CİHADİYE (para)

2. MAHMUD   zamanında (Osmanlı devri) savaş masraflarını karşılamak üzere çıkarılan para (1810). 

Eski ikilikler ağırlığında,  43  milimetre çapında,    8  dirhem,  730  ayarında ve  200  para değerindeydi.

5  kuruş değerinde olan cihadiyenin yarımı ve rubiyeleri de basıldı. Ön yüzünde; süslü daireler içinde, ortada  2. Mahmud'un tuğrası ve süsü vardır. 

Arka yüzünde ise; süslü daireler ortasında  "duribe fi Kostantiniye 1223"  yazısı bulunur.

Cihadiye, 2  sene sonra tekrar basıldı. 

JOSÉ SANTOS CHOCANO (şâir)

PERULU  şâir, 1875 yılında Lima'da doğdu. Sosyalist ve devrimci görüşlerini "Kutsal Öfkeler (1894)" adlı eserinde açıkladı. Bu yüzden 20 yıl hapse mahkûm oldu ve sürüldü.

Peru'nun el değmemiş ormanlarını ve And dağlarının manzaralarını anlattı. Güney Amerika'nın en büyük tabiat şâiri oldu. Epik ve romantik nitelikleriyle Whitman'ın rakibi ve Victor Hugo'nun çömezidir. Üstünlüğü, ilhamının kaynakları ve eserlerinin konusu bakımından tam bir Amerikalı İspanyol olmasıdır.

Başlıca eserleri :  "Tepelerin Destanı (1889)",  "Alma Amerika (1906)",  "Işık Olsun (1908)".  Ayacucho savaşının  100.  yıldönümü için yazdığı "Hürriyetçilerin Destanı (1924)".   José Santos Chocano, 1934' de Şili, Santiago'da öldürülmüştür.

EUGÉNE CHEVREUL (kimyager)

FRANSIZ  kimyager, 1786 yılında Angers'de doğdu. Angers'de okuduktan sonra Paris'e gitti. Vauquelin'in ders hazırlamasında çalıştı (1810).  1824' de kimya öğretmenliği yaptı.

Gobelin'ler imalathanesinin boya kısmı müdürü oldu. 1826' da Bilimler akademisine kabul edildi ve 1830' da Vauquelin'in yerine geçti.  "Hayvanî Yağlı Maddeler Üzerine Kimyevî Araştırmalar (1823)" adlı eseriyle ün kazandı. 

Organik maddelerin, inorganik bileşiklerle aynı kanunlara uyduğunu gösterdi. Bu maddelerin unsurlarını ayırmak için ;  kısmî çözünme, ergime ve kaynamaya başvurur ve bir karışımı meydana getiren maddeleri ayırmak için kullandığı bu yollara "asal analiz" adını verir.

MAURİCE CHEVALİER (şarkıcı)

FRANSIZ  şarkıcı ve sinema oyuncusu, 1888 yılında Paris'de doğdu. Meslek hayatına çok genç yaşta, çalgılı kahvelerde başladı. Tamamen kendine has bir tarz oluşturdu ve kısa zamanda tanındı. 

Folies-Bergère'de  Mistinguett ile beraber sahneye çıktı. 1. Dünya savaşından sonra Casino de Paris'ye girdi ve çok tutulan şarkılar söylemeye başladı :  "Valentine",  "Ma Pomme",  "Prosper".

Bouffes-Parisiens'de  "Dédé" ve  "Là Haut" adlı iki operet hazırladı, sonra yine müzikhole döndü. Fransız şarkısının gerçek bir elçisiydi. Hasır şapkası ve gülüşüyle bütün dünyada ün kazandı.

Sinema hayatı da şarkıcılığı kadar mühimdir. Sinemada ilk olarak 1914' den evvel Max Linder'in filmlerinde göründü. 1918' den sesli filmin çıkışına kadar ;  "Le Mauvais Garçon (1922)",  "Gonzague (1923)",  "Jim Bougne Boxeur (1923)" filmlerinde rol aldı.

GİLBERT KEİTH CHESTERTON (yazar)

İNGİLİZ  gazeteci ve yazar, 1874 yılında Londra'da doğdu. Varlıklı bir aileden yetişti. Genç yaşta kendi başına buyruk olma eğilimi gösterdi. Slade güzel sanatlar okulunda öğrenciyken kendini "sanat ve edebiyat tenkitçisi" olarak tanıttı. 

Daha sonra, yazdığı polemiklerle, çağdaş hayatın eksik bulduğu yanlarını eleştirdi. Akılcılık ve bilimciliğe karşı sağ duyu ve imanı savundu. Sanayi çağına, kapitalizme karşı Ortaçağa has sosyal idealleri öne sürdü. 

İnançlarının etkisiyle Boerler savaşında İngiltere'yi suçladı. Kipling'in emperyal düşüncelerine karşı çıktı. 1914' de Luther Almanyası'na da çattı. 15 yıllık bir süreç sonunda Katolikliği benimsedi (1922).

Din tartışmalarıyla ilgili eserleri :   "Sapkınlar (1905)",  "Ortodoksluk (1908)",  "Dünyanın Bozuk Yanları (1910)".  Bilerek taraf tuttuğu eserleri :  "İngiltere'nin Cinayetleri (1915)".   Katoliklikten esinlenerek yazdığı denemeleri :  "Assisi'li Aziz Franciscus (1923)",  "Adına İsa Denen Adam (1927)",  "Aquina'lı Aziz Tommaso (1933)".

LUİGİ CHERUBİNİ (bestekâr)

İTALYAN  bestekâr, 1760 yılında Floransa'da doğdu. Bologna'da okudu, Sarti ile çalıştı. 1787' de Paris'e yerleşti. 1789-92  yıllarında "Théâtre de Monsieur"de müdür yardımcılığı yaptı. Sonra da konservatuarda öğretim müfettişi oldu.

Viyana'da (1805-06)  "Lodoïska" ve "Faniska" adlı eserlerini oynattı. 18. Louis'nin kilise müzik denetçisi (1816) ve konservatuarın kompozisyon öğretmeni oldu. 1822 de ise müdürlüğüne getirildi. Kontrapunto ve armoni ustasıydı. Beethoven kendisine büyük değer verirdi.

Ses eserleri arasında;  22 missa, değişik yortular için 8 kantat, romanslar ve çeşitli parçalar vardır.  Çalgı eserleri arasında; 1 senfoni, 1 üvertür, 3 yaylı çalgılar dörtlüsü ve piyano için 6 sonat bulunur.

