İRADE VE İRADE KAYBI (abuli)

İRADE, insanın "isteme, talep etme" gücüdür. İnsanın kendi hayatını, özellikle içgüdüsel hayatını düzenleme ve yönlendirme, kendi zihnî faaliyetini kullanma ve hedeflenmiş bir sona doğru kendi davranışına yön verme kabiliyetidir.

İRADE KAYBI (abuli)

Herhangi bir karar alma ve bunu eyleme dönüştürmedeki irade kusuruyla beliren ruhî bozukluğa "irade kaybı" denilir.

Hasta, belirli bir kararı almanın ve eyleme geçirmenin öneminin bilincinde olsa da bunu gerçekleştiremez. İrade kaybı (abuli), nevrasteni, psikasteni, şizofreni gibi çeşitli ruhî hastalıklarda görülür.

KAYITSIZLIK KİMDE OLUR?

KAYITSIZLIK, kişinin kendi kimliğini tanımadığı, çevresindeki kişilere ve nesnelere karşı duygusal uzaklık içinde olduğu kişilik çözülmesi sürecinin başlangıcı olarak kabul edilir. Şahsın bilişsel kapasitesi de azalmıştır.

Özellikle ergenlik çağında, kimliklerini bulma arayışı içinde olanlarda, saplantılı, bunaltılı kişilerde, şizofrenlerde ve saralılarda görülür.

KOAKSİYON NEDİR?

KOAKSİYON, düşünceleri veya hareketleri tekrarlama dürtüsüne denilir. Birbiriyle uyuşmayan düşünceleri, sözcükleri ve görüntüleri saplantı halinde aklından geçirme veya tik gibi bazı hareketleri sürekli yapma eğilimi biçiminde ortaya çıkar.

Koaksiyon, küçük bir çocuğun kararlı ve ısrarlı tutum ve davranışlarında bütün açıklığıyla ortaya çıkar. Yetişkinlerde, genellikle bazı nevroz veya şizofreni tiplerinde psikonevrotik bir belirtidir. Hasta, kendine rahatsızlık veren durumun farkında olmasına rağmen, bunu aşmayı başaramaz.

STEREOTİPİ NASILDIR

KİŞİNİN konuşurken aynı sözü ya da ifadeyi sık sık yinelemesi veya sürekli dizlerini sallaması, burnunu çekmesi, dişlerini birbirine sürtmesi, uzun müddet ayak parmakları üzerinde durmak gibi rahat olmayan konumları seçmesi stereotipine örnek olarak verilebilir.

Bütün bu söz, hareket ve davranışların ortak özelliği; sabit, sürekli, faydasız ve şartlarla bağlantısız olmalarıdır. Stereotipine kronik akıl hastalıklarında, şizofrenide, katatonide sık rastlanır. Ayrıca; organik kökenli bunamada, epidemik ensefalit, parkinson gibi beyinle ilgili nörolojik hastalıklarda görülür.

AKIL HASTALIKLARI

Akıl hastalıkları genel olarak irsidir (genetik) . Bazan da çocuk yaşta geçirilen kafa yaralanmaları, zor doğumlar akıl hastalıklarına sebep olurlar. Akıl hastalıkları ile sinirlilik ve bazı ruh hastalıkları arasında önemli farklar vardır. Doğuştan aptallık, melânkoli, mani, şizofreni, oligofreni, katatoni gibi akıl hastalıkları, bir akıl hastanesinde yatmayı veya kontrolüne girmeyi gerektirir. Bu hastalar kendilerine olduğu kadar cemiyet için de tehlikeli olabilirler.

Tedavileri özel bakım metodları ve ilâçlarla yapılır. Alkolik ve frengili anne ve babadan doğan çocukların, akıl hastalıklarına yakalanma ihtimâlleri daha fazladır. Çocuklarda menenjit, ensefalit gibi beyin iltihabı geçirenlerde de akıl hastalıklarına sık rastlanır.