması üzerine, birkaç arkadaşıyla beraber "Sanayii Nefise Tiyatro Heyeti"ni kurdu. 

Bir süre sonra, içinde bulunduğu 4 kişilik bir öğrenci topluluğu İtalya'ya burslu olarak "elektrik öğrenimi" için gönderildi. Ancak İtalya'daki işçi grevi yüzünden öğretim yapılamadı. 2 ay kadar Roma ve Napoli'de tiyatroları gezdi.

RİCHARD BURTON (oyuncu)

İNGİLİZ  tiyatro ve sinema oyuncusu, 1925 yılında Galler ülkesi, Pontrhydyfen'de doğdu. 1947' den sonra tiyatro alanında, Shakespeare'in eserlerini en iyi oynayan oyuncu olarak ün yaptı. 

1949' da sinemaya geçti. 1959' da Tony Richardson'un çevirdiği "Look Back in Anger" adlı filminde oynadı. 1963' de J. Mankiewiez'in  "Cleopatra"  filminde oynadıktan sonra ünü bütün dünyaya yayıldı. 

1964' de,  P. Glenville'in  "Becket" ve J. Huston'un  "Night of The İguana"  adlı filmlerinde başrolü oynadı.  1965' de V. Minnelli'nin  "The Sandpiper",  M. Ritt'in  "The Spy who Came in from the Cold", 

1966' da M. Nichols'un "Who is afraid of Virginia Woolf" ve 1967' de F. Zeffirelli'nin yönettiği "The Taming of the Shrew" adlı filmlerde oynadı.  Richard Burton, 1984' de İsviçre'de öldü.

ROBERT BRESSON (film yönetmeni)

FRANSIZ  film yapımcısı, 1907  yılında Bromont-Lamothe'da doğdu. Resme karşı duyduğu yakınlıkla  36 yaşına kadar sayısız tablo yaptı. Bu resimlerinde, daha sonra sinema eserlerinde görülecek yapı sağlamlığı göze çarpar.  

1943' de, sözlerini Jean Giraudout'nun yazdığı "Günah Melekleri"ni sahneye koydu. Eleştirmenlerin ilgisini çekti. Bütün filmlerinde görülecek olan sade anlatım, önce bu eserinde belirir.

Diderot'dan esinlenerek çevirdiği "Boulogne Ormanı Kadınları (1945)",  George Bernanos'nun eserinden alınan "Bir Köy Papazının Günlüğü (1950)", "Bir İdam Mahkûmu Kaçtı (1956)", "Yankesici (1959)", "Jeanne D'Arc Davası (1962)",  G. Bernanos'nun romanından esinlenen "Mouchette (1966)" son filmleridir.  Robert Bresson, 1999' da Droue-sur-Drouette'de öldü.

İNGMAR BERGMAN (yazar, yönetmen)

İSVEÇLİ  film, tiyatro yöneticisi ve oyun yazarı, 1915 yılında Stockholm'da doğdu. Stockholm Kraliyet tiyatrosunda sahne yöneticisi oldu. 1945' den sonra bağımsız olarak filmler yapmaya başladı.

Bu filmler :  "Buhran (1945)", "Yaz Oyunları (1950)", "Kadınların Bekleyişi (1952)", "Monnika ile Geçirdiğim Yaz (1952)", "Panayır Şafağı (1953)", "Kadınların Rüyası (1955)", "Bir Yaz Gecesi Gülümsemesi (1955)", "Yedinci Mühür (1956)", "Hayatın Eşiğinde (1958)", "Yaban Çilekleri (1958)", "Yüz (1959)", "Bâkireler Kaynağı (1960)".

Daha sonra çevirdiği filmlerde "İnsan-Tanrı" ilişkilerini ortaya koydu :  "Aynadaki Gibi (1961)", "Sessizlik (1963)".

"Bütün Kadınlar (1964)" adlı komediden sonra, "Şahsiyet (1960)" ve "Kurtların Saati (1967)" adlı filmleri çevirdi. 