ANDRÉ DE CHÉNİER (şâir)

FRANSIZ  şâir, 1762 yılında İstanbul'da (Türkiye) doğdu. Louis de Chénier adlı diplomatın oğlu idi. Yunan kültürüyle yetişen annesi Fransa'ya döndükten sonra (1764) evinde, şâirlerin, bilginlerin katıldığı edebî toplantılar yapmaya başladı. 

Daha genç yaşta ailesinin oluşturduğu seçkin bir çevrede klâsik kültürünü artırdı. 1773-81 yıllarında Navarre kolejine gitti. Sağlığı, 6 aydan fazla askerlik yapmasına engel oldu. Sonradan Paris'de iş ve eğlenceyi bir arada yürüttü. İsviçre ve İtalya'yı gezdi (1783).

1787' de Fransa'nın Londra büyükelçiliği kâtipliğine tayin edildi. İhtilâle hayranlık duyarak ülkesine döndü. Arkadaşlarıyla beraber "89 Derneği"ni kurdu. Çok geçmeden;  "Jeu de Paume (1791)",  "Hymne aux Soldats de Châteauvieux (1792)" adlı şiirlerinde ihtilâlin aşırılıklarına çattı.

JEAN CHAZY (matematikçi)

FRANSIZ  matematikçi ve astronom, 1882 yılında Villefranche-sur-Saône'da doğdu. Önce Lille Fen fakültesinde çalıştı, sonra Sorbonne'da "analitik mekanik" ve "gök mekaniği" profesörü oldu. 

Diferansiyel denklemler, üç cisim problemi, gezegenlerin hareketi ve genel bağıntılılık teorisinin astronomideki kullanımına, özellikle "Merkür günberisinin yer değiştirmesi" uygulamaları üstüne önemli çalışmalar yaptı. Jean Chazy, 1955' de Paris'de vefat etti.

GEOFFREY CHAUCER (şâir)

İNGİLİZ  şâir, 1340 yılına doğru Londra'da doğdu.  Saraya mal veren bir tüccarın oğluydu. 1357' de 3. Edward'ın gelini Elizabeth'in yanına girdi. 

2 yıl sonra kral ile beraber Avrupa seferine katıldı. Esir düşünce, kral fidye ödeyerek onu kurtardı. Bu sıralarda Fransız edebiyatından etkilendi. Jean de Meung'ün "Gülün Romanı" adlı eserini İngilizceye çevirdi. 

Birçok alegori yazdı :  "Mars'ın Yakınması",  "Bir A.B.C.",  "Merhamete Yakınma (1363' e doğru)" başından geçen umutsuz aşktan ilham alır. 

1374' de Londra limanı gümrük müfettişi, 2 sene sonra parlamento üyesi oldu. Diplomatik görevlerle İtalya'ya gönderildi. Orada Petrarca ile tanıştığı sanılır. Ondan aldığı kuvvetli bir İtalyan etkisi birçok eserinde görülür :

MİCHEL CHASLES (matematikçi)

FRANSIZ  matematikçi, 1793 yılında Épernon'da doğdu. 1814' de Paris savunmasına katıldı. İstihkâm subayı oldu, sonra istifa ederek Chartres'a çekildi. Birçok inceleme kitabı yayınladı.

Eski Yunan-Roma bilginlerinin yöntemiyle, hesap kullanmadan geometri meselelerine eğildi. 1841' de École Polytechnique'de, "yer ölçme bilgisi ve uygulamalı mekanik" profesörü oldu.

1846' da Paris Fen fakültesinde, sırf kendisi için konulan "yüksek geometri" kürsüsünü yönetti. Geometriyi en arı biçiminde, bütün teferruatıyla tanıttı. 

1867-69  yıllarında, büyük tartışmalara yol açan birtakım "elyazmalarını" yayınladı. Aslında kendisinden  200 bin frank para koparan Vrain-Lucas adlı birinin uydurmalarına kanmıştı. Michel Chasles, 1880' de Paris'de vefat etti.

JANİNE CHARRAT (dansçı)

FRANSIZ  kadın dansçı, koreograf ve tiyatro yöneticisi, 1924 yılında Grenoble'da doğdu.  1941' de Roland Petit ile resitaller verdi. 

1945' de Stravinski'nin "İskambil Oyunu" adlı eseriyle ilk büyük koreografisini sundu. Ertesi yıl yeni Monte Carlo balesinde Serge Lifar'ın  "Passion" ve "Chota Roustaveli"sini yorumladı.

1948' de Roland Petit'in Paris Balesi için "Kadın ve Gölgesi (Claudel-Çerepnin)" ve "Adam Miroir (Jean Genet'nin Balesi)" adlı eserlerini, daha sonra 1951' de Berlin operasında Werner Eck'in  "Abraxas"ını sahneledi.

1952' de kendi topluluğunu kurdu. Pek çok eser sahneledi ve oynadı. 1961' de televizyon stüdyosunda çıkan bir yangında ağır yaralandıktan sonra, ancak bir sene sonra tekrar sahneye çıkabildi. Janine Charrat, 2017' de (yaş 93) Rueil-Malmaison'da vefat etti.

JACQUES ALEXANDRE CÉSAR CHARLES (fizikçi)

FRANSIZ  fizikçi, 1746 yılında Beaugency'de doğdu. Sorbonne'da fizik profesörlüğü yaptı.  Fransa'da, Franklin'in ve Montgolfier kardeşlerin icadlarının halka yayılmasını sağladı.

Balonların şişirilmesinde sıcak hava yerine hidrojen gazı kullandı (1783).  1798' de sabit hacimli gazların basınç değişikliklerini inceledi. Bu gazların sıkıştırılabilme katsayısının; ilk basınçtan, ısıdan ve gazın mahiyetinden bağımsız olduğunu keşfetti.

Termometrik bir hidrometre yaptı.  J. A. César Charles, 1823' de Paris'de vefat etti.

JEAN MARTİN CHARCOT (hekim)

FRANSIZ  hekim, 1825 yılında Paris'de doğdu.  1873' de "patolojik anatomi" profesörü ve Tıp akademisi üyesi iken, "hastalıkların klinik ve patolojik anatomisi" üzerine yaptığı çalışmalarla ün kazandı. 

