ANEVRİZMA (damarda balonlaşma)

ATARDAMAR  duvarının yapısındaki değişimler neticesinde, atardamarın bir bölümünün belirli sınırlar içinde kalıcı olarak genişlemesine veya balonlaşmasına "anevrizma" denilir.

Sebepleri; genellikle atardamar duvarının orta tabakasında değişiklik yapan frengi gibi bir enfeksiyon hastalığı veya damar kireçlenmesidir. Yalnızca beyin atardamarlarını tutan anevrizmalarda atardamar duvarının yapısal bir zayıflığı sözkonusudur.

Anevrizmanın oluşumunda temel etken, yüksek tansiyondur. Yüksek basınçlı kan, atardamar duvarının zayıf bir noktasını iterek, dışarı doğru genişletir.

Anevrizma, orta yaş erkeklerinde daha sık görülür. En sık tuttukları damarlar; beyin, kol, bacak, iç organ atardamarları ve aortun özellikle karın bölümüdür.

Anevrizmanın varlığı, kan pıhtısı oluşup dolaşımın engellenmesi veya damar duvarının yırtılması gibi kötü neticeler ortaya çıkana kadar hasta tarafından farkedilmeyebilir.

AORT ŞİŞMESİ

AORT  damarının iç gömleğinin, damarın diğer katmanlarından ayrılması neticesi oluşan aralığa, her kalp atımı sonunda bir miktar kan girerek aortun giderek şişmesine ve tedbir alınmazsa damar duvarının yırtılmasına yol açar (aort disseksiyonu)

Bu yırtılma, aortun ani bir tabloyla beliren en sık hastalığıdır ve zamanında tedavi edilmezse hemen her zaman ölümle neticelenir.

İKİ ATIMLI NABIZ (dikrotizm)

BAZI hastalıklarda ortaya çıkan ve bir çevrel atardamarın elle muayenesinde her bir atımın birbirini takip eden iki atımdan oluşmasına "dikrotizm"denir. Burada ikinci atım, birincisinden daha güçsüzdür. Normal olarak nabız dalgasının inen evresinde bulunan dikrotik dalganın abartılı olarak belirgin hale gelmesine bağlıdır. Bu da aorttaki yarımay kapaklarının kapanmasına bağlı olarak, kan sütûnunun damarlara çarpmasına bağlıdır. Akut enfeksiyon hastalıklarında, damar duvarı gerginliği azalır.

KISA SÜRELİ BİLİNÇ KAYBI

BEYİN seviyesinde, kan akımının geçici olarak bozulmasına  bağlı olarak ortaya çıkan nöbetlere "geçici iskemik atak" adı verilir. Anlık bilinç kayıplarıyla kendini gösterir ve sinir dokusunda kalıcı bir yıkıma sebep olmaz. 

Bu nöbetler, genellikle şahdamarında (aort) bir daralma neticesi, beyne giden kan akımında azalma olmasıyla ortaya çıkar.

PLEVRA BOŞLUĞUNDA KAN

PLEVRA (akciğer ve göğüs duvarının iç yüzeyini örten zar) boşluğunda kan birikmesine "hemotoraks" adı verilir. Damar yırtılmasına sebep olan bir travmaya bağlı olarak gelişebildiği gibi, damarlardaki farklı hastalık süreçlerinden de kaynaklanabilir.

Meselâ, plevra altındaki verem odaklarına; amfizemde görülen hava keselerinin veya akciğerlerdeki bir hava kistinin yırtılmasına; daha nadir olarak akciğer enfarktüsüne; pıhtılaşma bozukluklarına bağlı hastalıklar, lösemi veya aort anevrizmasının (balonlaşma) yırtılmasına bağlı olabilir.

En sık görülen belirtiler; ani bir göğüs ağrısı ve bunu takip eden nefes darlığıdır. Eğer kanama şiddetliyse hasta birkaç dakika içinde ölebilir. Daha hafif kan birikmelerinde, birikimin boşaltılması, kan nakli, pıhtılaştırıcı ilâç verilmesi, şok ve kansızlıkla mücadele edilecek yoğun tedavi tedbirlerinin alınmasını gerektirir.

İÇ BOĞULMA

SOLUNUM yollarının, vücudun içinden gelen sıvı maddelerle tamamen dolmasına bağlı gelişen boğulmaya "iç boğulma" denir. Çoğunlukla gırtlak, nefes borusu ve şah damarının şiddetli darbelere uğramasıyla olan kanamalar veya aort balonunun yırtılmasıyla akan kanın bir hava yoluna açılması, akciğer tüberkülozuna bağlı olarak oluşan kovukların kanaması şeklinde olabilir.

Kanamaların dışında; bir apseden gelen cerahatin veya mideden gelen kusmuğun nefes yoluna kaçması da iç boğulma yapabilir. İç boğulmanın olabilmesi için nefes yollarına kaçan sıvının miktarının çok olması gerekir. Yutma ve öksürük refleksini bozan veya baskılayan bütün şartlarda (felç, zehirlenme, narkoz esnasında) iç boğulma kolaylaşır.

NABIZ NEDİR?

NABIZ, kalbin ritmik olarak yaptığı kasılma-gevşeme hareketlerine bağlı olarak, aort kapağının açılıp kapanmasıyla, atardamarlarda meydana gelen basınç dalgasıdır. El bileğinin iç yüzü gibi, deri yüzeyine yakın bazı atardamar bölümlerinde parmak ucuyla farkedilebilir. Nabzın bir dakikadaki sayısı, kişinin sağlık durumu hakkında önemli bilgi verir.

NORMAL VE HASTALIKLI DOKULAR

Aterom plaklı aort damarı (damar içi daralmış)