ÜREME ORGANLARININ ALINMASI (iğdiş)

KADINLARDA yumurtalıkların, erkeklerde ise erbezlerinin (testislerin) alınması ameliyatına "iğdiş etme" denilir. Bunun neticesinde üreme imkânı ortadan kalktığı gibi, fizikî görünüşte, psikolojik yönelimde ve hormonal dengede önemli değişiklikler meydana gelir. Bu değişiklikler iğdiş edilme yaşına göre farklılık gösterir.

Ergenlikten evvel genç bir erkeğe tatbik edildiğinde, sonuçlar hemen ortaya çıkmaz, ama ergenlik dönemi gelmeye başlayınca kişinin, çocuksu görünümü devam eder (ergenliğin fizikî değişimleri ortaya çıkmaz). Tüm cinsel organlar küçüktür, kas gelişimi oldukça azdır ve aynen kadınlardaki gibi vücutta yağ birikir. Kemiklerdeki büyüme kıkırdakları yeterince kapanmadığı için boy uzar. Gırtlak küçük kalır. Ses incedir. Cinsî faaliyetler ortaya çıkmaz.

Erkekte ergenlikten sonra iğdiş edilmenin neticeleri dış görünüme pek yansımaz. Sperm oluşumu yoksa da cinsî faaliyetler hâlâ devam edebilir.

Kadınlarda iğdiş edilmenin etkileri daha az belirgindir. Ergenlikten önce veya sonra yapılması önem taşımaz. Çocuklukta yapılırsa, iskelete ait bozukluklar ortaya çıkar ve ergenlikte âdet görülmez. Dölyolunun ve dış cinsî organların gelişimi noksandır. Daha sonra, cinsiyet özellikleri erkeksiliğe doğru kayar.

Kadına üreme çağında iğdiş yapılırsa, dölyolu ve dölyatağı mukozasında bir gerileme ve genel olarak da yaşdönümüyle ilgili belirtiler ortaya çıkar.

KİSTADENOM

KİSTADENOM, salgıbezi epitel dokusundan türeyen ve farklı ebatta kistik boşluklar bırakarak çoğalan tümördür. Bu boşluklarda hücrelerden salgılanan maddeler bulunur. Kistler çoğunlukla küçüktür, tümörün kesiti süngere benzer. Bazen, özellikle yumurtalıkta tek ve büyük bir kist de olabilir.

Kist adenomlar özellikle yumurtalıkta gelişir. Nadir olarak, pankreas, karaciğer ve tükürük bezlerinde de çıkabilir.

ÜREME FAALİYETİNİN DURMASI

KADINDA yumurtalıkların, erkekte erbezi işlevsel etkinliklerinin durduğu yaşam dilimine "klimakteryum (yaşdönümü)" denilir. Kadında yaklaşık 45 - 50 yaşlarına rastlar (kritik yaş). Menopoza geçiş niteliğindeki bu dönemde âdet kanamaları gittikçe düzensizleştikten sonra tamamen kesilir.

Çeşitli organ ve sistemlerde, çeşitli belirtilerle bu vakaya eşlik eden bir dizi rahatsızlığa topluca "yaşdönümü sendromu" denilir. Bu durum iç salgı sisteminde ve metabolizmanın çeşitli bölümlerinde oluşan dengesizlikten kaynaklanır. Daha çok yumurtalıkların iç salgı faaliyetinin azalmasına bağlıdır.

Erkekte yaşdönümü "andropoz" olarak da bilinir. Erbezlerindeki gerileme, genellikle kadın yumurtalıklarındaki gerilemeden çok daha ileri yaşta başlar; daha yavaş ve aşamalı olarak sürer. Spermatozoit (erkek üreme hücresi) yapımı ve erbezlerinin iç salgı faaliyeti  70 - 80 yaşına kadar devam eder. Halbuki, kadında menopozla (ortalama 53 yaş) birlikte yumurtalıklarda yumurta yapımı tamamen durur.