BAĞIRSAKTA SAFRA YOKSA

BAĞIRSAKLARDA  safranın bulunmaması hastalıklı bir durumdur. Karaciğerin ürettiği safrayı bağırsaklara taşıyan safra yollarının tıkalı olmasından kaynaklanır. Bu tıkanmaya; safra yolu içindeki taş, tümör ve nedbeler veya safra yolu dışında, komşu dokulardaki patolojik kütlelerin baskısı yol açabilir.

Safra pigmentlerinin bulunmamasına bağlı olarak dışkı beyazımsı bir renk alır. Safra tuzlarının yağ asitleri üzerindeki emülsiyon yapıcı etkisinin olmaması sebebiyle dışkı, bazen kile benzer, bazen de yağlı bir görünüm kazanır.

Karaciğerde üremeye devam edip, fakat bağırsağa akıtılamayan safranın kana karışmasına bağlı olarak "sarılık" gelişir.

KOLANJİT NEDİR?

KARACİĞER  dışı safra yollarının veya bunların karaciğer içindeki uzantılarının kronik veya akut iltihabına "kolanjit" denilir. Çoğunlukla safra kesesi ve kese kanalı iltihabıyla beraber görülür. Oluşum bozuklukları, taş, tümör gibi patolojik süreçler kolanjitin gelişmesini kolaylaştırır.

Kolanjit, bu bölgeye kan veya lenf dolaşımıyla ya da bağırsaklardan gelen çeşitli mikropların oluşturdukları enfeksiyona bağlıdır. Enfeksiyonun şiddetine göre farklı özellikler alabilir; mukozada şişkinlik, cerahatli veya berrak sıvı sızması, karaciğerde apse oluşumu görülebilir.

Akut kolanjitte görülen belirtiler; ateş, sindirim bozuklukları, büyümüş karaciğerin elle muayenesinde ağrı ve safra göllenmesine bağlı olarak deri ile mukozaların sarı renk almasıdır. Daha ağır vakalarda ateş çok yüksek ve genel durum bozuktur.

Kronik kolanjit, akut iltihabın tekrarlamasıyla ortaya çıkar. Klinik tablo daha hafiftir. Belirtiler, akut hastalıkta olduğu gibi tipik ve kesin değildir.

SAFRA-KARACİĞER İLTİHABI

KARACİĞER ve safra yollarına çeşitli yollarla ulaşan mikroplar, burada ve çevre dokularda akut iltihaba yol açabilirler.

İltihabın başlıca belirtileri; kendiliğinden veya dokunmakla karaciğer bölgesinde ağrı, ateş, hafif sarılık, kanda nötrofil akyuvar sayısında ve alyuvar çökme hızında artıştır. Bu belirtilere ilâve olarak iştahsızlık, bulantı, midede ağırlık hissi ve genel durumun kötüleşmesi olabilir.

KARACİĞER BÜYÜMESİ

KARACİĞERDE büyüme, karaciğerin her tarafında aynı miktarda olabildiği gibi, organın bazı bölümlerinde düzensiz şekilde de olabilir. Karaciğerde dolaşım bozuklukları, safra yollarının tıkanması, siroz, asalaklara bağlı kistler, tümörler, zehirlenmeler, enfeksiyon hastalıkları, kan kanseri gibi hastalıklara bağlı olarak büyüme görülebilir.

Büyümüş bir karaciğerin alt sınırı, hekimin elle yaptığı karın muayenesiyle, üst sınırı ise göğüs kafesine vurarak sesin dinlenmesiyle belirlenebilir.

Karaciğer biyopsisi, sintigrafi, laparoskopi gibi teşhise yönelik inceleme metodlarıyla da karaciğer büyümesinin sebebi araştırılabilir.

