JOSEPH BOUSSİNESQ (matematikçi)

FRANSIZ  matematikçi, 1842 yılında Saint-Andre-de-Sangonis, Herault'da doğdu. Lille Fen fakültesinde "diferansiyel hesap" (1872), sonra Paris Fen fakültesinde "matematiksel fizik" ve "fizikî mekanik" profesörü oldu. 

Başlıca eserleri; genel mekaniği, fizikî mekaniği, ısı teorisini, optiği, kılcallığı, esneklik ve direnci ilgilendirmektedir. 

Aynı zamanda, ırmak kabarma ve alçalmalarını, girdapları, dalgayı, deniz çalkantısını v.b. inceledi ve felsefe ile ilgili değerli muhtıralar yazdı.  Joseph Boussinesq, 1929' da Paris'de vefat etti. 

CHARLES BOURSEUL (bilgin)

FRANSIZ  bilgin, 1829' da Brüksel'de doğdu. Babası subaydı. Posta ve telgraf işletmelerine girdi. O günlerde kullanılan telgraf sistemini geliştirdi. 

İnsan sesinin elektrik kanalıyla uzağa iletilebileceğini düşünerek  1854' de (Graham Bell'den önce) ilk telefon aletini icad ettiyse de çevresinden kâfi destek görmediği için araştırmalarını yarıda bıraktı. 

Charles Bourseul, 1912' de Saint-Céré'de vefat etti.

AUGUSTE BOURNONVİLLE (koreograf)

DANİMARKALI  dansçı ve koreograf, 1805 yılında Kopenhag'da doğdu. Antoine Bournonville'in oğlu. Öğrenimini Paris'te Vestris ve Gardel ile beraber yaptı. 

1828' de Kopenhag'a döndü. Dans okulu müdürü (1829), sonra bale şefi oldu (1836-77). Danimarka balesine Fransız geleneği çizgisinde yeni bir canlılık kazandıran Auguste Bournonville 1879' da Kopenhag'da öldü.

Düzenlediği başlıca eserleri :  "Faust (1832)",  Philippe Taglioni'nin "Sylphide" balesinin yeni uygulaması (1836), "Albano'da Şenlik (1839)", "Toreador (1840)" ve en güzel eseri olan "Napoli (1842)".

PAUL BOURGET (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1852 yılında Amiens'de doğdu. Matematikçi Justin Bourget'nin oğlu. Birkaç şiir kitabıyla tanındıktan sonra  1883-86  arasında yayınladığı "Denemeler" ve "Çağdaş Psikoloji Üstüne Yeni Denemeler" adlı eserlerinde, çağdaş kötümserliğin çeşitli yönlerini belirten yazarların psikolojisini inceledi.

Psikolojik tahliller yaptığı romanları :  "Yaman Bilmece (1885)", "Bir Aşk Cinayeti", "Bir Kadının Yalanları (1887)", "André Cornelis (1887)", "Çömez (1889)", "Bir Kadın Yüreği (1890)", "Mev'ut Toprak (1892)", "Cosmopolis (1893)", "Mavi Düşes (1898)", "Bir Boşanma (1904)", "Dünyada Bir Dram (1921)".

Hikâye derlemeleri  :  "Onarılamaz (1884)", "Pastels (1889)", "Noeuveaux Pastels (1891)", "Duygusal Karmaşalar (1898)", "Aile Dramları (1900)", "Bir İş Adamı (1900)", "Monique (1902)", "Derin Su (1903)", "İki Kız Kardeş (1905)", "Dekorun Öbür Yüzü (1911)", "Sapıklıklar (1920)".

ÉDOUARD BOURDET (yazar)

FRANSIZ  tiyatro yazarı, 1887 yılında Saint-Germain-en-Laye'da doğdu. "Tutsak Kadın (1926)" adlı eseriyle tanındı. 

Zamanın törelerini, ahlâk bozukluklarını keskin bir dille eleştiren usta bir yazar olarak kabul edildi. 

Eserleri :   "Kadınlar (1929)", "Sıkıntılı Zamanlar (1934)", "Margot (1935)", "Fric-Frac (1939)", "Baba (1944)".  Édouard Bourdet, 1945' de Paris'de öldü.

JACQUES BOUCHER DE CRÈVECOEUR DE PERTHES (tarihçi)

FRANSIZ  tarihçi, 1788 yılında Rethel'de doğdu. Jules Armand Guillaume Boucher'nin oğlu. Önce, edebiyat ve tiyatro üzerine çalıştıysa da özellikle arkeoloji incelemeleriyle tanındı.

Abbeville'de gümrük müdürüyken, 1844' de bu şehrin civarındaki alüvyon yataklarında, kabaca yontulmuş çakmak taşından âletler buldu. 1846' da, tufandan önceki büyük hayvan türleriyle çağdaş bir insan ırkının varlığını kesinlikle ileri süren ilk eserini yayınladı. 

Yayınları, "Fen akademisi" tarafından şüpheyle karşılandı ise de yabancı ülkelerde, özellikle İngiltere'de büyük ilgi uyandırdı. Araştırmalarını sürdürdü ve yargılarının doğruluğunu bilim dünyasına kabul ettirdi. Jacques Boucher de C. de P. 1868' de Abbeville'de vefat etti.

Abbeville'in bir müzesinde toplanmış olan koleksiyonu  1940 bombardımanında yok olmuştur. 

HRİSTO BOTEV (yazar)

BULGAR  yazar, 1848 yılında Kalofer'de doğdu. 1867 yılında Romanya'ya gitti. Uzun zaman orada kaldı. Ateşli bir sosyalistti. Bükreş'de Bulgar İhtilâli Merkez komitesi üyesi ve gazeteci olarak Bulgarlar'ın göç etmesinde büyük rol oynadı.

Asıl şöhretini şiirlerine borçludur. Ülkücülüğünü, ihtilâlciliğini, din adamlarına karşı düşmanlığını, zorbalığa karşı duyduğu nefreti ve geleceğe olan inancını coşkun mısralarla anlattı.

