EPİDİDİMİT (epididim iltihabı)

EPİDİDİM, erbezinin arka kenarında yer alan, baş gövde ve kuyruk bölümü olan, 5 cm uzunluğunda bir organdır. Bitişik olduğu erbezine, sperm taşıyıcı kanallarla bağlıdır. Epididim, spermatik kordona bağlanır ve ersuyu ana kanalıyla idrar yoluna açılır. Sperm sıvısının oluşumuna katılarak, spermatozoonların kanal boyunca ilerlemesini kolaylaştırır.

Epididimin akut veya kronik iltihabına "epididimit" denir. Akut iltihaba gonokok, stafilokok gibi çeşitli bakteriler sebep olabilir. Bu mikroplar idrar yolu, prostat, idrar torbası, ersuyu keseciklerindeki iltihabî odaklardan epididime gelebilir. Erbezi enfeksiyonlarından, komşuluk yoluyla yayılabilir veya vücudun başka bölgelerindeki enfeksiyon odaklarından kan yoluyla gelen mikroplar epididime yerleşebilir.

İltihap, şiddetli ağrıyla başlar. Ağrı ersuyu kordonu boyunca kasığa yayılır. Ayrıca, erbezi derisinde kızarma ve şişme, ateş, idrar zorluğu görülebilir. İltihap odağında, daha sonra kendiliğinden dışarı açılan apse gelişebilir.

Kronik epididimit, akut iltihabın süreklilik kazanması neticesinde veya veremde ortaya çıkabilir. Kronik iltihapta ağrı daha azdır.

ÜREME FAALİYETİNİN DURMASI

KADINDA yumurtalıkların, erkekte erbezi işlevsel etkinliklerinin durduğu yaşam dilimine "klimakteryum (yaşdönümü)" denilir. Kadında yaklaşık 45 - 50 yaşlarına rastlar (kritik yaş). Menopoza geçiş niteliğindeki bu dönemde âdet kanamaları gittikçe düzensizleştikten sonra tamamen kesilir.

Çeşitli organ ve sistemlerde, çeşitli belirtilerle bu vakaya eşlik eden bir dizi rahatsızlığa topluca "yaşdönümü sendromu" denilir. Bu durum iç salgı sisteminde ve metabolizmanın çeşitli bölümlerinde oluşan dengesizlikten kaynaklanır. Daha çok yumurtalıkların iç salgı faaliyetinin azalmasına bağlıdır.

Erkekte yaşdönümü "andropoz" olarak da bilinir. Erbezlerindeki gerileme, genellikle kadın yumurtalıklarındaki gerilemeden çok daha ileri yaşta başlar; daha yavaş ve aşamalı olarak sürer. Spermatozoit (erkek üreme hücresi) yapımı ve erbezlerinin iç salgı faaliyeti  70 - 80 yaşına kadar devam eder. Halbuki, kadında menopozla (ortalama 53 yaş) birlikte yumurtalıklarda yumurta yapımı tamamen durur.

İNMEMİŞ TESTİS MÜDAHALE İSTER

ERBEZLERİNİN bir veya her ikisinin normal aşağı inmesinin engellenmesi, ergenlik öncesi çocukların yüzde dördünde görülür. Testisler, erbezi torbasında değil, karın boşluğunda yer alırlar. Vakaların çoğunda erbezi, kasık kanalı içinde veya yakınındadır. Sebepleri bilinmemektedir. Genetik yönü vardır.

Bazı vakalarda ise organın inmesini engelleyen spermatik kordonun kısalığı veya kasık kanalının darlığı gibi sebeplerle inemediği sanılır. Hipofiz bezinin salgıladığı gonadotrop hormonların üretimindeki bozukluğa bağlı olarak da gelişebilir.

İnmemiş testisin (erbezinin) özel bir belirtisi yoktur. Genellikle muayene neticesinde tesadüfî olarak anlaşılır. Bu duruma zamanında müdahale olmazsa, erbezinde spermatozoit üretimindeki azlıkla neticelenen doku gerilemesi olur. Her iki testis de inmemişse kısırlık söz konusudur. Hattâ erbezlerinde habis tümör olacağına dair uzman görüşleri de vardır.