Sinir sistemi patolojisinde yeni bir çığır açtı. 1873-84  yılları arası Salpêtrière hastanesinde tam bir "patolojik anatomi" laboratuvarı ve  müzesi kurdu. Orada verdiği dersler bütün dillere çevrildi : 

"Yaşlılık Hastalıkları ve Kronik Hastalıklar Üstüne Dersler (1868-74)",  "Sinir Sistemi Hastalıkları Üzerine Salpêtrière'de Verilen Dersler (1873-75)",  "Karaciğer, Safra Yolları ve Böbrek Hastalıkları Üzerine Dersler (1877)",  "Beyin ve Omurilik Hastalıklarında Lokalizasyon Üzerine Dersler",  "Salpêtrière'de Verilen Sinir Sistemi Hastalıkları Dersleri (1884) (Ch. Féré tarafından yayınlandı)".

Semiolojide değerlerini ortaya çıkardığı birçok belirtiye ismi verilmiştir :  Tabes'de "charcot artropatisi",  Friederich hastalığında "charcot'nun tabeto-serebellöz seyri",  alkolik felçte "charcot stepajı" gibi.  Jean Martin Charcot 1893' de Settons gölü'nde tatildeyken vefat etti. 

RENÉ CHAR (şâir)

FRANSIZ  şâir, 1907 yılında  L'İsle-sur-la Sorgue'da doğdu. Bir ara "gerçeküstücü" akıma kapıldı.  A. Breton ve P. Eluard ile beraber şiirler yazdı. 

"Placard pour un Chemin des Écolier (1937)",  "Dehors la Nuit est Gouverneé (1938)" adlı kitaplarını yayınladı. Direniş hareketinin en güzel şiirlerinden birkaçını yazdı :  "Seuls Demeurent (1945)",  "Feuillets d'Hypnos (1946)".

Başka eserleri :  "Fureur et Mystère (1948)",  "le Soleil des Eaux (1949)",  "Les Matinaux (1950)",  "Poèmes des Deux Années (1955)",  "Recherche de la Base et du Sommet (1955)",  "la Bibliothèque est en Feu (1957)",  "La Parole en Archipel (1961)".

Son kitapları  :  "l'Âge Cassant (1965)",  "Retour Amont (1966)".   "Trois Coups sous les Arbres (1967)" adlı kitabında bütün tiyatro türündeki eserlerini topladı. René Char 1988' de Paris'de vefat etti.

JEAN CHARCOT (kâşif)

FRANSIZ  kâşif, 1867 yılında Neuilly-sur-Seine'de doğdu. Jean Martin Charcot'un oğlu. Tıp öğreniminden sonra kâşifliğe ve oseanografiye yöneldi. 

Önce "français", sonra "pourquoi-pas?" gemileriyle, Güney Amerika'nın kutup bölgelerinde iki gezi yaptı (1903-05 yılları arası ve 1908-10 yılları arası). Bu gezilerde incelediği bölgelerin haritasını çizdi.

Daha sonra Kuzey Atlantik'de, Manş'da, Akdeniz'de birçok geziye çıktı. Bir uzmanlar ekibinin yardımıyla verimli ilmî araştırmalar yaptı. 1936' da Faxafjord'da  "pourquoi-pas?"  gemisi kayalara çarparak parçalandı ve arkadaşlarıyla beraber vefat etti.

Eserleri  :  1912' den sonra "pourquoi-pas?" gemisiyle yaptığı ilmî gezilerin kısa bir özeti (1919),  "Güney Kutbu Çevresinde (1912, 2 cilt)",  "Gemici Gözüyle Kristof Kolomb (1928)".  Bazı ilmî tebliğlerin yayımını da yönetti.

CLAUDE CHAPPE (mühendis)

FRANSIZ  mühendis ve astronom aileye mensup, 1763 yılında Sarthe, Brûlon'da doğdu. Basit bir sistemle ilk olarak havaî hatlı telgrafı yaptı. 

Millet meclisi kendisine "telgrafçı mühendis" unvanını verdi. Breguet ve Béthencourt bu buluşun yeni olmadığını iddia edince, kapıldığı karamsarlıkla 42 yaşında intihar etti (1805 - Paris).

JEAN ANTOİNE CHAPTAL (kimyacı)

FRANSIZ  kimyacı ve devlet adamı, 1756 yılında Gévaudan, Nojaret'de doğdu. Montpellier'de "tıp doktoru" unvanını aldıktan sonra, aynı ilde "kimya öğretmeni" oldu (1781).

Aynı zamanda, Fransız piyasasına ilk defa sülfürik asit, sunî şap veren kimyasal maddeler fabrikasını kurdu. 1787' de "soyluluk" unvanı aldı. 1793' de barut imâl eden Grenelle kurumlarının başına getirildi. 1795' de Fransa enstitüsüne kabul edildi.

9 Kasım 1799 olayından sonra, "danıştay üyesi",  1800-1804  yılları arasında da "içişleri bakanı" oldu. Ticaret odalarını, ilk sanat okulunu kurdu. Yollar ve kanallar şebekesi yaptırdı. Napolyon tarafından farklı devlet kademelerine getirildi. J. Antoine Chaptal 1832' de Paris'de vefat etti.

Başlıca eserleri :  "Kimyanın Esasları (1790)",  "Güherçileler ve Katranlar (1796)",  "Şarap Yapım Sanatı (1801)",  "Zanaatlara Uygulanan Kimya (1807)",  "Boyama ve Yağ Giderme Sanatı (1808)",  "Tarıma Uygulanan Kimya (1823)".

JEAN CHAPELAİN (yazar)

FRANSIZ  yazar; 1595 yılında Paris'de doğdu.  Fransız akademisinin kuruluşunda büyük payı oldu. İlk üyelerinden olduğu akademinin, bir tiyatro karakteri olan "Le Cid  (Arapça; Seyid)" hakkındaki görüşlerini yazmakla görevlendirildi ("Cid Hakkında Akademinin Görüşü").

30 yıl kadar sonra Colbert, edebiyat alanında bir gelişme sağlamak maksadıyla yazarlara ödül vermeyi düşündüğünde kendisine başvurdu. Yazar, doğruluktan ayrılmayan, ileri görüşlü ve engin bilgisi olan bir kişiydi. 

Çağdaşları üzerinde büyük etkisi oldu. Gerçeğe, tabiîliğe ve kaidelere karşı saygıyı aşılamak için çok çalıştı. Jean Chapelain 1674' de Paris'de vefat etti.

JEAN-FRANÇOİS CHAMPOLLİON (dil bilgini)

FRANSIZ  Eski Mısır dili ve kültürü uzmanı, 1790 yılında Figeac'da doğdu. Genç yaşta, Napolyon'un Mısır'a gönderdiği bilginlerin, anıtlardan kopyaladıkları hiyeroglif yazıtlarını çözmeye çalıştı. 