Bu şiirlerin çoğu, özellikle "Hacı Dimitar (1873)" Bulgar edebiyatının şaheserleridir. Ülküsü uğruna canını feda eden Botev, Bulgaristan'ın tanınan ve sevilen yazarıdır. Memleketinin bağımsızlığa kavuşmasından 2  sene kadar önce 1876' da (yaş 28) Osmanlı'ya karşı savaşırken Vratsa bölgesinde vefat etti.

ALEKSANDR BORODİN (bestekâr)

RUS  bestekâr, 1833 yılında Petersburg'da doğdu. Prens Gedeonov'un oğlu. Önce bilim alanında çalıştı. 1862' de Askerî Tıp akademisi "kimya" kürsüsüne tayin edildi. 

Bu arada kendi çabalarıyla; piyano, viyolonsel, flüt, obua çalmayı ve beste yapmayı öğrendi. 1862' de Balakirev ile tanıştı ve "Beşler" grubuna katıldı. 1869' dan sonra 18  sene boyunca beste yaptı.

En önemli eseri olan "Prens İgor", Batılı Rusya ile Doğulu Rusya'nın bir bileşimi ve ilk müzikli Rus destanıdır. Diğer eserleri :  üç senfoni (1867, 1876, 1887),  "Orta Asya Steplerinde (1880)",  iki dörtlü,  piyano için "Küçük Süit (1885)" ve  14  melodi. 

Aleksandr Borodin, 1887' de Petersburg'da öldü.

MAX BORN (fizikçi)

ALMAN  fizikçi, 1882  yılında Breslau'da doğdu. Breslau, Heidelberg, Zürich, Göttinden ve Cambridge'de öğrenim gördükten sonra Berlin (1915) ve Frankfurt (1919) üniversitelerinde "teorik fizik" profesörü, sonra Göttingen Teorik Fizik enstitüsü müdürü oldu (1921).

Nazi ihtilâlinden sonra ülkesinden ayrılarak İngiltere'ye gitti ve 1933' de vatandaşlığına geçti. 1935' de Bangalore (Hindistan), sonra da Edinburgh'da profesörlük yaptı. 

Kimyevî ilgideki elektrik yapıyı açıkladı. Elektronik teorisinden hareket ederek, 1919' da katı cisimlerin sıkıştırılabilme ve esneme özelliklerini hesapladı. 1927' de dalga mekaniğine dayanarak, hareket eden taneciklerdeki ortak dalgaların tahminî yapısını açıkladı.

EVANGELİNE BOOTH (kadın önder)

İNGİLTERE'DE  yoksullara yardım maksadıyla kurulan "Salvation Army" örgütünün kadın önderlerinden. 1865 yılında Hackney, Middlesex'de doğdu. Örgütün kurucusu William Booth'un 2. kızı.

18  yaşındayken, Londra'da yoksul insanların oturduğu East-End  semtinde yaşadı. Buradaki mutsuz ve kimsesiz insanların gözünde "halk dostu" olarak ün kazandı. Britanya'daki bu örgütün "komutanı" ve "şefi" oldu. 1934' den 1939' a kadar "general" rütbesiyle çalıştı. 

1. Dünya savaşı sırasında Fransa'da kantin ve misafirhane kurdu. Evangeline Booth, 1950' de New York, Hartsdale'de vefat etti.

CHARLES VİCTOR DE BONSTETTEN (yazar)

İSVİÇRELİ  yazar, 1745 yılında Bern'de doğdu. Gençliğinde Yverdon'da J. J. Rousseau, Cenevre'de Ch. Bonnet, Ferney'de Voltaire ile tanıştı. 

Eğitimini; Leyde, Cambridge, Paris ve İtalya'da tamamladı. Tessin ve Nyon'da (Vaud)  "yargıç"olarak çalıştı. Yeniden yurt dışına çıktı. Dönüşte Cenevre'ye yerleşti.

Avrupa kültürünü ilgilendiren bütün sorunlara eğilerek, 1803' e kadar Almanca, sonra da Fransızca eserler yazdı : 

"Millî Eğitim Üstüne (1802)", "Eneide'in Son Kısımlarının Geçtiği Yerlerde Gezi (1804)", "Güney Adamı ve Kuzey Adamı (1824)". Bu son eserde, Mme de Stael'in etkisi açıkça görülür. Ayrıca; "Mathisson'a Mektuplar" ve "Frederike Brun'a Mektuplar (1829)" adlı eserleri de kayda değerdir. C. Victor de Bonstetten  1832' de Cenevre'de öldü. 

OSSİAN BONNET (matematikçi)

FRANSIZ  matematikçi, 1819 yılında Montpellier'de doğdu. École Polytechnique'den yetişti. Orada "belletmen" olarak çalıştıktan sonra  1873-78  yılları arası "öğretim müdürü" oldu. 

1878' de Paris fen fakültesi, matematik astronomi kürsüsünün başına geçti. 1883' de "Boylamlar dairesi" üyesi oldu. Birçok mühim incelemeler yaptı. 

Saf geometride kendine has çalışmalarla dikkati çeken Ossian Bonnet, 1892' de Paris'de vefat etti.

WİLLİAM CRANCH BOND (astronom)

AMERİKALI  astronom, 1789 yılında Portland, Maine'de doğdu. Eskiden "saatçilik" yapardı. Önce kendine özel bir "gözlemevi" kurdu. Daha sonra Harvard kolejinin gözlemevine geçti. 1840' da buranın yöneticisi oldu.

Bu gözlemevinde, 1850' de ilk defa bir yıldızın (Vega yıldızı) resmini çekti. 16 eylül 1848' de ise Cambridge'de (Massachusetts), Satürn'ün  8.  uydusu olan Hiperiyon'u keşfetmişti. Ondan iki gün sonra, Liverpool yakınlarında William Lassell, "Starfield" gözlemevinden bu uyduyu gözlemledi.

1850' de ilk elektrikli kronografı bulan W. Cranch Bond, 1859' da Cambridge'de vefat etti. Oğlu George Philip (1825 - 1865) de babasından sonra Harvard kolejinde aynı vazifeye getirildi ve Orion takımyıldızının nebülözünü keşfetti.

