DERİ TEPKİSİNİN İNCELENMESİ

VÜCUDUN çeşitli maddelere karşı (çiçek tozları, diğer tozlar, bakteri ürünleri, ilâçlar) aşırı duyarlılığını belirlemek maksadıyla deri üzerinde incelemeler yapılır. İncelenmek istenen madde deri yüzeyine temas ettirilir ve burada  24 ilâ 72  saat boyunca tutulur.

İlgili deri bölgesinde, duyarlı olan kişilerde kırmızı ve kaşıntılı bir şişlik ortaya çıkar, buna "pamfus" adı verilir. Deri reaksiyonu, özellikle alerjik hastalıkların araştırılmasında kullanılır.

DERİ ÇİZİĞİNE TEPKİ

DERİ üzerine sert bir uçla çizik atıldığında, normal kişilerde hızla kaybolan beyaz bir çizgi gözlenir. Bazı vakalarda ise, kırmızı bir renk görülebilir veya beyaz-pembe bir kabartı kalır. Bunlar kan damarlarının genişleme ve daralmasına bağlıdır.

Bazı vakalarda ise ağrılı bir kızarıklık oluşur. Deri çiziği, otonom sinir sisteminin tepki verme özelliğini gösterir. Tanımlanan belirtiler, kesin bir anlam taşımaz, fakat alerjik hastalıklarda, zehirlenmelerde ve nöropatik kişilerde sık gözlenir.

ALERJİYE KARŞI DUYARSIZLAŞMA

KİŞİNİN belirli maddelerle karşılaştığında gösterdiği aşırı duyarlılık durumunun azaltılmasına "duyarsızlaştırma" denilir. Duyarsızlaştırma işlemi özellikle alerjik hastalıklarda ve bunlar arasında da deri ve solunum alerjisi bulunan kişilerde uygulanır.

Burada, sorumlu alerjen giderek artan dozlarda uygulanarak, hastanın alerjene karşı olan duyarlılığı aşamalı olarak azaltılmaya çalışılır. Alerjen özlerinin seçimi, daha evvel yapılan teşhis testlerine bağlı olarak yapılır (deri reaksiyonu, deri içi reaksiyonu). Alerjen deri altına verilir.

Mevsimsel olarak görülen alerji tiplerinde, birbirini takip eden  2 - 3  yıl boyunca çok sayıda duyarsızlaştırma tedavisi art arda uygulanmalıdır. 

Alerji yapan etken belirlenememişse, genel bir duyarsızlaştırma tatbikine gidilir. Burada kalsiyum, sodyum veya mağnezyum hiposülfit kullanılır.

DÖKÜNTÜ (kırmızı lekeler)

DERİDE geniş alanlar üzerinde veya yaygın olarak düzensiz kırmızı lekelerin ortaya çıktığı hastalık belirtisine "döküntü" adı verilir. Çocukluk çağının; kızamık, kızıl, kızamıkçık, su çiçeği gibi enfeksiyon hastalıklarına özgüdür. Ayrıca tifoda, frengide, bazı ilâçlara duyarlılıkta ve alerjik durumlarda ortaya çıkabilir.

EGZAMA (kaşıntılı deri hastalığı)

EGZAMA sık görülen bir deri hastalığıdır. Kızarıklık, şiş, yoğun kaşıntılı ve iltihaplı deri kısımlarıyla kendini belli eder. Bu kısımlarda berrak bir sıvı ihtiva eden çok sayıda küçük kabarcık ortaya çıkar. Kaşıntıyı takip eden dönemde, kabarcıklar patlar ve sıvı dışarı akar. Daha sonra sıvının kurumasıyla sarı kabuklar oluşur.

Bu değişimler, derinin üst tabakalarındaki bir iltihap sürecinin dışavurumudur. İltihap süreci çeşitli etkenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Vücudun içinden veya dışından kaynaklanabilen bu etkenler, doğuştan ya da alerjik sebeplerle yatkınlığı olan kişilerde egzamaya yol açar.

Egzamanın en çok rastlandığı bölgeler; yüzde özellikle gözkapakları ve kulakların arkası, boyun, dirsek ve diz kıvrımları, koltukaltı, kasık bölgesi, el ve kollardır.

İLÂCA TEPKİ GÖSTERME

BAZI insanların vücudu çeşitli maddeleri özellikle de ilâçları kabul edemeyebilir. Bu durum, anormal ve aşırı bir tepki şeklinde ortaya çıkar. Maddenin tedavi edici bir dozda verilmesi veya maddeyle en küçük bir temas bile toksik belirtilere, genel bir fenalaşma, bulantı-kusma, tansiyonda düşme, solgunluk, solunum güçlüğü ve deride yaygın döküntülerin görüldüğü bir krize yol açar.

