SİNDİRİMDE DÜZENSİZ KASILMA

SİNDİRİM  kanalı, düzenli kasılma dalgalarıyla, alınan gıdaları baştan sona doğru iterek yürütür. Bazı ruhî kökenli, toksik, iltihabî ve mekanik uyarılardan sonra bu hareketler, düzensiz kasılmalar haline dönüşerek yön değiştirir ve bağırsak muhtevasının tekrar mideye geri dönmesine sebep olur. Böylece bulantı hissi, kendini iyi hissetmeme ve daha ileri vakalarda kusma ortaya çıkar.

İDRARIN TAMAMEN DURMASI (anüri)

İDRAR  çıkışının tamamiyle durması; akut nefrit gibi böbrek hastalıkları, taş, tümör gibi idrar yollarını tıkayan engeller veya vücutta şok hali, genel zehirlenmeler, kan uyuşmazlığı durumlarında ortaya çıkar.

İdrarın eksik atılması, normalde idrar yoluyla atılan zehirli metabolizma artıklarının kanda birikmesine yol açar. Bu da bir kaç gün sonra ağır belirtiler ortaya çıkarır. Üremi oluşarak kanda azot ve üre seviyesi yükselir; bulantı, halsizlik, ödem, çevreye duyarsızlık ve uyuklama eğilimi görülür.

Bunlara ilâve olarak; ruhî bozukluk, kalp ve nefes ritminde bozulma, komaya ve ölüme sebep olabilecek su-tuz dengesi bozuklukları görülebilir.

ARSENİK ZEHİRLENMESİ

İNSANDA  arsenik zehirlenmesi genellikle, arsenik bileşikleriyle hazırlanmış çeşitli fare zehirleri, tarım veya böcek ilâçlarının ağız ya da nefes yoluyla alınmasıyla ortaya çıkar ve alınan dozun miktarına göre öldürücü olabilir.

Meslekleri gereği, arsenikli bileşiklerle yakın ilişkide bulunan kişilerin dikkatsizlik ve yanılma sonucu bu maddeleri alması ağır neticeler doğurabilir. İlâçlı sebze ve meyvelerin yıkanmadan yenmesi de, vücutta zehirlenmeye yol açacak seviyede arsenik birikmesine yol açabilir.

Zehirlenme; ya bir defada alınan yüksek dozla (akut), ya da küçük dozların ard arda alınmasından (kronik) kaynaklanır. Akut zehirlenmenin başlıca belirtileri; mide bulantısı, kusma, ağız ve boğazda yanma, şiddetli karın ağrılarıdır. Bunu takip eden dolaşım ve kalp yetmezliği birkaç saatte ölüme sebep olabilir.

Kronik arsenik zehirlenme belirtileri; yavaş yavaş kuvvetten düşme, ciltte renk değişmesi ve pullanma, kansızlık, ayrıca felç ve bilinç bulanıklığıyla ortaya çıkan sinir sistemi bozukluklarıdır.

MİDEM BULANIYOR

MİDE bölgesinde oluşan rahatsız edici bu duygu, genellikle gıdalara karşı tiksinti duyulmasına yol açar ve kusma beklentisi yaratır. Bulantıyla beraber soğuk terleme, tükürük salgısında artış, deride solukluk, kalp atışında azalma gibi başka belirtiler de görülür.

Bunların hepsi, otonom sinir sistemi dengesizliğine işaret eder. Bulantı, çeşitli uyarıların soğanîlikteki kusma merkezini etkilemesinden kaynaklanır. Uyarılar, sindirim kanalı boyunca yer alan sinir uçlarından gelebilir. Bu sebeple bulantı; akut apandisit, akut kolesistit, bağırsak tıkanması, hazımsızlık sendromları, bağırsakta bakteri, virüs veya asalak enfeksiyonları gibi farklı mide-bağırsak hastalıklarının ortak belirtisidir.

İçkulaktan gelen uyarılar da bulantıya yol açabilir. İçkulak alıcılarının hızlanmış hareketlerden etkilendiği araba tutması, deniz tutması gibi durumlar buna örnektir.

Yorgunluk, aşırı heyecanlar, bazı kokuların, belirli madde ve ilâçların alınması da kusma merkezini doğrudan uyararak bulantıya yol açabilir. Bu vakalarda çoğu kez özel koku, görüntü veya tadlara gösterilen tepkinin ruhî bir yanı da vardır.

Bulantı tamamen ruhî uyarılardan da kaynaklanabilir. Bazı nevroz ve psikozlarda görüldüğü gibi istenmeyen durumları, olayları ve zorlamaları reddetmenin bir ifadesi olabilir. Bulantının özel bir tipi de hamilelikte görülür.

FOSFOR ZEHİRLENMESİ

FOSFOR ihtiva eden böcek ilâçlarının yanlışlıkla solunmasına veya içilmesine bağlı olur. Fosfor sinir sistemini bozarak tesir gösterir. Ölüme yol açan en az fosfor miktarı 50 miligramdır (0,05 gram). Hafif zehirlenmelerde; bulantı, kusma, ishal, nefes almada zorluk, baş ağrısı ve baş dönmesi görülür.

Ağır zehirlenmelerde yukarıda sayılanlara ilâve olarak; tükürük ve gözyaşında artış, gözbebeğinin küçülmesi, karın krampları, gırtlak ve bronş spazmı, kasılmalar, tansiyon düşmesi, kalp atımında yavaşlama, felçler, koma ve ölüm gelir.

Tedavisinde; hasta kusturulur, mide yıkanır, tuzlu müshiller (bağırsak yumuşatıcıları) verilir, atropin ve toksogonin uygulanır. 

GÜNEŞ ÇARPMASI

GÜNEŞTE, aşırı ve uzun süre kalma neticesinde ortaya güneş çarpması çıkabilir. Ortam ısısı, bu olayı kolaylaştırıcı rol oynar, ama belirleyici etken kızılötesi ve morötesi güneş ışınlarıdır. Güneşe maruz kalan deride şişme, kızarma, içi sıvı dolu kabarcıklar, deri döküntüleri, kaşıntı ve yanma hissi olur. Ayrıca ışıktan rahatsız olma, konjunktiva (gözdeki zar) kızarıklığı, göz yaşarması da görülebilir.

Genel belirtiler ise; halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, sersemlik, görme bulanıklığı bazen de ateştir. Ağır vakalarda ateş, kusma, bilinç bulanıklığı veya hezeyan, hızlı nabız, sıcak ve terli bir cilt görülür. Bazen hızla ölüme götüren ani bilinç kaybı ile koma gözlenir.

LABİRENTİT (iç kulakta labirent iltihabı)

İÇKULAĞA mikroplar veya toksinlerin girmesine bağlı olarak içkulak labirentinde oluşan iltihaba "labirentit" denir. Ortakulak iltihabına veya daha nadir olarak menenjit ya da vücuttaki genel enfeksiyon hastalıklarına bağlı olarak ortaya çıkar.

Aniden ortaya çıkan belirtilerin başında şiddetli baş dönmesi, bulantı, kusma, ağır denge bozuklukları, sağırlığa kadar giden işitme kaybı ve kulakta rahatsız edici ses (hışırtı-uğultu) ve gürültüler olur.