LOUİS DE BONALD (yazar)

FRANSIZ  yazar ve filozof, 1754 yılında Millau yakınları, Monna şatosunda doğdu. 1791' de sürgüne giden yazar, "Direktuvar" (hükümet organı) zamanında Fransa'ya döndü. Napolyon ve Fontanes'in ısrarlarıyla üniversite konseyi üyesi oldu.

Geleneksel monarşinin ve dinin savunucusu ve aşırı grubun teorisyeni olarak tanındı. 1816' da Kral'ın emriyle Fransız akademisine girdi. Louis de Bonald, 1840' da doğduğu yerde öldü.

Eserleri :  "Siyasî ve Dinî İktidar Teorisi (1796)", "Toplum Düzeninin Tabiî Kanunları Üzerine Çözümleme Denemesi (1800)", "Felsefî Araştırmalar (1818)". 1815' den sonra, bu eserlerden başka birçok eseri daha yayınlandı. 

LUDWİG BOLTZMAN (fizikçi)

AVUSTURYALI  fizikçi, 1844 yılında Viyana'da doğdu. Önce Graz (1864), Münih (1891), sonra da Viyana (1895) üniversitelerinde fizik ve matematik profesörlüğü yaptı. Gazların kinetik teorisini ilk ortaya koyanlardandır. 

1868' de, moleküllerin hızlarının dağılımı kanununu ispatladı ve ihtimaliyet kavramına dayanarak soyut entropi kavramını açıkladı. Bunu termodinamiğe tatbik etti (1877). 

1884' de "ışınım" üzerine yaptığı çalışmalar neticesi, "Stefan kanunu"nu yeniden buldu. Fizik derslerinde, "Boltzmann sabiti" ve "Boltzmann kanunu" okutulmaktadır. Ludwig Boltzmann, 1906' da Viyana'da vefat etti.

sieur DE BOİSGUİLBERT (iktisatçı)

FRANSIZ  iktisatçı (Pierre le Pesant), 1646 yılında Rouen'de doğdu. "Ayrıntılarıyla Fransa (1699)" ve "Fransa'nın Gerçek Durumu (1707)"  adlı eserlerinde, yurdundaki yoksulluğun sebeplerini inceledi. Bu yoksulluğu gidermenin yollarını araştırdı. 

Önceleri, fizyokratların öncüsü sayılan Boisguilbert, iktisadî krizleri, maliye sisteminden doğan tüketim yetersizliğine bağlaması bakımından "Toplam talep" teorisinin öncüsü olarak kabul edilmektedir. Sieur de Boisguilbert, 1714' de doğduğu şehirde öldü. 

FRANÇOİS ADRİEN BOİELDİEU (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1775 yılında Rouen'de doğdu. İlk müzik öğrenimini Rouen katedralinde yaptı. 1793' den sonra "Suçlu Kız" adlı, 2  perdelik bir opera-komik yazdı. Bunu "Rosaile ve Mirza (1795)" izledi.

1796' da Paris'e yerleşti ve 1797' de temsil edilen; "İsviçreli Aile", "Mutlu Haber" ve "Bahis" adlı tek perdelik oyunlarla büyük başarı elde etti.

1804' de çar 1. Aleksandr tarafından, saray kilisesi müzik öğretmeni olarak Rusya'ya çağrıldı. 1810' da "Beyaz Kadın (1825)" adlı eseriyle haklı bir ün kazandı. F. Adrien Boieldieu, 1834' de Jarcy'de öldü.

NİELS BOHR (fizikçi)

DANİMARKALI  fizikçi, 1885 yılında Kopenhag'da doğdu. Önce Cambridge ve Manchester'da  J. J. Thomson ve Rutherford'un öğrencisi, 1916' da Kopenhag üniversitesinde profesör, 1921' de de Kopenhag Teorik Fizik enstitüsüne müdür oldu.

Rutherford'un atom modelini, kuanta teorisine göre geliştirmiş olmakla dünyaca tanınır. Bu teori birçok yeni buluşa yol açmıştır. Elektron yörüngelerinin kuanta şartlarına göre belirtilmesi; atom fiziği ile ilgili pek çok olayı, özellikle hidrojen tayfının özelliklerini (Balmer kanunu) ve Mendelyev'in bulduğu, kimyevî elementlerin niteliklerinin devirli olmasının sebebini açıklar. 

Yörüngelerin bu şekilde belirtilme hipotezi, değeri deneyle gerçeklenmiş olan ve "Bohr magneton"u denilen elementer bir magnetik momentin varlığını gerektirir. Bu dikkat çekici eser, yazarına 1922 Nobel fizik ödülünü kazandırdı.

GİOVANNİ BATTİSTA BODONİ (matbaacı)

İTALYAN  matbaacı, 1740 yılında Saluzzo'da doğdu. Avrupa'nın büyük basımevlerince benimsenen  143  farklı biçimde romen harfi dizayn etti. 

"Basımcının El Kitabı (Manuale Tipografico)" adlı eseri, 1813' de Padova'daki vefatından 5 sene sonra yayınlandı. 

JEAN BODİN (hukukçu)

FRANSIZ  hukukçu, filozof ve iktisatçı, 1530 yılında Angers'de doğdu. 

Başlıca eserleri :  "Tarih Bilgilerini Kolaylıkla Öğrenme Metodu (1566)", "M. de  Malestroit'nın Paradokslarına Cevap (1566)", "Cumhuriyet (1576)".

Jean Bodin, 1596' da Laon'da öldü.

JOHANN ELERT BODE (astronom)

ALMAN  astronom, 1747 yılında Hamburg'da doğdu. Berlin gözlemevi müdürü oldu. Gezegenlerin güneşe olan mesafelerini yaklaşık olarak hesaplamaya yardım eden basit bir usül buldu (Bode kanunu). 1826' da Berlin'de vefat etti.

Bode kanunu;  başka gezegenlerin güneşe olan mesafelerini veren deneysel bir formüldür. Eğer mesafeler, Güneş'e göre değil de, Merkür'e göre aranırsa, bu uzaklık ilk terimi (3) ve ortak çarpan (2) olan geometrik oran dahilinde artar. 