Bilinen Doğu dillerinden faydalanarak Eski Mısırlılar'ın dilini bulabileceğini düşündü. Mısır hristiyanlarının dinî törenlerde konuştukları "Koptça" ile ilgilendi. 

İnceleyeceği metinleri, Grenoble üniversitesinde tarih profesörüyken (1812-21) toplamaya başladı. 1922' de Edebiyat ve Yazıtlar akademisinde, hiyeroglif yazısının temel kurallarını kapsayan ve Eski Mısır dili ve kültürü araştırmalarının başlangıcını meydana getiren "M. Dacier'ye Fonetik Hiyeroglif Alfabesi Üzerine Mektup" adlı ünlü tebliğini okudu ve sonra da yayınladı.

MARİE DESMARES (tiyatrocu)

FRANSIZ  kadın trajedi oyuncusu (la Champmeslé), 1642 yılında Rouen'de doğdu. Aktör Champmeslé'nin eşi.  Paris'de, Marais tiyatrosunda (1669) ve Bourgogne konağında (1670) "Andromaque" temsilinde "Hermione" rolünü oynadı.

Özellikle son iki perdedeki duygulu oyunu, seyircileri ve oyunun yazarı Racine'i çok heyecanlandırdı. Racine, en beğendiği rolleri ("Bérénice", "Monima", "İphigénie", "Phèdre") bu sanatçıya oynattı. Marie Desmares (la Champmeslé) 1698' de Auteuil'de vefat etti. 

GABRİELLE CHANEL (terzi)

FRANSIZ  kadın terzisi (Bayan Coco),  1883 yılında Saumur'da doğdu. 1914' de Deauville'de ilk jarse elbiseleri ortaya attığı günden beri terzilikle ilgilenmekte ve Paris'deki terzi evini yönetmektedir. 

Sâde kıyafetler, hareketlere serbestlik veren biçimler, fantezi mücevherler kullanarak modayı etkiledi. Ayrıca kendi adını taşıyan parfümler çıkardı. Gabrielle Chanel (Bayan Coco), 1971' de Paris'de vefat etti.

CLAUDE CHAMPAGNE (bestekâr)

KANADALI  bestekâr, 1891 yılında Montreal'de doğdu. 1920-28  yılları arasında Paris'de bulundu. 1926' da  Champs-Elysées tiyatrosunda çalınan  "Herakles ile Omphalê" adlı senfonik şiiriyle ün kazandı. 

Montreal'e döndükten sonra çalışmalarını eğitim alanına yöneltti. Kanada folklorundan ilham alan eserleri arasında özellikle;  "Kanada Süiti",  "Köy Dansı",  "Köylünün Noeli"  ve "Gaspésia"yı saymak yerinde olur. 

Son olarak "Yükselti (1959)" adlı bir eser yayınlayan Claude Champagne 1965' de Montreal'de vefat etti. 

JULES HUSSON CHAMPFLEURY (romancı)

FRANSIZ  romancı, 1821 yılında Laon'da doğdu. P. Dupont, Baudelaire, Murger, Banville, Courbet ve Nadar ile beraber kurdukları "gerçekçi" okulun başkanı oldu. 

Bu topluluğun üyeleri; yeni bulunan fotoğrafçılığın etkisiyle, bütün insan tiplerinin titiz bir gerçekçilikle verilmesine taraftardılar. Bu gerçekçi ruh, yazarın bütün romanlarında kendini gösterir :  

 "Çakıltaşı Köpek (1847)",  "Noel Kazları (1853)",  "Molinchart Burjuvaları (1858)",  "Sainte-Perine Âşıkları (1859)",  "Bay Tringle (1866)",  "Fanny Minoret (1882)".  Bütün bu eserlerinde, çoğu zaman burjuva ve taşra geleneklerini eleştirir ve onları alaya alır. 

1872' de Sèvres seramik müzesi müdürlüğüne atandı. 1881' de, günümüzde de önemini kaybetmemiş olan   "Seramik Bibliyografyası" adlı bir eser yayınladı. Jules H. Champfleury 1889' da Sèvres'de vefat etti.

CHAMİSSO DE BONCOURT (yazar)

ALMAN  yazar ve bilgin (Louis Charles Adélaïde Chamisso de Boncourt), 1781 yılında Champagne, Boncourt şatosunda doğdu. Fransız asıllı olup, Terör devrinde memleketinden ayrılarak Berlin'e gitti.

1801' de Von Goeze'nin Prusya alayında üsteğmen oldu. Arkadaşları Varnhagen ve La Motte-Fouqué ile beraber  "İlham Perileri Yıllığı" adlı dergisini kurdu. 

"Faust (1803)" adlı eserle bazı şiirler yazdı :  "Boncourt Şatosu",  "Salas y Gomez",  R. Shumann'ın ünlü lied'lerine ilham kaynağı olan "Kadın Aşkı ve Hayatı". 

Prusya'nın yenilgisi üzerine 1806' da ordudan ayrıldı. Mme de Stael kendisini Coppet'de misafir etti (1811-12).  Almanya'ya dönüşünde yayınladığı  "Peter Schlemihl'in Şaşılacak Hikâyesi (1814)" adlı eseriyle büyük ün yaptı. 

Gerçekte tabiat bilimiyle ilgilenen bir kişiydi. Yaptığı dünya gezisinden sonra Berlin Bitkiler Bahçesi müdürlüğüne getirildi (1815-18). Chamisso de Boncourt 1838' de Berlin'de vefat etti.

NİCOLAS SÉBASTİEN CHAMFORT (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1741 yılında Auvergne de Clermont cıvarında doğdu. Aşağı tabakadandı. Babasının kimliği belli değildir. Çok iyi bir öğrenim yaptı. 

Sarayda oynanan baleler, ayrıca "Genç Hintli Kız (1764)",  "İzmirli Tacir (1770)" adlı komediler ve "Mustafa ve Cihangir (1788)" adlı bir trajedi yazdı. 

Vefatından sonra yayınlanan "Düşünceler, Özdeyişler ve Fıkralar (1803)" adlı eserinin konularını, kendisine hayranlık duymakla beraber acı dilinden çekinen salonlardan aldı. Bu kitabında, umduğunu bulamamış bir insanın hayatını bütün derinliğiyle ve acı bir dille ortaya koydu. 

Mirabeau ile işbirliği yaptı. Çok geçmeden, devrinin aşırılıklarından çekinerek jakobenlerle mücadeleye girişti. Tutuklanmakla tehdit edildi. Daha evvel acısını çektiği hapis cezasından kurtulmak için intihara teşebbüs etti.  Aldığı yaraların tesiriyle 1794' de Paris'de vefat etti. 

