ADOLF VON BAEYER (kimyager)

ALMAN  kimyager, 1835 yılında Berlin'de doğdu. Bunsen ile Kekule'nin öğrencisi oldu. Strasburg ve Münih üniversitelerinde profesörlük yaptı. 

Organik kimya uzmanı olarak önce "üre" ile "kakodil"in karışımları üzerinde araştırmalar yaptı. Sonra, 1871' de "ftalein"i keşfetti. 1880' de "indigo sentezi"ni gerçekleştirdi. 

1905' de Kimya Nobel ödülünü kazandı. 1910' da Fransız İlimler Akademisi'ne üye seçilen Adolf von Baeyer, 1917' de Bavyera, Starnberg'de öldü.

ROGER BACON (filozof, bilgin)

İNGİLİZ  filozof ve bilgin, 1214 yılında Somerset, İlchester'de doğdu. "Doctor Admirabilis" diye tanınırdı. Paris'e gitmeden evvel öğrenimini Oxford'da yaptığı söylenir. 1236 - 1251 yılları arası Paris'de kaldı. Fransisken tarikatına girdikten sonra, Aristoteles'in eserlerini yorumladı. Bu arada 1247' den sonra kendini ilmî incelemelere verdi.

1251' de Oxford'a dönerek; "De Speculis", "De Mirabili Potestate Artis et Naturae", "Metaphysica", "De Multiplicatione Specierum", "De Computo Naturali" adlı kitapları yazdı. 1257' de ders vermesi yasaklanınca, Paris'e döndü.

1265' de papa olan koruyucusu 4. Clemens, kendisinden eserlerinin bir kopyasını istedi. Bacon, o devrin bilginlerini ele alan "Communia Naturalium" adlı eserini hazırlamaya başladı ise de, bunu yarıda bırakarak, "Opus Majus (1267-68)"u yazdı. Bu eseri, "De Multiplicatione Specierum", "Opus Minus", ve "Opus Tertium" adlı kitaplarla beraber papa'ya gönderdi.

İNGEBORG BACHMANN (edebiyatçı)

AVUSTURYALI  kadın edebiyatçı, 1926 yılında Klagenfurt'ta doğdu. Yazılarında, Heidegger'in ve 2. Dünya savaşında edindiği tecrübelerin etkisi görülür. 

Lirik derlemeleri :  "Saatlere Bölünmüş Zaman (1953)", "Yerler ve Âhenk (1955)", "Büyük Ayının Çağrısı (1956)".

Hikâyeleri :  "Otuzuncu Yıl (1961)".

Radyofonik oyunları :  "Ağustos Böcekleri (1955)", "Manhattan'ın Yüce Tanrısı (1958)".

Bale özetleri :  "Budala (1954)".

İngeborg Bachmann, 1973' de (yaş 47) İtalya'da, evinde geçirdiği bir kaza neticesinde öldü.

GASTON BACHELARD (filozof)

FRANSIZ  filozof, 1884 yılında Bar-sur-Aube'da doğdu. Dijon Edebiyat fakültesinde (1930-40), sonra Sorbonne'da tarih ve bilim felsefesi okuttu. "Genel felsefe", "bilim felsefesi" ve "genel psikanaliz" üzerine pek çok eser yazdı. 1955' de Ahlâkî ve Siyasî İlimler akademisi üyesi olan  Gaston Bachelard, 1962' de Paris'de öldü.

Eserleri :  "Göreliliğin Tümevarımsal Değeri (1929)", "Sürenin Diyalektiği (1933)", "Yeni İlim Kafası (1934)", "Ateşin Psikanalizi (1937)", "İlim Kafasının Oluşumu (1938)", "Su ve Düşler (1940)", "Hava ve Düşler (1942)", "İradenin Düşleri ve Toprak (1945)", "Dinginliğin Düşleri ve Toprak (1945)", "Uygulamalı Akılcılık (1949)", "Çağdaş Fiziğin Akılcı Eylemi (1951)", "Uzayın Şiirselliği (1958)", "Düşün Şiirselliği (1960)", "Bir Mumun Alevi (1961)".

FRANZ BABİNGER (türkolog)

ALMAN  türkolog ve tarihçi, 1891 yılında Weiden'de doğdu. Würzburg ve Münih'de "islâm sanatı tarihi" okudu. 

"Hindoloji" ve "semitik filolojisi"nde doktora yaptı (1914). Aynı yıl Türkiye'ye geldi ve Türk ordusunda çeşitli cephelerde vazife aldı.

Berlin üniversitesinde "islâm ilimleri" doçenti, sonra da profesörü oldu (1924). Naziler görevine son verince (1933), misafir profesör olarak Bükreş ve Yaş şehirlerinde (Romanya) kaldı (1943). 

1947' de Münih'de, "yakındoğu tarih ve kültürü" ile "türkoloji" enstitülerinin başına getirildi.

Türk tarihi, kültür tarihi ve edebiyat tarihi sahasında yazdığı eser ve makalelerinden başlıcaları :  "18. yüzyılda İstanbul'da Kitapçılık (1919)", "Şeyh Bedreddin (1912)", "Hans Dernschwams'ın 1553-1555 İstanbul ve Küçük Asya'ya Bir Seyahatinin Ruznâmesi (1923)", "Oruc'un İlk Osmanlı Devrine Ait Vakayinâmesi (1925)",

ZAHİRÜDDİN MUHAMMED BÂBUR (devlet kurucu)

HİNDİSTAN'da  büyük Müslüman-Türk devletinin kurucusu, 1483 yılında Fergana'da doğdu. Timur'un 5. göbekten torunudur. Annesi, Cengiz'in soyundan Kutlug Nigâr hanımdır. Fergana emîri olan babası Ömer Şeyh'in vefatından sonra tahta geçti (1494).