Birimi, astronomik birimin onda biri olarak alınırsa, (n) sıralı bir gezegenin Merkür'e olan  (an) uzaklığı :  an  =  3  x  2  üssü (n-1) dir. Güneş'e olan uzaklığı bulmak için, Merkür'den Güneş'e olan mesafeye (4) eklemek lâzım gelir.

LUİGİ BOCCHERİNİ (bestekâr)

İTALYAN  viyolonselci ve besteci, 1743 yılında Lucca'da doğdu. Başpiskoposluk kilisesi müzik yönetmeni papaz Vanucci'nin yanında ilk öğrenimini yaptı. 

Roma'ya gönderildi. Orada viyolonsel ve beste çalıştı. Sonra da Lucca'ya döndü. Ünü günden güne arttı. İtalya ve Fransa'daki konserleriyle başarı kazandı. 

1766' da Paris'e gitti. Bazı yayıncılar, birçok oda müziği parçalarını bastılar. 1769' da Madrid'e (İspanya) yerleşti. İspanya kralının oğlunun daire bestecisi ve virtüozu oldu. 

1787' de Prusya kralı Friedrich Wilhelm tarafından kendisine "saray bestekârı" unvanı verildi ve Berlin'de 1797' ye kadar maaşla çalıştı. Sonunda Madrid'e döndü. 1805' de vefatına kadar bu şehirde kaldı. 

Viyolonsel için konçerto ve sonatlardan başka; bir "Satabat Mater", 20  senfoni, 60  üçlü ve keman için 21 sonat besteledi.

FRANZ BOAS (etnolog)

ALMAN  asıllı etnolog, 1858 yılında Westfalen Minden'de doğdu. "Eskimolar" üzerinde incelemeler yapmak için, Baffin adasına giden bir bilimsel sefere katıldı. Sonra Büyük okyanusun kuzey kıyısıyla ilgilenerek Britanya Kolombiyası'ndaki kabileleri inceledi.

Boas, 1887' de Amerika'ya yerleşti. Colombiya üniversitesinde "etnoloji" profesörü oldu (1889). Kuzey Amerika'daki dil ve kültürlerle ilgili pek çok bilgi topladı. "Kuzey Amerika Yerli Dillerinin El Kitabı (1911)" nı yayınladı. 

Bundan başka "fizik antropoloji" ve özellikle tarihöncesi göçlerle ilgilendi. "Amerikan Antropoloji Derneği"nin kurucularındandır. Franz Boas 1942' de New York'da öldü.

Başlıca eserleri :  "İlkel Sanat (1928)", "Antropoloji ve Modern Hayat (1929)", "İlkel İnsanın Düşünüşü (1911)", "Irk, Dil ve Kültür (1940)". Bu son eserinde, önceki birçok incelemelerini bir araya topladı.

JOHANN FRİEDRİCH BLUMENBACH (natüralist)

ALMAN  natüralist (tabiat bilimci), 1752 yılında Gotha'da doğdu. "Antropoloji"yi ilk kuranlardandır. İnsanları 5  ırka ayırdı; (beyaz, sarı, kızıl, kara, malezyalı).

"İnsan Cinsinin Doğuştan Çeşitliliği (1775)", "Tabiat Bilgisi El Kitabı (1803)", "Mukayeseli Anatomi El Kitabı (1805)" adlı eserleri vardır. 

Johann Friedrich Blumenbach, 1840' da Göttingen'de öldü. 

LÉON BLOY (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1846 yılında Périgueux'de doğdu. Genç yaşta Paris'e gitti. Görüşlerini paylaştığı Barbey d'Aurevilly ile arkadaşlık kurdu. "Figaro" ve "Gil Blas" adlı gazetelerde çalıştı. 

"Bir Yıkım Müteahhidinin Sözleri (1884)" ve haftalık bir eleştiri broşürü olan "Le Pal (1885)" ile kendini tanıttı. İlk eseri "Yerkürenin Kâşifi Kristof Kolomb ve Gelecekte Kutsallaştırılması" ve otobiyografik bir roman olan "Umutsuz"u yayınladı (1886). 

Kendi çağına karşı bir çeşit savaş ilânı olan bu kitapta, aforoz edilmiş şâirleri över; (Hello, Barbey d'Aurevilly, Verlaine) ve günün şöhretlerine çatar; (Brunetière, Bourget).

"Yoksul Kadın (1897)", "Kilisenin Son Destekleri (1903)", "Vahşi Hayvan Eğiticisi ve Domuz Çobanları (1905)", "Fakirin Kanı (1909)" adlı eserlerinde; büyük bir felâket sonunda yok olmaya mahkûm olan törelere körü körüne bağlı bir dünyanın çelişkilerini anlattı.

ANDRÉ BLONDEL (fizikçi)

FRANSIZ  fizikçi, 1863 yılında Chaumont'da doğdu. "Fotometri"de yenilikler yaptı. Özellikle birimlerin seçimi ve temel büyüklüklerinin sınıflamasını gerçekleştirdi. 

Fener ve genel ışıklandırma için elektrikli ışık kaynaklarını inceledi. 1893' de hareketli sistemli "osilograf"ı buldu. Fakat başlıca çalışmaları, genel elektrikle ilgilidir. 

Alternatörlerin bağlantısı, senkron ve asenkron motorlar, hat boyunca elektrik yayılmasındaki bozuklukları inceledi. Radyoelektrikte "radyogonyometri" üzerinde çalışmalar yaptı. İlk radyofarları buldu. André Blondel, 1938' de Paris'de vefat etti. İsmi, Donzère-Mondragon'da kurulan hidroelektrik santrale verildi. 

ALEKSANDR ALEKSANDROVİÇ BLOK (şâir)

RUS  şâir, 1880 yılında Petersburg'da doğdu. Küçük yaşta V. Soloviov'un etkisi altında kaldı. 

İçinde; Puşkin'den sonra Rusça yazılmış en güzel birkaç şiirin bulunduğu ilk derlemeleri, en güçlü "sembolist" şâirler arasında yer almasını sağladı :  "Güzel Kadına Şiirler (1904)", "Kardan Maske (1907)".