HOUSTON STEWART CHAMBERLAİN (yazar)

İNGİLİZ  asıllı Alman yazar, 1855 yılında Portsmouth'da doğdu. Bir İngiliz generalinin oğlu. 1885' de "sanat tarihi" ve "felsefe" öğrenimi yapmak için Dresden'e gitti. 

Öğrenimi bitince, Viyana'ya yerleşti. Burada Richard Wagner üstüne hazırladığı inceleme yazısı, önce Fransızcaya (1894) sonra Almancaya (1896) çevrildi. Eserinde Wagner'in müziğini övdü. Bundan vitalist ve koyu milliyetçi bir felsefe çıkardı.

1899' da yayınlanan "19. yüzyıl'ın Temelleri" adlı eserinde bu düşüncelerini genişletip düzene soktu. Koyu ırkçı bir tarih ve bir medeniyet felsefesi ileri sürdü. Medeniyeti, özden gelme yaratıcılıktan yoksun, dıştan gelme bir varlık olarak benimser.

JAMES CHADWİCK (fizikçi)

İNGİLİZ  fizikçi, 1891 yılında Manchester'da doğdu. Öğrenimini, Rutherford'un öğrencisi olarak Manchester üniversitesinde ve Almanya'da yaptı. 1. Dünya savaşında orada göz hapsine alındı.

1919' dan 1935' e kadar Cambridge'de çalıştı. Farklı nükleer fizik problemlerini, özellikle çekirdeklerin yüklenmesini ve elementlerin alfa ışınlarıyla, sunî parçalanmasını inceledi.

1923' de Cavendish laboratuarı "araştırmalar bölümü" müdür yardımcısı, 1927' de Royal Society üyesi oldu. 1935' de Liverpool üniversitesi "fizik kürsüsü" ne geçti. 2. Dünya savaşında, Los Alamos'daki İngiliz atom araştırmalarını yönetti.

Daha sonra Cambridge'de bir kolejin müdürlüğüne getirildi (1948). Döteryumun gama ışınlarıyla parçalanmasını sağlayarak, nükleer fotoelektrik etkiyi buldu.  1932' de nötronun yapısını keşfetti ve 1935' de Nobel fizik ödülünü aldı. sir James Chadwick 1974' de Cambridge'de vefat etti. 

EMMANUEL CHABRİER (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1841 yılında Ambert'de doğdu. Piyanoya çalıştı. Semet ve özellikle Aristide Hignard'dan beste yapma dersleri aldı.

Melodileri :  "Yolculuğa Çağrı (1871)",  "Saygısız Uyarlama (1880)",  "Ağustos Böcekleri",  "Mutlu Ada",  "Sulam'lı Kız (1885)" adlı lirik sahne.  Sololar ve kadınlar korosu için "Müziğe Övgü (1890)".

Piyano eserleri :  "Pitoresk Parçalar (1881)",  "Romantik Valsler (1883)",  "Bourrée Fantasque (1891)".

Orkestra eserleri :  "Espana (1882)",  "Habanera (1885)",  "Neşeli Marş (1890)".

Operaları :  "Yıldız (1877)",  "Eksik Kalan Eğitim (1879)",  "Gwendoline (1885)",  "Zorâki Kral (1887)",  ve yarım kalan "Briséis (1888-92)".   

Emmanuel Chabrier 1894' de Paris'de vefat etti.

BLAİSE CENDRARS (yazar)

İSVİÇRE  asıllı yazar (Frédéric Sauser), 1877 yılında Chaux-de-Fonds'da doğdu. Dünyanın her tarafını dolaştı. Birçok mesleğe girdi çıktı. 1. Dünya savaşında Légion étrangèr'e girdi. Savaşta bir kolu kesildi. 

Edebiyatta gramer kurallarını hiçe sayarak, orijinal eserler verdi. Uzak ülkelerin manzaralarını anlatmada büyük ustalığı vardı. Eserlerinde coşkun bir canlılık görülür. 

Şâir olarak yazdığı "New York'da Paskalya (1912)" ve "Trans-Sibirya Yazısı ve Fransa'nın Küçük Jan'ı (1913)"  adlı eserleriyle; sürrealistleri ve Apollinaire'i etkileyen bir öncü oldu.

ANDERS CELSİUS (fizikçi)

İSVEÇLİ  fizikçi ve astronom, 1701 yılında Uppsala'da doğdu. Uppsala üniversitesinde "astronomi profesörü" oldu (1730).  Almanya, İtalya ve Fransa'ya gitti.  

Kutup bölgelerinde, bir boylam derecesini ölçmek amacıyla yola çıkan bir Fransız heyetine katıldı (1737). Dönüşünde Uppsala'da bir rasathane kurdurdu. Yıldızların parıltılarını mukayese eden ilk bilim  adamlarındandır.

Manyetik açılımın gündüzleri uğradığı değişimi (1740),  kutup kızıllığı sonunda meydana gelen düzensizlikleri inceledi. 1742' de, sonradan adına izafe edilen 100 dereceli termometre sistemini buldu (santigrat =  celsius).  Anders Celsius, 1744' de Uppsala'da vefat etti.

ENRİCO CECCHETTİ (dansçı)

İTALYAN  dansçı ve bale yönetmeni, 1850 yılında Civitanova'da doğdu. Dans sanatçısı bir ailenin oğlu.  20 yaşında Milano'da Scala tiyatrosunda sahneye çıktı. 

Avrupa ve Amerika'daki büyük başarılardan sonra Petersburg'a gitti. Baş dansöz ve bale öğretmen yardımcısı olarak 1892' den itibaren getirdiği Kraliyet Bale okulunda öğretmenliğe başladı. Hareketlerin serbestliğini sağlayan yeni bir gelişme sistemi ortaya koydu. 

Çalışmaları Rusya'da, büyük bale sanatçıları devrinin açılmasını sağladı. 1902' de Rusya'dan ayrıldı ve Varşova Büyük tiyatrosunun yönetimini ele aldı. 1905' de Petersburg'a dönüşünde açtığı bale okulu, Rus balesinin gelecekteki yıldızlarından; T. Karsavina,  V. Nijinski ve kız kardeşi Bronislava,  Anna Paulova ve daha birçoklarının yetiştikleri bir kaynak oldu.

1909' da Diaghilev tarafından, kendi bale topluluğuna öğretmen olarak getirildi. 1921' e kadar bu vazifede kaldı. 1925' de çalışmaya başladığı Milano Scala tiyatrosunun dans okulunda verdiği bir ders sırasında hayatını kaybetti (Milano, 1928).

