UYKUYA AŞIRI EĞİLİM

ÖZELLİKLE derin ve uzun uykuya ve uyuklamaya aşırı meyil göstermeye "hipersomni" denilir. Ağır kronik böbrek yetmezliği, bazı karaciğer hastalıkları, ileri evrede şeker hastalığı, tiroid yetmezliği gibi çeşitli hastalıklarda ortaya çıkabilir.

Nörolojik kaynaklı olan ve seyirleri süresinde aşırı uykunun ortaya çıktığı hastalıklar da vardır: Afyon türevleri, alkol, barbitürat ve merkezî sinir sistemini baskılayarak etki gösteren tüm toksik maddelerle oluşan zehirlenmeler, sar'anın nöbet sonrası dönemi, menenjit ve ensefalitler ve Afrika uyku hastalığı.

UYURKEN HORLAMA

UYKU esnasında nefes alıp verirken çıkarılan gürültülü sese "horlama" diyoruz. Yalnızca nefes alırken, verirken veya her ikisinde birden görülebilir. Havanın üst solunum yollarından geçerken bir engelle karşılaşması horlamaya yol açar.

Bazı vakalarda, hiçbir organik bozukluk olmamasına rağmen, burun kanalının yutağa bağlandığı bölgede ve burun deliklerinde mekanik bir engel bulunur. Çocuklarda bademciklerin büyük olması, erişkinlerde görülen burun polipleri, yaşlılarda ise geniz etinin gevşeyerek sarkması mekanik bir engel oluşturarak horlamaya sebep olur.

Sarkan geniz etinin küçültülüp sıkılaştırılması yönündeki tedaviyle horlama sesi azaltılabilir veya kesilebilir. Burun polipleri ise ameliyatla alındıklarında yeniden oluşabilirler.

UYKUSUZLUK

UYKU-uyanıklık durumunu yöneten sinirsel mekanizmalardaki bir bozukluk sebebiyle, uyku olayının gerçekleşmemesine "uykusuzluk (insomnia)" denir. Menenjit ve ensefalit gibi bazı sinirsel hastalıkların belirtisi olabileceği gibi, bazı hormonal kökenli hastalıklarda, ağır akciğer veya böbrek yetmezliklerinde ortaya çıkabilir.

Sıradan sebeplere bağlı olarak da uykusuzluk gelişebilir. Meselâ günlük yaşam düzeninin değişmesi gibi. İnatçı bir öksürük, ağrılar ve genel bir hastalık da uykusuzluk getirebilir. Ayrıca, sinir sistemini uyaran kahve, çay, bazı zayıflama ilâçlarının fazla kullanımı gözardı edilirse, uykusuzluk doğal hayatın tepkisel veya mizaçla ilgili bir bozukluğundan da kaynaklanabilir. 

ÇOCUKTA GECE KORKUSU

BAZI çocuklarda gece korkusu olur. Uyuyan çocuk aniden huzursuzlaşır, bağırır, dehşet içinde ve sabit bakışlarla kalkarak yatakta oturur, savunma hareketleri yapar ve aile fertlerini tanımaz. Genellikle kısa süren bu nöbetlerden sonra sakin bir uyku gelir. Çocuk sabah uyandığında hiçbir şey hatırlamaz.

Sebebi tam olarak bilinmemektedir. Çocuğun hayâl gücünü etkileyen hikâyeler ve korku dolu sahnelerden kaynaklanan heyecanlara bağlanmaktadır. Bu tür nöbetler çocuk ergenlik çağına gelince kaybolur.

SOMNOLENS (uykuya meyletme)

UYKUYA meyilli olma şeklinde ortaya çıkan bilinç zayıflaması haline "somnolens" denilir. Bu durum, gün içinde, ruhen ve bedenen aşırı derecede yorulmuş kişilerde görülür. Normal olarak uykuya geçiş anında da ortaya çıkabilir.

Somnolens, patolojik durumlarda, çeşitli hastalıklara bağlı olarak da gelişebilir. Bu hastalıklar; karaciğer bozukluğu, kan basıncı (tansiyon) düşüklüğü ve kansızlıktır. Böyle kişilerde, yemekten kısa bir müddet sonra somnolens görülür.

Beyin iltihapları, beyin tümörleri, kafa içi basınç artışı ve sinir sistemine bağlı hastalıklar da somnolense sebep olabilir. Böyle hastalıklarda somnolens, genellikle koma haliyle (bilincin iyice bulanıklaşmasıyla) neticelenir.

SOMNANBÜLİZM (uyur-gezerlik)

UYKU esnasında ortaya çıkan otomatik ve bilinçdışı hareket ve faaliyetlere "somnanbülizm" denilir. Bu uyur-gezer hareketler bazen patolojik bir hal alır ve uyku bozukluklarıyla beraber görülür.

Bu haller genellikle psikonevrozlu ve histerik kişilerde ortaya çıkar. Bazen sara hastalığının bir belirtisi de olabilir. Merdiven inilip çıkılır, dolaşılır, öne çıkan bir engel ortadan kaldırılır, bir eşya bir yerden alınıp başka bir yere konulur. Uyandıktan sonra bu faaliyetler hatırlanmaz. Hipnozla yapılan derin uyku durumu da somnanbülizm gibidir.