Daha sonra dinî hava taşıyan şiirler yazdı. "İskit'ler (1918)" ve özellikle ihtilâlin mistik açıdan bir yorumu ve övgüsü olan ve aynı zamanda modern Rus şiirinin şaheseri sayılan "On İkiler (1918)" i yayınladı. A. Aleksandroviç Blok, 1921' de doğduğu şehirde öldü.

MARC BLOCH (tarihçi)

YAHUDİ  asıllı tarihçi, 1886 yılında Lyon'da doğdu. Gustave Bloch'un oğlu. 1919' da  Strasbourg fakültesinde "ortaçağ tarihi" hocası, Sorbonne'da "iktisat tarihi" profesörü oldu. 

1942' de direnme hareketine katıldı. "Franc-Tireur" yönetici komitesine girdi. Lucien Febre ile beraber, iktisadî ve toplumsal tarihin öncüsü oldu. "Yıllık" dergisini kurdu. 

"Fransız Köy Tarihinin Temel Özellikleri (1931)", "Derebeylik Toplumu (1939-40)" ve  "Tarihçiliği Savunma " adlı eserlerinde, tarihle iktisadı başarılı şekilde uzlaştırdı. 

1. Dünya savaşı hâtırâlarını "Garip Bozgun" adı altında yayınladı. Marc Bloch, 1944' de Lyon yakınında Almanlar tarafından kurşuna dizildi.

LOUİS BLÉRİOT (mühendis)

FRANSIZ  mühendis, havacı ve sanayici. 1872 yılında Cambrai'de doğdu. 21 Ocak 1908' de plânını çizdiği tek kanatlı bir uçakla ilk uzun uçuşunu yaptı. Toury'den Artenay'a gitti ve döndü. 

25 Temmuz 1909' da Manş denizini ilk geçen havacı olarak Calais'den Dover'e uçtu. 

Fransa'da ilk uçak fabrikasını kurdu. Ayrıca, Guynemer ve 1. Dünya savaşının ünlü havacılarının başarıyla kullandığı "Spad" uçağını yaptı. Louis Blériot 1936' da Paris'de vefat etti.

CARLO BLASİS (dansçı)

İTALYAN  dansçı, koreograf, dans nazariyecisi, 1797 yılında Napoli'de doğdu. 1820' de Milano'da "Dans Sanatı Temel Kitabı"nı yayınladı. Bu eserinde; kol pozisyonlarını, duruş uygunluğunu, dengeyi, tek omuzu öne kırma metodunu ve "ballon"u belli bir düzene bağladı.

Duruş, arabesk, tam dönüş, adacio zamanları ve zincirleme adımlar için kurallar koydu. Parmak ucunda çalışmalardan ilk bahseden Blasis oldu. Zerafetten uzak, cambazca gösterileri kınadı. 

1828' de ilk kitabından daha geniş olan "Dans El Kitabı" adlı büyük eserini Fransızca ve İngilizce olarak bastırdı. Bu kitabında, akademik dansın bütün estetik ve didaktik yönlerini inceledi. Eseri, uzun yıllar dans öğreniminde "temel kitap" oldu.

1838' de dansı bırakarak Milano Scala okuluna girdi. Orada ve kendi özel okulunda milletlerarası ün yapan büyük dans yıldızları yetiştirdi. Scala'yı 1853' de bıraktıktan sonra Rusya'ya gitti ve orada 10 sene kaldı. Carlo Blasis, 1878' de Como yakınında, Cernobbio'da öldü.

VİCENTE BLASCO İBANEZ (yazar)

İSPANYOL  romancı, 1867 yılında Valencia'da doğdu. Liberal fikirleri genç yaşta benimsedi. 22 yaşında bir ihtilâl teşebbüsünden sonra, Paris'e göç etmek zorunda kaldı. 2 yıl sonra affedildi. İspanya'ya döndü, orada "Halk" adında bir dergi kurdu. 10 sene bu derginin yayınıyla uğraştı. 

"Valencia Hikâyeleri (1893)" adı altında topladığı hikâyelerinin çoğunu ve romanlarını bu arada yazdı :  "Pirinç ve Yelkenli (1894)", "Mayıs Çiçeği (1895)" ve ilk şaheseri "Lânetlenmiş Topraklar (1898)".

İspanya-Amerika savaşı sırasında tutuklandı, sonra serbest kaldı, milletvekili seçildi ve 1909' a kadar siyasî hayata katıldı. Bu arada, başarılı birkaç eser yazdı :  "Çamur ve Kamışlar (1902)", "Davetsiz Misafir (1903)", "İnsan Sürüsü (1905)", "Kanlı Meydan (1908)", "Ölüler Emrediyor".

LUCİAN BLAGA (şâir)

ROMANYALI  şâir ve filozof, 1895 yılında Transilvanya, Lancram din Sibiu'da doğdu. Alman metafiziğinin etkisi altında "Bilgi Trilogiası (1931-34)" ve "Kültür Trilogyası (1936-37)" adlı eserlerini yayınladı. 

Lirik şâir olarak, 1919' dan sonra "Işık Şiirleri" adlı derlemesiyle ün yaptı. Daha sonra "Peygamberin Adımları (1921)" ve "Suların Taksimi (1933)"ni yayınladı. 

Şiirde "aşkınlığa" ulaşmaya çalışır. Şiiri, evrensel bir Romen halk şiirinin ana kaynağına ulaşır. Lucian Blaga 1961' de Cluj'da öldü. Vefatından sonra gençlik hâtırâları yayınlandı; "Yaşların Kroniği ve Türküsü (1964)".

PATRİCK MAYNARD STUART BLACKETT (fizikçi)

İNGİLİZ  fizikçi, 1897 yılında Londra'da doğdu. 1. Dünya savaşına katıldıktan sonra, öğrenimini Cambridge'de tamamladı. Orada Rutherford'un asistanı oldu. 

Daha sonra Londra (1933) ve Manchester (1937) üniversitelerinde profesörlük yaptı. 2. Dünya savaşı sırasında İngiliz donanmasında "bilim danışmanlığı"nda bulundu. Özellikle, "kozmik ışınlar" üzerine yaptığı çalışmalarıyla tanınır. 