JACQUES CAZOTTE (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1719 yılında Dijon'da doğdu.  Romanları,  bir mensur şiiri ("Oliver") ve güzel hikâyeleri :  "Arap Hikâyeleri",  "Binbir Saçmalık",  "Âşık Şeytan (1772)" ile başarı kazandı.

Hayatının sonuna doğru "İlluminism"e bağlandı. İhtilâle karşı koydu, tutuklandı. Eylül katliamından kurtuldu ise de ihtilâl mahkemesince idama mahkûm oldu. Jacques Cazotte, 1792' de Paris'de cezası infaz edildi.

Ona ait olduğu sanılan "Cazotte'un Kehaneti" aslında La Harpe'ın eseridir.   

ARTHUR CAYLEY (matematikçi)

İNGİLİZ  matematikçi, 1821 yılında Surrey, Richmond'da doğdu. Önce avukatlık yaptı, sonra yüksek matematiğe karşı derin ilgi duydu. 

1867' de Cambridge üniversitesine profesör oldu. 1882' de üyesi olduğu Royal Society'den "Copley" madalyası kazandı. 

Çizgisel dönüşümlere ait bir teoremi ve matrisler teorisini kurdu. Arthur Cayley, 1895' de Cambridge'de vefat etti.

HENRY CAVENDİSH (fizikçi)

İNGİLİZ  fizikçi ve kimyacı, 1731 yılında Nice'de doğdu.  Çok çekingen bir insandı. Hiç evlenmedi ve büyük bir tutkuyla kendini ilmî araştırmalara verdi.

Kısa sürede büyük ün kazanarak Royal Society'ye, 1803' de ise Fransız Fen akademisine "yabancı üye" olarak alındı. Zengin bir amcanın tek varisi olduğu halde, sade yaşantısını bozmadı ve servetini büyük bir cömertlikle dağıttı.

Kimya alanında daha çok gazlar üstüne çalışma yaptı. Gazları, cıva dolu bir kap üstünde çalışarak inceleyen ilk bilgindir.  1766' da havadaki hidrojeni ayırdı. 1783' de havanın ilk kesin analizini ve suyun sentezini yaptı. 

1785' de, elektrik kıvılcımlarının etkisiyle azot ve oksijeni birleştirdi. 1798' de, burulma terazisi (Coulomb terazisi) yardımıyla, evrensel çekim sabitesini (yerçekimi ivmesi) ölçtü ve bundan hareket ederek Dünya'nın ortalama yoğunluğunu hesapladı.

baron AUGUSTİN CAUCHY (matematikçi)

FRANSIZ  matematikçi, 1789 yılında Paris'de doğdu.  1816' dan sonra Fen fakültesinde cebir,  Collège de France'da "matematiksel fizik",  Ecole politeknik'te "mekanik" okuttu. 

1830 Devriminden sonra, and içmeye yanaşmadığı için işinden oldu.  Kendisine bir matematik kürsüsü açılan Torino'ya (İtalya) gitti. Sonraları Paris Fen fakültesine, "matematiksel astronomi" profesörü oldu.

Bilimin farklı dallarında ilginç çalışmalar yaptı. Analizde bugün bile kullanılan sağlam, kesin metodlar kabul etti ve "analitik fonksiyonlar" teorisini ortaya koydu. 700' den fazla incelemesi vardır.  Augustin Cauchy, 1857' de Sceaux'da vefat etti.  

CAMİLO CASTELO BRANCO (yazar)

PORTEKİZLİ  yazar, 1825 yılında Lizbon'da doğdu. Oyun yazarı ve şâir idi. Gerçekçi romanın en ünlü ustalarından biridir.

Çok verimli bir sanatçıydı, Kullandığı dilin tatlılığı kadar zenginliğiyle de dikkati çekti. C. Castelo Branco, 1890' da São Miguel de Ceide'de vefat etti.

En ünlü eserleri  :   "Aforoz (1851)",  "Günah Tutkusu (1862)",  "Minho'dan Hikâyeler (1875-77,  12 cilt)",  "Eusebio Macario (1897)",  "Prazins'deki Brezilyalı Kadın (1882)".

JEAN DOMİNİQUE CASSİNİ (astronom)

FRANSIZ  astronom ve yerölçüm bilgini,  1625 yılında Nice kontluğu, Perinaido'da doğdu. 

Önce İtalya'da öğretmenlik yaptı, sonra Colbert'in davetiyle Fransa'ya gitti ve oranın vatandaşı oldu.

Paris rasathanesini kurdu. 15. Louis tarafından bu rasathanenin müdürlüğüne getirildi (1672). 

Gezegenler üzerine birçok eser verdi ve incelemeler yaptı. Saturn gezegeninin iki uydusunu keşfetti. 

 

Jean Dominique Cassini, 1712' de Paris'de vefat etti. Oğlu ve torunları da aynı mesleği sürdürdü. 

RENÉ CASSİN (hukukçu)

FRANSIZ  hukukçu, 1887 yılında Bayonne'da doğdu.  Aix, Lille ve Paris Hukuk fakültelerinde  profesörlük yaptı. 

1945' den sonra UNESCO'nun kuruluşunda ve "İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi"nin kabul edilmesinde etkili rol oynadı. 

1965' de  Avrupa İnsan Hakları mahkemesine, Mc Nair'in yerine başkan oldu. 1968' de Nobel Barış ödülüne lâyık görülen René Cassin,  1976' da Paris'de vefat etti.

ALFREDO CASELLA (bestekâr)

İTALYAN   bestekâr, 1883 yılında Torino'da doğdu.  Piyanoya Diémer, besteye Fauré ile çalıştı. Stravinski'nin ardından ve Diyagilev'in Rus bale topluluğunun etkisiyle empresyonist müziğe karşı çıkan öncülerin safına katıldı. 

1915' de Roma'ya yerleşerek İtalyan müziğinin yenilenmesine çalıştı. "La Dona Serpente (1932)" ve  "La Favola d'Orfeo (1932)"  operalarında olduğu gibi; âlet için yaptığı bestelerde de, denge ve berraklık çabası dikkat çeker.

Önceleri  Rossini ve Scarlatti'nin,  "Giara (1924)",  "Scarlattiana (1926)"  şakacı canlılığını ve ritmini benimsemişken, son büyük eserlerinden biri olan  "Missa Solemnis Pro Pace" de klâsik müziğin büyüklüğüne yakınlık duymuştur.

