SARIMSI DIŞKILAMA

DIŞKI renginin açılması ve çoğunlukla sarımsı bir renk alması, dışkıya normal kahverengini veren safra pigmentlerinin miktarında azalmaya bağlıdır. Safra, karaciğerden yağlı gıdaları sindirme maksadıyla salgılan bir enzimdir. Safranın bağırsağa akışını engelleyen bütün şartlarda sarımsı dışkı görülür.

Dışkının bağırsaklardan geçişini hızlandıran ishal gibi durumlarda da dışkının rengi açılır. Dışkıda safra pigmentinin hiç bulunmaması, safranın bağırsağa akışını tamamen engelleyen durumlarda görülür.

SAFRANIN KARNA YAYILMASI (koleperiton)

SAFRANIN karın zarı boşluğuna yayılmasıyla iltihaplanma ortaya çıkar. Nadir rastlanmasına karşılık ağır bir gidiş gösterir. Bu durum çoğunlukla safrakesesi ve yollarının karaciğer dışında kalan bölümünde gelişen çeşitli lezyonlara bağlıdır.

Meselâ, karna gelen kuvvetli darbeler, karna açılan derinlemesine yaralar, safrakesesi ve yollarında doku ölümüne sebep olan ağır enfeksiyonlar, asalaklara bağlı lezyonlar veya safra taşlarının sebep olduğu sürekli tahriş, koleperitona yol açabilir.

Karaciğere gelen darbeler, karaciğer dokusunda parçalanmaya yol açarak içindeki safra damarlarını yırtar ve safranın dışarı sızmasına sebep olur. Safra yollarıyla beraber kan damarları da yırtılacağından farklı şiddette kanamalar olur.

SAFRA KESESİNİN ALINMASI

SAFRA kesesinin çalışmadığı veya vücutta kalmasının tehlike oluşturduğu durumlarda safra kesesi ameliyatla alınır. Bu ameliyatı mecbur kılan sebepler, iltihap ve taşlardır. Çoğunlukla iltihap ve taş beraber görülür.

Taşlar, safra kesesinde uzun yıllar hiçbir rahatsızlık vermeden kalabilir. Ameliyatın sebebi, taşların safra yolları boyunca hareket etmesi, ağrı ve sarılıkla ortaya çıkan tıkanmalardır. Safra kesesi çıkarma ameliyatı çok zor bir ameliyat olmamasına rağmen, ağır lezyonlara yol açabileceğinden tecrübe ve dikkat gerektirir.

Ameliyat sonrası dönemde hasta kendini çabuk toparlar ve genellikle tam bir iyileşme görülür. Ama bazen safra yollarında çalışma bozuklukları olur ve bunlar uzun süreli bir tedaviyi veya yeni bir ameliyatı gerekli kılar.

SAFRA BİRİKMESİ (kolestaz)

ONİKİPARMAK bağırsağına kâfi miktarda safra ulaşmaması klinik bir duruma yol açar. Deri, belirgin biçimde sarı renk alır. Bu durum, karaciğer içinden veya safra yolları tıkanması gibi karaciğer dışından sebeplerle olabilir.

İç etkenler arasında en başta safra kesesi taşları gelir. Bunun dışında, iltihabî veya yaralanmalara bağlı süreçler neticesinde, safra kesesi kanalı üzerinde herhangi bir noktada veya son bölümünde daralmalar olabilir. Safra yolları tümörleri ile asalakların sebep olduğu tıkanmalar da önemlidir.

Dış etkenler ise; çevre dokularda nedbe gelişimine bağlı çekilmelere yol açan veya yakındaki lenf bezlerinin büyümesinden kaynaklanan çeşitli iltihabî ve travmatik süreçlerin safra yolları üzerinde yaptığı baskıya bağlı tıkanmalardır.

KOLESTEROLOZ (kolesterol birikimi)

BİR bozukluk neticesinde dokularda kolesterol birikmesine "kolesteroloz" denir. Ksantomatozda, kandaki kolesterol seviyesinin arttığı hastalıklarda, özellikle deride ve kasların kirişlerinde görülür.

Kolesteroloz terimi genellikle safrakesesindeki özel bir bozukluğu ifade etmek için kullanılır. Mukoza tabakalarındaki kalınlaşma neticesinde, epitelin altında kolesterol yüklü histiyositler birikir. Ağır vakalarda safrakesesi mukozası, düzensiz kırmızımsı-sarı renkli kabartılarla çileğin yüzeyine benzer.

PERİKOLESİSTİT (safrakesesi dış doku iltihabı)

SAFRAKESESİNİ çevreleyen dokuların iltihabına "perikolesistit" denir. Akut veya kronik safrakesesi iltihabı neticesinde ikincil olarak gelişir. Safrakesesinin zengin lenf damarları ağına bağlı olarak çevredeki organlara yayılır. Perkolesistit neticesinde, genellikle safrakesesi ile ona komşu dokular arasında fibröz yapışıklıklar oluşur.

KOLESİSTİT

Akut veya kronik safrakesesi iltihabına "kolesistit" denir. Genellikle safrakesesinde taş oluşması ve safra akışının engellenmesi durumlarında ortaya çıkar. Safra taşları ve safra göllenmesi, hastalık yapan mikropların gelişimini kolaylaştırır. İltihabın başlıca belirtileri; karnın sağ üst kısmında farklı şiddette ağrı, ateş, bulantı ve kusmadır.