Bu incelemeleri yaparken, faydasız bütün deneylerden kaçındı. Geiger'in iki sayacını kullanarak Wilson sis odasının genleşmesini düzen altına aldı. Böylece, birçok "ışın demeti" klişeleri elde etti. "Pozitron"un varlığını doğruladı.

Bu metod ona aynı zamanda, 1925' de bir "başkalaşım" olayına ait ilk resmi çekmeyi ve 1933' te de Occhialini ile "fotonların maddeleştirilmesi" imkânını sağladı. Aynı zamanda genel bir "manyetizma" teorisi ortaya koydu. 1948' de "Nobel" fizik ödülü alan Patrick Blackett, 1974' de Londra'da vefat etti.

BJÖRNSTJERNE BJÖRNSON (yazar)

NORVEÇLİ  yazar, 1832 yılında Kvikne'de doğdu. Bir papazın oğluydu. 1852' de Oslo'da liseyi bitirdi. Üniversitede; İbsen, Jonas Lie ve Vinje ile karşılaştı. Kendini edebiyata vermek için öğrenimini bıraktı.

1854-56 arası edebiyat ve tiyatro eleştirileri yazdı. 1856' da ilk eserini verdi :  "Nasıl Şâir Oldum". İki yıl sonra "Savaşlar Arasında" adlı piyesi çıktı. Kopenhag'da tanındı. Hayâl gücü, anlatış ustalığı ve şiir dolu görüşleriyle ilgi çekti. "Thrond" ve "Synnöve Solbakken (1857)" adlı köy hikâyeleriyle üslûbunu buldu. 

İskandinavların tarih ve destan hikâyelerinin kahramanlarıyla zamanın köylüleri arasında ilgiler bulmaya çalıştı. Sanat ve tarihe vurgundu. 1859' da İtalya, Fransa ve Almanya'ya gitti. Norveç tarihinden esinlenen "Kral Sverre (1861)", büyük trilojisi "Piç Slembe (1862)", "Bergliot" ve "Olav Trygvasson" adlı tarihî baladları yazdı.

Yurda dönüşünde, lirik dramı "Mary Stuart İskoçya'da (1864)" yayınladı. 1865' de "Yeni Evliler"i bitirdi. Çalışmalarını tiyatro ve siyaset hayatı arasında sürdürdü. 1870' de baladlar, folklor şarkıları, lirizmin ve vatanseverlik coşkunluğunun şaheseri sayılan marşları yayınladı (Norveç Millî marşı bunlar arasındadır).

GEORGES BİZET (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1838 yılında Paris'de doğdu. Paris konservatuarında; Zimmermann, Marmontel, Benoist ve Halévy'nin öğrencisi oldu. 1857' de Roma ödülünü kazandı. 

Aynı yıl, Offenbach'ın düzenlediği bir operet yarışmasında ödül kazandı ve "Mucize Doktor" adlı eseri Bouffes-Parisiens'de oynandı. 

Roma'dan dönüşünde "lirik tiyatro"ya yöneldi, ama "Carmen" ve "Arlesienne" adlı eserleri, sağlığında soğuk karşılandı. 1862' de hocası Halévy'nin kızıyla evlenen Georges Bizet, 1875' de (yaş 37) Bougival'de en verimli çağında vefat etti.

Tiyatro ve renk sezgisine doğuştan sahipti. Müziği parlak, aydınlık ve Akdeniz havasıyla doludur. 

Sahne eserleri :  "Mucize Doktor (1856-57)", "Don Procopis (1858-59)", "İnci Avcıları (1862-63)", "4. İvan (1865)", "Petr'li Güzel Kız (1866)", "Cemile (1871)", "l'Arlésienne (1872)", "Carmen (1873-74)".

GEORGE DAVİD BİRKHOFF (matematikçi)

AMERİKALI  matematik ve fizik bilgini, 1884 yılında Michigan, Overisel'de doğdu. Önce Princeton (1909), sonra Harvard üniversitelerinde (1912) profesörlük yaptı. 

Özellikle "diferansiyel denklemler", "fonksiyonlar teorisi" ve "sistemlerin dinamiği" üzerinde çalıştı. Teorik fizik alanındaki incelemelerini; "bağıllık prensibi" ve "maddenin elektronik yapısı" üzerinde topladı. George David Birkhoff, 1944' de Massachusetts, Cambridge'de öldü. 

Yayınlanan eserleri :  "Bağıllık ve Modern Fizik (1923)", "Bağıllığın Kaynağı, Mahiyeti ve Etkisi (1925)", "Dinamik Sistemler (1927)". 

KRİSTİAN BİRKELAND (fizikçi)

NORVEÇLİ  fizikçi ve kimyacı, 1867 yılında Oslo'da doğdu. Öğrenimini Paris'de H. Poincaré'nin ve Bonn'da H. Hertz'in yönetiminde yaptı. 1898' de Oslo üniversitesinde fizik profesörü oldu. 

Başlıca fizik çalışmalarını, teorisini geliştirdiği "yerin manyetizması" ve "kutup fecirleri" üzerine yaptı. Güneşin manyetizmasına dayanan kozmogonik bir teori kurdu. 

Eyde ile beraber; elektrik yayında, nitrik asidin sınaî sentezine yarayan, havadaki azotun "yükseltgenmesi" usulünü buldu. Kristian Birkeland, 1917' de Tokyo'da öldü. 

JEAN-BAPTİSTE BİOT (fizikçi)

FRANSIZ  fizikçi, 1774 yılında Paris'de doğdu. Mühendis çıktıktan sonra, önce Ecole Centrale de Beauvais'ye, sonra Collège de France'a fizik profesörü oldu (1800). 1803' de İlimler akademisi üyeliğine seçildi. Paris rasathanesine girerek "boylamlar" bürosunda çalıştı. 

1806' da Arago ile beraber İspanya'ya gitti ve Mechain'in başladığı "meridyen nirengileme" işini sürdürdü. 1809' da Fen Fakültesi "astronomi" profesörlüğüne atandı. 

Matematik ve astronomi alanında birçok eser veren Biot, esas şöhretini fizikçi olarak yaptığı çeşitli araştırmalarla kazandı. 