Vivaldi, Monteverdi, Clementi, Beethoven, Mozart, Chopin gibi bestekârların eserlerinin modern baskılarını yayınladı.  Stravinski ve Bach'ın hayat hikâyelerini yazdı.  "21+26" adını verdiği bir deneme derlemesi çıkardı (1937).  "İ Segreti della Giara" adıyla bir anılar kitabı bıraktı (1941).  Alfredo Casella, 1947' de Roma'da vefat etti.

PABLO CASALS (müzisyen)

İSPANYOL  viyolonselci ve orkestra şefi, 1876 yılında Tarragona, Vendrell' de doğdu. Paris operasının ve "Conserts Lamoureux" orkestrasının solocusuydu. 

Büyük ustalığı sayesinde dünya çapında bir sanatçı oldu. 1919' da Barcelona senfoni orkestrasını kurdu. Thibaut ve Cortot ile beraber ünlü bir "üçlü" meydana getirdi. 

İspanya iç savaşından sonra Prades'e yerleşti ve bu şehirde bir festival kurdu. Pablo Casals, 1973' de Porto Riko'da vefat etti. 

JORGE CARRERA ANDRADE (yazar)

EKVADORLU  yazar ve diplomat, 1903 yılında Quito'da doğdu.  "Gezgin şâir", Uzak Doğu sanatından esinlendi. 

Şiirlerinde ve denemelerinde Latin Amerika'nın geleneksel temalarına evrensel bir ses verme çabasını sürdürdü :  "Dünyanın Sicili (1940)",  "Ana Vatan (1945)",  "Hindistan Kroniği (1965)",  "Güneş Yolu (deneme, 1958)".

Paul Valery'nin şiirlerini çevirdi. Ülkesini sık sık UNESCO' da temsil etti. 1966' da Dışişleri Bakanı olan J. Carrera Andrade,  1978' de doğduğu şehirde vefat etti.

ALEXİS CARREL (fizyolog)

FRANSIZ  fizyoloji bilgini ve cerrah,  1873 yılında Sainte-Foy-lès-Lyon'da doğdu. 1900 yılında tıp doktoru oldu ve "cerrahî" bölümünü seçti. 

Fransa'dan ayrılarak önce Kanada'ya, daha sonra Amerika'ya gitti. Orada Chicago üniversitesine (1906) ve daha sonra New York Rockfeller enstitüsüne girdi. 

Damarların dikilmesi, doku ve organ aşılanması ve gövde dışında; organların, dokuların, damarların yaşayabilmesi konularında ilginç deneyler yaptı. Çeşitli ilmî çalışmalarının yanı sıra felsefî eserler de yazdı. 

"Bilinmeyen İnsan (1936)" adlı eserinde; fizikî olaylar ile ruhî hayat arasındaki karşılıklı bağlılığı ortaya koydu. 1912' de Nobel Tıp ödülünü alan Alexis Carrel, 1944' de Paris'de vefat etti.

ALEJO CARPENTİER (yazar)

KÜBALI  yazar, 1904 yılında Havana'da (?) doğdu. Annesi Kübalı, babası Fransız idi. Ülkesinin folkloruyla çok genç yaşta ilgilenmeye başladı. 1928' de kendisini Paris'e davet eden Robert Desnos ile tanıştı. 

1939' a kadar Paris'de kaldı ve gerçeküstücü şâirlerle ilişki kurdu. İlk romanı "Ecue-Yamba-O (1933)" da,  Antiller'deki zencilerin gizli dinî derneklerinden söz etti ve müzikoloji incelemeleri yaptı ("Küba Müziği - 1945").

1939' da Havana'ya döndü ve romanlarında; kölelerin getirdiği Afrika büyücülüğüyle Hristiyanlığı karşılaştırmayı  "Bu Dünyanın Krallığı (1949)"nda,  Antil medeniyetini tanımlamaya ve ilkel medeniyetlerin çekiciliğini  "Kayıp Adımlar (1953)"da,  modern dünyanın siyasî ve sosyal altüst oluşlarını "Işıklar Devri (1962)"nde göstermeye çalıştı.

HANS CAROSSA (yazar)

ALMAN  yazar, 1878 yılında Tölz'de doğdu. Babası gibi hekim oldu. Kendini mesleğine verdi. İçinden gelen derin bir ihtiyaçla ve görüp duyduklarını başkalarına da anlatma isteğiyle yazarlığa başladı.

Başlıca eserleri  :   "Dr. Bürger'in Sonu (1913)"  Bu kitap, insanları acı ve ölümden kurtaramamanın üzüntüsüyle ölen bir hekimin hâtırâ defteridir.

"Bir Çocukluk (1922)",  "Bir Gençliğin Gelişmesi (1928)"  Kendi çocukluk ve gençlik yıllarını anlatır.  "Romanya Anıları (1924)",  "Doktor Gion (1931)",  "Olgunluğun Sırları (1936)",  "Ağaçsız Açıklıktan Görünen Yıldız (1946)",  "Eşit Olmayan Dünyalar (1951)" Bu eseri; kötümser sanatçı ruhunu olduğu kadar, doğuştan gelen iyimser zevkini de yansıtır.

Basit düzenli romanlarında ve denemelerinde; insanların acısı karşısında duyduğu derin üzüntüyü dile getirir. Goethe'nin büyük ölçüde etkisi altında kalmış bir hümanist olan Hans Carossa, 1956' da Passau yakınında, Rittsteig'da vefat etti.

NİCOLAS LÉONARD CARNOT (fizikçi)

FRANSIZ  fizikçi, 1796 yılında Paris'de doğdu (Sadi Carnot). Babası tarafından özenle eğitildi. 1812' de Politeknik okuluna girdi. Orayı birincilikle bitirdi. 

Babası Anvers'i korurken, kendisi de arkadaşlarıyla Paris'in savunmasına katıldı. 1814' de istihkâm yüzbaşı oldu. Babasının gözden düşmesi yüzünden terfii gecikince, kendini ordudan açığa çıkarttırdı. 

Gazların genleşmesi ve buharların özellikleri ile ilgili teorik araştırmalara bağlandı. 1824' de  "Ateşin Devindirici Gücü ve Bu Gücü Elverişli Biçimde Geliştiren Makineler Üzerine Düşünceler" adlı küçük kitabından  200  adet yayınlandı.  

Isının hareket enerjisine dönüşmesinin ancak, sıcaklıkları farklı iki ısı kaynağı kullanarak olabileceğini ileri sürdüğü bu kitabı, çok sonra Lord Kelvin ve Clapeyron sayesinde unutulmaktan kurtuldu. Bu prensibe "Carnot prensibi" denildi.