1963' de Kraliyet Tiyatrosu baş yönetmeni oldu. 1976' da bunalıma giren yönetmen ülkesini terk ederek Almanya'ya gitti. 1997' ye kadar çok sayıda film yöneten ve ödüller kazanan İngmar Bergman, 2007' de film stüdyosunun da bulunduğu Farö adasında öldü.

HARRY BAUR (tiyatrocu)

TİYATRO  ve sinema sanatçısı, 1880 yılında Paris'de doğdu. 1906' da Grand Guignol'da ve Paris'in değişik sahnelerinde oynadıktan sonra, 1913' de sinemaya geçti.

Ününü, sesli sinemanın ortaya çıkışıyla sağladı. "Sefiller"de (1934) "Jean Valjean", "Suç ve Ceza"da (1936) "komiser" rolündeydi. 

Gogol'ün filme alınan eserinde sert bir "Taras Bulba" (1936) ortaya koydu. "Balo Bileti"nde "keşiş" oldu (1937) ve çok güçlü bir "Volpone" canlandırdı (1939). Harry Baur, 1943' de Paris'de öldü. 

İLHAN ARAKON (film yapımcısı)

TÜRK  kameraman ve film yapımcısı, 1916 yılında Edirne'de doğdu. Feyziye (Işık) lisesini bitirdi, sonra da Güzel Sanatlar akademisi "mimarlık" bölümüne bir süre devam etti.

1940 yılında arkadaşlarıyla beraber Türkiye'nin ilk fotoğraf sergisini açtı. 1944' de "Yeşilçam"da film hayatına adım attı.

Kameraman olarak çok sayıda film çekti. Birçok belge filmi hazırladı. 1956 yılında A.D.S. Haberler ajansı hissedar ve müdürü oldu.

1975' de İstanbul Güzel Sanatlar akademisi "sinema-tv" bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1997' de "onursal profesör" unvanı verilen İlhan Arakon, 2006' da İstanbul'da vefat etti.

SAMİ AYANOĞLU (tiyatrocu)

TÜRK  tiyatro ve sinema oyuncusu, yönetmeni, 1913 yılında İstanbul'da doğdu. Tiyatroya Dârülbedayi'de başladı (1930). İlk olarak, "Maya" piyesinde sahneye çıktı. Kısa sürede kabiliyetini kabul ettirdi.

"Macbeth", "Othello", "Faust", "Sezuan'ın İyi İnsanı", "Cyrano de Bergerac", "Büyük Romülüs" gibi çeviri piyeslerin yanı sıra; "Susuz Yaz", "Âkif Bey", "Üçüncü Selim", "Çalıkuşu" gibi yerli oyunlarda oynadı.

"Bir Kavuk Devrildi", "İçimizden Biri", "Köşebaşı", "Ana", "Ve Birden Bahar Geldi", "Dişi Kuş" gibi oyunları sahneye koydu.

Sinemayla da ilgilenerek birçok filmde oyuncu ve yönetmen olarak başarı gösterdi. Uzun süre yabancı filmlerin Türkçe dublajında çalışan Sami Ayanoğlu, 1971' de İstanbul'da vefat etti.

TEKİN AKMANSOY (tiyatrocu)

TÜRK  tiyatro oyuncusu ve yönetmeni, 1924 yılında Denizli'de doğdu. 15 yaşında ailesiyle birlikte Ankara'ya yerleşti. 

1947' de Ankara Devlet konservatuarını bitirdi. Ankara Devlet tiyatrosunda çok sayıda oyunda rol aldı. "Sarı Naciye", "Sacide", "Nalınlar" gibi oyunları sahneye koydu. 

Radyo tiyatrolarında görev aldı, film oyunculuğu yaptı, televizyon programları düzenledi. "Kaynanalar" adlı televizyon dizisi büyük alâka topladı. 

1998' de "Devlet Sanatçısı" ünvanını alan Tekin Akmansoy, 2013' de İstanbul'da vefat etti.