SARIMSI DIŞKILAMA

DIŞKI renginin açılması ve çoğunlukla sarımsı bir renk alması, dışkıya normal kahverengini veren safra pigmentlerinin miktarında azalmaya bağlıdır. Safra, karaciğerden yağlı gıdaları sindirme maksadıyla salgılan bir enzimdir. Safranın bağırsağa akışını engelleyen bütün şartlarda sarımsı dışkı görülür.

Dışkının bağırsaklardan geçişini hızlandıran ishal gibi durumlarda da dışkının rengi açılır. Dışkıda safra pigmentinin hiç bulunmaması, safranın bağırsağa akışını tamamen engelleyen durumlarda görülür.

KOLANJİYOM (safra yolları tümörü)

KARACİĞERDE safra yollarını döşeyen hücrelerden kaynaklı tümör. İyi veya kötü gidişli olabilir. Habis olanlarına "kolanjiyokarsinom" veya "safra hücreli karsinom" denilir. Habis olan tipi çok daha sık görülür.

Tümör, Uzakdoğu'da yaygındır. Bunun sebebi, bu bölgelerde yaşayanların safra yollarında asalak solucanlara rastlanmasıdır. Birincil karaciğer tümörlerinin yaklaşık % 20' si safra yolları tümörüdür. Görülme sıklığı 40-50 yaşlarda yükselir.

Hastalığın gidişatı oldukça kötüdür. Önce karaciğerde büyüme görülür. Tümör kısa sürede karındaki çeşitli lenf bezlerine yayılır.

KOLEMİ NEDİR?

KOLEMİ, kanda safra pigmentinin aşırı derecede yüksek bulunmasıyla ilgili patolojik bir durumdur. Bazen aynı aile bireylerinde de ortaya çıkar. Kanda yüksek düzeylerde bilirubin bulunmasıyla kendini belli eden bir hastalıktır. Burada doğuştan gelen, bilirubinin karaciğer hücrelerinde dönüşümünde bozukluklar mevcuttur.

SAFRANIN KARNA YAYILMASI (koleperiton)

SAFRANIN karın zarı boşluğuna yayılmasıyla iltihaplanma ortaya çıkar. Nadir rastlanmasına karşılık ağır bir gidiş gösterir. Bu durum çoğunlukla safrakesesi ve yollarının karaciğer dışında kalan bölümünde gelişen çeşitli lezyonlara bağlıdır.

Meselâ, karna gelen kuvvetli darbeler, karna açılan derinlemesine yaralar, safrakesesi ve yollarında doku ölümüne sebep olan ağır enfeksiyonlar, asalaklara bağlı lezyonlar veya safra taşlarının sebep olduğu sürekli tahriş, koleperitona yol açabilir.

Karaciğere gelen darbeler, karaciğer dokusunda parçalanmaya yol açarak içindeki safra damarlarını yırtar ve safranın dışarı sızmasına sebep olur. Safra yollarıyla beraber kan damarları da yırtılacağından farklı şiddette kanamalar olur.

SAFRA BİRİKMESİ (kolestaz)

ONİKİPARMAK bağırsağına kâfi miktarda safra ulaşmaması klinik bir duruma yol açar. Deri, belirgin biçimde sarı renk alır. Bu durum, karaciğer içinden veya safra yolları tıkanması gibi karaciğer dışından sebeplerle olabilir.

İç etkenler arasında en başta safra kesesi taşları gelir. Bunun dışında, iltihabî veya yaralanmalara bağlı süreçler neticesinde, safra kesesi kanalı üzerinde herhangi bir noktada veya son bölümünde daralmalar olabilir. Safra yolları tümörleri ile asalakların sebep olduğu tıkanmalar da önemlidir.

Dış etkenler ise; çevre dokularda nedbe gelişimine bağlı çekilmelere yol açan veya yakındaki lenf bezlerinin büyümesinden kaynaklanan çeşitli iltihabî ve travmatik süreçlerin safra yolları üzerinde yaptığı baskıya bağlı tıkanmalardır.