1803' de L'Aigle civarında toplanmış göktaşı parçalarını inceledi. 1804' de "ısı iletkenliği" teorisini kurdu. Aynı yıl Gay-Lussacs ile beraber yer manyetizmasını ilmî olarak incelemek için ilk balon uçuşunu yaptı. 

1806' da, Arago ile beraber havanın ve çeşitli gazların "yoğunluğunu" ilk defa ve kesin olarak ölçtü. Başkalarından evvel katı cisimlerde "sesin iletilme hızını" ölçmeye girişti ve sesin yayılmasına dair matematik bir teori kurdu (1809).

ELİZA BİNEMECİYAN (tiyatrocu)

KADIN  tiyatro oyuncusu, 1890 yılında İstanbul'da doğdu. Türk tiyatrosuna hizmet etmiş aileye mensuptur. Binemeciyan ailesinin en kabiliyetli üyesidir. 

20. yüzyıl başlarında, "Mınakyan" topluluğunda çocuk rollerine çıkıyordu. Meşrutiyet'ten sonra birden beğenilen bir sanatçı oldu. 

Mınakyan topluluğundan başka; "Yeni Sahne"de ve "Osmanlı Donanma Cemiyeti" topluluğunda oynadı. "Dârülbedayi"de uzun süre çalıştı. "Genç kız" rollerini büyük bir başarıyla oynadı. 

1921 ve 1924 yıllarında iki kez Fransa'ya gitti. 1926' da "Raşit Rıza" topluluğuyla bir mevsim oynadıktan sonra, artık dönmemek üzere Fransa'ya yerleşti. Türk seyircisinin çok tuttuğu bir yıldız sanatçıydı.

CEMİL BİLSEL (hukukçu)

TÜRK  hukukçu, 1879 yılında Şam'da doğdu. Hukuk öğrenimi gördü. Şam ve Kudüs Evkaf müdürlüğünde bulundu. Kudüs'te (1917), Batum'da (1918) mutasarrıflık yaptı. 

1908-1914 yıllarında "umumî devletler hukuku" okuttuğu İstanbul dârülfünunu'na 1921' de müderris tayin edildi. Ankara'da yeni Hukuk fakültesinin kurulmasında çalıştı (1925). Bu fakültede 9 yıl dekanlık ve "devletler umumî hukuku" profesörlüğü yaptı. 

1934' de İstanbul üniversitesine rektör tayin edildi. Harp akademisinde ve Mülkiye mektebinde de "devletler hukuku" okuttu. 14 Mayıs 1943' de "Türk Devletler Hukuku" enstitüsünü kurdu. Aynı yıl emekli oldu ve yapılan ara seçimlerde Samsun milletvekili oldu. 

1945' de Birleşmiş Milletler anayasasının hazırlanma çalışmalarına katıldı. Birçok milletlerarası kongreye Türkiye adına katıldı. 1947' de Toulouse üniversitesi, kendisine "fahrî hukuk doktoru" unvanını verdi. Cemil Bilsel 1949' da Ankara'da vefat etti.

ANDRÉ BİLLY (yazar)

FRANSIZ  yazar ve eleştirmen, 1882 yılında Saint-Quentin'de doğdu. Çeşitli gazete ve dergilerde muhabir veya edebiyat eleştirmeni. Birçok eser yayınladı. 

Üslûbu hem duygulu hem tok, din bilimin verileriyle zenginleşen anlatımı lâiktir.

Başlıca eserleri :  "Onaylamaya Tâbi Rahip (1938)", "Narthex (1950)", "Madame (1954)", "Versailles Gecesi (1963)", "Veule Kıyılarında (1965)" gibi romanları ve  "Çağdaş Fransız Edebiyatı (1927)" gibi eleştirme ve tarih incelemeleri. André Billy, 1971' de Fontainebleau'da öldü.

GUİLLAUME BİGOURDAN (astronom)

ASTRONOM,  1851 yılında Tarn-et-Garonne, Sistels'de doğdu. Toulouse rasathanesinden sonra Paris rasathanesine girdi (1880-1925). Çalışmaları; gök cisimlerinin gözlenmesi usulleri ve mevkilerinin ölçülmesi üzerinedir.

Samanyolları ve Paris'den görülebilen yıldız kümeleriyle de ilgilendi. Bu arada o zamana kadar göze çarpmamış olan bazı samanyolları buldu. 1917' de yayınlamaya başladığı eseri ona İngiliz astronomi cemiyetinin altın madalyasını kazandırdı.

Koordinatların ve çift yıldızların ölçülmesinde çeşitli teknikler geliştirdi. Kuyruklu yıldızlar üstüne incelemeler yaptı. Gözlem hataları ve mükemmelleştirilmesi üzerinde durarak, meteorolojiyle ve yerçekiminin şiddetiyle ilgili verileri bir araya getirdi.

1912' de başkanlığını yaptığı bir konferans tarafından tüzüğü hazırlanan radyo ile yayınlanan saat sinyallerinin düzenlenmesinde büyük çapta yardımcı oldu. Milletlerarası Saat bürosunun ilk müdürü olan Guillaume Bigourdan, 1932' de Paris'de vefat etti. 

FULGENCE BİENVENÜE (mühendis)

FRANSIZ  inşaat mühendisi, 1852 yılında Côtes du Nord, Uzel'de doğdu. "Metronun babası" diye anılır. Fransız karayollarında mühendis. 

Bir iş kazasında sol kolunu kaybettikten sonra 1866' da Paris belediyesinde vazife aldı. 1891' de "başmühendis" oldu. İçme sularının yatağını değiştiren su kemerleri inşa etti. 

1896' da elektrikle çalışan demiryolu şehir şebekesinin ön projelerini yapmakla görevlendirildi. 1898' de bu demiryolunun yeraltı inşaatını (tünelleri) yönetti. 1936' da Paris'de vefatına kadar metro işiyle uğraştı.

VİSSARİON GREGORİYEVİÇ BİELİNSKİ (filozof)

RUS  filozofu ve edebiyat eleştirmeni, 1811 yılında Susisaari adası, Suomenlinna'da doğdu. Çeşitli dergilerde yayınlanan edebî eleştirileriyle tanındı. "Gerçekçilik" öğretisini benimsetmeye ve "sanat, sanat içindir" ilkesini yıkmaya çalıştı. 