MARCEL CARNÉ (yönetmen)

FRANSIZ  film yönetmeni, 1903 yılında Paris'de doğdu.  Sinema üzerine gazetelerde yazılar yazarak meslek hayatına atıldı. Sonra, René Clair ve Jacques Feyder'in asistanlığını yaptı. Şâir Jacques Prévert ile dost oldu ve çevirdiği filmlerin çoğunun senaryosunu ona yazdırdı. 

Bu işbirliği, filmlerinde "şiirsel gerçekçilik" denilen özel bir hava yarattı. Çoğu zaman karamsar, bazen de trajik bir neticeye varan konu, kaynağını halktan alan tatlı bir şiirle yumuşar :

"Jenny (1939)", "Sisler Rıhtımı (1938)", "Kuzey Oteli (1938)", "Son Ümit (1939)", "Gecenin Limanları (1945)", "Thérèse Raquin (1953)", "Düzenbazlar (1958)".

Şiirsel yanın üstün geldiği filmleri :  "Tuhaf Oyun (1937)", "Akşam Ziyaretçileri (1942)", "Cennetin Çocukları (1943)", "Juliette veya Düşlerin Anahtarı (1950)".

1958' den sonra çevirdiği filmler :  "Ekilmemiş Toprak (1960)", "Kır Çiçekleri (1963)", "Manhattan'da Üç Oda (1965)", "Yavru Kurtlar (1967)".  Marcel  Carné, 1996' da Clamart'da vefat etti.

THOMAS CARLYLE (tarihçi)

İNGİLİZ  tarihçi, biyografi yazarı ve eleştirmen, 1795 yılında İskoçya, Ecclefechan, Dumfrisshire'de doğdu. Bir duvarcının oğluydu. Edinburgh üniversitesinde birkaç yıl okudu. Alman edebiyatı ve düşüncesinden etkilendi.

Goethe'nin "Wilhelm Meister"ını (1824) ve Schiller'in hayatı üzerine bir eser çevirdi (1825). Alman şiiri ve romanı üzerine, J. P. Richter, Fichte, Goethe, Herder ile ilgili ve Alman şiiriyle roman türü üstüne tenkıdî denemeler yazdı. 

İlk eseri bir otobiyografidir :  "Sartor Resartus (1833-34)",  mensur ve büyük bir destan olan "The French Revolution (1837)" adlı eseriyle tanındı. Bu arada Jane Welsh ile evlenerek Londra'da Chelsea'ye yerleşti (1834).

1837' de düşüncelerinin büyük kısmını açıkladığı konferanslarına başladı :  "Alman Edebiyatı Üzerine",  "Çağdaş Avrupa Devrimleri",  "Kahramanlar ve Tarihteki Kahramanlıklar (1841)".

GİOSUE CARDUCCİ (şâir)

İTALYAN  şâir ve eleştirmen, 1835 yılında Toscana, Val di Castello'da doğdu. Bir hekimin oğlu, öğretmenlik mesleğini seçti. Önce San Miniato ve Pistoia'da, sonra Bologna üniversitesinde profesörlük yaptı. Burada 1904' e kadar çalıştı. 

Bu kırk yıllık süre içinde ünü giderek arttı. 19. yy.'ın ikinci yarısında İtalya'nın fikir hayatının gelişmesinde önemli payı oldu. Manzoni'nin izinden gidenlerin, kaynağını Hristiyanlıktan alan spiritüalist romantizmine karşı klâsik geleneğe döndü. 

"Yuvenilla" adıyla yayınladığı ilk şiirlerinde, örnek aldığı klâsiklerin izleri açıkça görülür, ama "Levia Gravio"da (1861-71 şiirleri)  ve özellikle "Giambie Ejadi"de (1867-79 şiirleri), krallığın İtalya'da kesin olarak yerleşmiş olmasını kuvvetle eleştirdi.

Daha sonraki "Vahşi Şarkılar (1881-87)",  "Kafiyeler ve Ritimler (1888-98)" adlı kitaplarındaki şiirlerinde; şâirin duygularının yatıştığı, krallığa yaklaştığı ve kiliseye düşmanlığının azaldığı görülür.

GEROLAMO CARDANO (hekim)

İTALYAN  hekim, matematikçi ve filozof, 1501 yılında Pavia'da doğdu. Pavia üniversitesine devam etti. Sonra Padova'da, edebiyat lisans üstü aşamasını ve tıp doktoru unvanını kazandı. 

Milano'da matematik okuttu. Tıp nazariyelerini özellikle astroloji incelemeleri üstüne kurdu. Milano, Pavia ve Bologna'da tıp okuttu. Büyük ün kazandı. 1570' de Roma'ya gitti, "hekimler kurulu"na girdi, papa ona maaş bağladı.

"Avunma Üstüne",  "Tabiat Üstüne",  "Bir Üstüne",  "Nesnelerin Gizli Yönleri Üstüne",  "Nesnelerin Türlülüğü Üstüne" gibi eserlerde açıkladığı felsefesi; Aristoteles, İbni Rüşd ve Plotinos'un sistemlerine yaklaşır. 

Onlardan aldığı büyük tabiatçılık görüşü, dünyayı ve dünyadaki her nesneyi canlı ve ruhlu varlıklar sayar, ama ruhun ölümsüzlüğünü tanımaz. Bu yönüyle en çok İbni Rüşd'e yaklaşır. Leibniz, onun için şöyle der :  "Bütün kusurlarına rağmen gerçekten büyük adamdı, kusurları da olmasa eşsiz bir kişi olurdu".

JÉRÔME CARCOPİNO (tarihçi)

FRANSIZ  tarihçi, 1881 yılında Verneuil-sur-Avre'da doğdu. Mareşal Pétain kabinesinde Millî Eğitim ve Gençlik bakanı oldu (1940-41). Bağımsızlıktan sonra, bu görevi yüzünden takibata uğradı. 

Direniş hareketine fevkalâde hizmetleri olduğu anlaşılınca kovuşturmazlık kararı alındı (1945). İtibarını tekrar kazandı. Sorbonne üniversitesine fahrî profesör seçildi. 

Çalışmalarını Roma cumhuriyetinin son yüzyılına yöneltti :  "Sulla veya Elden Kaçan Monarşi (1931)", "Sezar (1936)", "Roma Emperyalizmi Üstüne Görüşler (1934)", "Roma'da Günlük Hayat (1939)".

2. Dünya savaşından sonra yayınladığı "Cicero'nun Mektuplarının Sırları (1948)" nda, ünlü hatibi; sonradan görme, yiyici ve sefih bir kimse olarak gösterir. Jérôme Carcopino, 1970' de Paris'de vefat etti.