Vakaların büyük bölümü; aspirin, penisilin, sulfamid, streptomisin, barbitürat vb. alerjisi gibi, alerjik olaylara bağlıdır. Bazı vakalarda, vücudun tepkisi sadece aşırı, fakat normal doğrultuda gider. Sempatik sinir sistemi kolayca uyarılan kişilere "sempatikomimetik" ilâçlar, vagus siniri kolayca uyarılan kişilere "parasempatikomimetik" ilâçlar verildiğinde böyle bir durum gelişebilir.

Bazı vakalarda ise, bazı ilâçlara karşı aşırı duyarlılık doğuştan gelir ve sebebi bilinmez.

İRİDOSİKLİT (iris ve kirpiksi iltihabı)

GÖZDE, iris ve kirpiksi cismin birlikte iltihabına "iridosiklit" denilir. İltihap çok nadir olarak mikrobiktir. Çoğunlukla, vücudun genel hastalıklarında, alerjik veya otoimmün (özbağışıklık) süreçlerine bir cevap olarak ortaya çıkar.

Şeker hastalığı, gut, romatoit artrit, sarkoidoz, bruselloz, odaksal enfeksiyonlarla beraber görülebilir. İridosiklit, hasta gözde ağrı, ışığa bakamama, göz yaşarması, iriste şişme, gözün ön kısmında iltihabî bir sıvı birikmesi, irisle lens arasında yapışıklık oluşması sebebiyle gözbebeği çevresinde düzensizliklerle ortaya çıkar.

İSHALİN ÇOK SEBEBİ VAR

SIK aralıklarla sıvı veya cıvık dışkılama şeklindeki rahatsızlığa "ishal" denilir. Öncelikle sindirim sisteminin doğrudan kendi rahatsızlıklarında görülür. Turist ishali gibi, beslenme alışkanlıklarındaki değişimler, paratifo enfeksiyonları, amipli veya basilli dizanteri gibi toksik ve enfeksiyonla ilgili olan durumlar, süt ve süt ürünleri, meyva, balık, kabuklu deniz hayvanları gibi gıda maddelerine karşı olan alerjiler ve alkol, tütün, bozuk et, mantar, cıva, arsenik zehirlenmeleri ishale sebep olabilir.

Gastrit, onikiparmak bağırsağı iltihabı, ileum (ince bağırsağın son bölümü) iltihabı, kalınbağırsak iltihabı, pankreas iltihabı, safra kesesi iltihabı, vitamin eksiklikleri ve asalak hastalıkları da ishale neden olur.

Doğrudan sindirim sistemini ilgilendirmeyen hastalıklar da ishal yapabilir. Bunlar arasında kalp-damar hastalıkları, sinirsel hastalıklar, idrar yolları hastalıkları, iç salgıbezleriyle ilgili hastalıklar sayılabilir.

İshalde belirleyici olan, bağırsak kas hareketlerinde hızlanma, bağırsak salgı ve sıvısında artma ve bir ölçüde de bağırsağın sıvı emmesindeki yetersizliktir. Böylece günlük dışkılama sayısı 2 - 3 kereden 20 kereye kadar çıkabilir. Dışkı cıvık, bazen de su gibi olur. Ara sıra mukus (sümük), cerahat ve kanla karışık olabilir.

Karında ağrı, gerginlik ve gaz, bağırsak seslerinde artış da olabilir. Ağır biçimlerinde; sıvı kaybı, zayıflama, zehirlenme ve enfeksiyonla beraber az veya çok ateş de vardır. Daha ağır olanlarında ise; kalp ve dolaşım çökmesi görülebilir.

KOROİDİT (gözde koroit iltihabı)

İLTİHAP, genellikle kan dolaşımı yoluyla gelen parazit veya mikropların koroit dokusuna yerleşmesi neticesi gelişir. Verem, cüzzam, frengi, çeşitli mantarlar, parazitler iltihabın etkeni olabilir. Alerjik nitelikte veya bağışıklık sistemiyle ilgili olanları da vardır.

Koroidit tek başına ortaya çıkabileceği gibi, vücuttaki genel hastalıklarda da ortaya çıkabilir. Gözün damar tabakasında başlayan iltihap, diğer dokulara, özellikle retinaya geçebilir. Bu durumda görmedeki netlik azalır, sis arkasından görüyormuş hissi ortaya çıkar. Gözde kızarma ve ağrı olur.

ÜRTİKER SEBEBİ ALERJİK

Halk arasında deride görülen pire ısırığı şeklinde, kaşıntılı döküntülere "ürtiker" denilir. Esası alerjik bir deri bozukluğudur. Çeşitli alerjik maddeler ve derinin tahriş olması ürtikere sebep olur. Fazla terleyen kişilerde de ürtiker sık görülür. Tehlikeli bir hastalık değildir. Bazan kendiliğinden geçer. Ilık duş ve deniz banyoları iyi gelir.

Sinirsel sebeplerle olan ürtikerlerde sakinleştirici ilâçlar faydalıdır. Basit tedbirlerde geçmeyen durumlarda "antihistaminik" ilâçlar kullanır. Bu hastalığın karaciğer bozukluğu ile yakın alâkası yoktur.