Edebî düşünceleri 19. yüzyılın bütün Rus düşünce hayatını etkiledi. Devrim estetiğinin kurucusu sayılır. Felsefesiyle maddeciliğe, siyasî görüşleriyle de ütopyacı sosyalistlere yaklaşır. V. G. Bielinski, 1848' de (yaş 37) St. Petersburg'da öldü. 

M. FRANÇOİS XAVİER BİCHAT (tıp bilgini)

ANATOMİ  ve fizyoloji bilgini, 1771 yılında Jura, Thoirette'de doğdu. Öğrenimini önce Nantua kolejinde, sonra Lyon'da Cizvitler'in yanında yaptı. 1791' de tıbba başladı. 

Cerrah olduktan sonra, Paris'e giderek ünlü cerrah Desault'a asistan oldu. 1797-99 yılları arasında cerrahî eserler yayınladı. Corvisard ile beraber "Tıpda İlerleme Derneği"ni kurdu. 

1797' de bir anatomi kursu açarak canlılar üzerinde anatomi ve fizyoloji deneyleri yaptı. Genel anatominin kurucusudur. Anatomide birer birer organları değil, onları meydana getiren dokuları ele aldı. "Embriyoloji"nin özellikle organ oluşumunun gelişimine katkıda bulundu. 

"Hayat, ölüme karşı direnen bedenî işlevlerin tümüdür" ünlü tanımı ona aittir. Ona göre hayat, fizikî ve kimyevî süreçlere karşı direnen canlılık belirtileridir. Marie François Xavier Bichat, 1802' de (yaş 31) Paris'de vefat etti.

Eserleri :  "Hayat ve Ölüm Üzerine Fizyoloji Araştırmaları (1800)", "Genel Anatomi (1801)".

MARTHE LAHOVARY BİBESCU (yazar)

RUMEN  asıllı kadın yazar, 1888 yılında Bükreş'de doğdu. Romanya'nın ünlü bir ailesindendir. Paris'de büyüdü, 

Parisliler'e has bir üslûpla yazdığı eserleri, doğduğu ülkenin şiiri ve Avrupa saraylarındaki kozmopolit soylu sınıf üzerine yaptığı zengin gözlemlerle yüklüdür. 

"Yeşil Papağan (1924)" adlı romanıyla ün kazandı. Bu roman Côte d'Argent'da yaşayan Ruslar'ın hayatını canlandırır. 

Son eserlerinde çağdaş tarihin ünlü kişilerinden birkaçını ele aldı :  "Churchill veya Cesaret (1956)", "Elisabeth II (1957)".  Marthe Lahovary Bibescu, 1973' de Paris'de öldü.

UGO BETTİ (yazar)

İTALYAN  tiyatro yazarı,  1892 yılında Macerata, Camerino'da doğdu. Parma'da ve sonra Roma'da yargıçlık yaptı. İlk piyesi olan "La Padrona" 1927' de oynandı ve büyük bir ilgi gördü.

Daha sonraki dram ve komedileri de aynı ilgiyle karşılandı :  "Şafağa Kadar Süren Kavga (1949)", "Adliyede Yolsuzluk (1949)", "Keçiler Adası (1950)", "Mâsum İren (1950)", "Kraliçe ve Âsiler (1951)", "Kumarbaz (1953)". Ugo betti, 1953' de Roma'da öldü.

BEZELYE (bitki)

BAKLAGİLLER den  yuvarlak taneli bitki. Birkaç çeşidi hariç genellikle ak çiçeklidir. Konserve sanayii için geniş ölçüde yetiştirilir. 50 - 60  cm aralıkla sıralar halinde ekilir. 

Bezelyeler badıçlarının kabuklu veya kabuksuz olmasına göre taze ve iç bezelye diye ikiye ayrılır. 50 cm'i geçmezse "bodur", daha yukarı olursa "boylu" denir. 1 metre'den sonra desteğe ihtiyaç gösterir; bunlara da "sırık bezelyesi" denir.

Her kategoride; yuvarlak veya buruşuk taneli, sarı ya da yeşil taneli çeşitler bulunur. Buruşuk taneli olanlar daha özlü ve şekerlidir. Yeşil taneliler kırık kuru bezelye yapımında kullanılır. Turfandalık ve meyvesinin şekli (düz veya eğri) bakımından da çeşitlere ayrılır.

NATALYA BESMERTNOVA (dansçı)

RUS  kadın dansçı, 1941 yılında Moskova'da doğdu. Öğrenimini, Lepeşinskaya ve Golovkina yönetiminde "Bolşoy" bale okulunda yaptı. 

Sanat hayatına 1961' de Parma festivalinde "Kuğunun Ölümü" ile başladı. 1962' de Bolşoy bale topluluğunun Amerika ve İngiltere turnelerine katıldı. 

Asıl ününü 1963' de Moskova'da "Giselle" deki fevkalade başarısıyla sağladı. 1963' de K. Goleyzovski'nin "Leyla ile Mecnun", 1965' de İ. Grigoroviç'in "Aşk Efsanesi" adlı balelerinde oynadı.  

1976' da "halk sanatçısı" seçilen Natalya Besmertnova 2008' de Moskova'da vefat etti.

HENRY BESSEMER (madenci)

İNGİLİZ  sanayici ve madenci, 1813 yılında Hertfordshire, Charlton'da doğdu. Bir matbaa harfi dökümcüsünün oğlu. Genç yaşta mekanik ve madencilikle ilgilendi. Birçok icatta bulundu. 

1855' de yeni bir çelik üretim yöntemi buldu. "Bessemer çeliği" adını taşıyan bu yöntem, maliyetinin düşüklüğü sebebiyle, her yerde kabul gördü. 

Kendi yöntemini tatbik etmek üzere Sheffield'de büyük fabrikalar kurdu. 1879' da Royal Society üyeliğine seçildi ve "sir" ünvanını aldı. Sir Henry Bessemer 1898' de Londra'da vefat etti.