Saltanatının başlangıcından itibaren; amcası Sultan Ahmed, dayısı Mahmud Han ve Özbek hanı Muhammed Şeybanî ile uzun mücadeleler yaptı. Sonunda, emrindeki çok az bir kuvvetle Hindikuş'u geçerek Kâbil'i zaptetti (1504). Böylece Babur, Afganistan'ın yüksek ve sarp bölgesinde yeni devletini kurdu.

Kâbil'e yerleştikten sonra Hint seferlerine başladı. Sind kıyılarına kadar ilerledi, bazı Afgan kabilelerini cezalandırdı (1505). Horasan'da kışlamak istediyse de, Kâbil'de çıkan isyan sebebiyle geri döndü (1506). Şeybanî Han'ın öldürülmesinden sonra, metbu tanıdığı Safevîler'in yardımıyla Semerkand ve Buhara'ya girdi (1511).

JOSEPH BABİNSKİ (hekim)

POLONYA  asıllı hekim, 1857 yılında Paris'de doğdu. Paris hastanelerinde hekimlik yaptı (1890). Özellikle, "sinir sistemi hastalıkları" üzerindeki çalışmalarıyla tanınır. 

Beyin ve omuriliğin organik hastalıklarını nevrozlardan ayırmaya yarayan birçok belirti keşfetti. En önemli çalışmaları; refleksler, beyincik fizyopatolojisi, kafatasını basınçtan kurtarma ameliyatı, tabes hastalığı, pil akımından doğan baş dönmesiyle ilgilidir.

"İsteri" hakkındaki görüşleri değiştirdi. İsteriyi, telkinle meydana gelebilen ve giderilebilen olaylar olarak niteledi. Joseph Babinski, 1932' de Paris'de öldü.

BABANZÂDE MUSTAFA ZİHNİ PAŞA (idareci)

TÜRK  idareci ve fikir adamı, 1848 yılında Süleymaniye'de (Irak) doğdu. Midhat Paşa'ın Bağdat valiliği zamanında "mühürdarlık" yaparak idare hayatına girdi. 

Irak, Yemen, Doğu Anadolu, Şam Trablus'u, Antalya, Bolu'da mutasarrıflık, Yanya, Adana, Hicaz'da valilik yaptı. 

Yanya'da iken, Balkan harbine yakın günlerde sadarete yolladığı bir mesajda; "harbe girilmemesini çünkü Osmanlı ordusunun durumunun memleketi zafere ulaştırmaya uygun olmadığını" bildirdi. Bu ikaz iktidarın hiç hoşuna gitmedi.

Latin harflerini kullanmak isteyen Arnavutlar'a karşı İttihat hükümeti tarafından askerî sevkiyat yapıldığı ve Kuzey Arnavutluk ateş içinde kıvrandığı sırada, Güney Yanya'da vali olarak bulunan Mustafa Zihni Paşa; "latin harflerinin kullanılmasına engel olmayacağını" ilgililere bildirdi. Bu bildiriyle ateş güneye sıçramadı.

BABA TAHİR (gazeteci)

TÜRK  gazeteci ve yazar, 1864 yılında doğdu (doğum yeri ?). "Mutlakiyet" devrinin jurnalcilerinden (jurnalci: kişi hakkında gizli kötüleme yazısı gönderen). "Malûmat" ve "Servet" dergilerini çıkardı. 

Matbaasında, o devirde yasak sayılan evrakı basıp, "Mısır'dan geliyor" diye  2. Abdülhamid'e gönderdi. İtalya'dan hakkâk getirerek taklit nişan ve beratlarını basıp Avrupalılar'a sattı. 

Bunları öğrenen 2. Abdülhamid, Baba Tahir'i İstanbul'dan sürdürdü. 2. Meşrutiyet'te affedilerek geri döndü. Baba Tahir, 1909' da İstanbul'da (yaş 45) vefat etti.

HÜSEYİN ŞÜKRÜ BABAN (iktisatçı)

TÜRK  iktisat profesörü ve gazeteci, 1890 yılında Bağdat'ta doğdu. Galatasaray lisesinde, Paris Hukuk fakültesinde ve Siyasî İlimler okulunda okudu. 

İlk vazifesini, Matbuat Genel müdürlüğünde aldı. Kısa bir süre sonra, Mısır Fevkalâde Komiserliği sekreteri olarak Kahire'ye gitti. Orada misyon şefliği yaptı.

1. Dünya savaşı başlarken, İngilizler tarafından Mısır'dan çıkarıldı. "Brest-Litovsk" barışından sonra, Moskova'ya gönderilen heyetle beraber savaş sonuna kadar orada kaldı (1918). "Mütareke"den sonra, kısa bir süre Dahiliye Nezareti özel kalem müdürlüğünde bulundu. 

İstanbul'da "Tercümanı Hakikat" gazetesinin 1944' e kadar sahip ve başyazarlığını yaptı. 1926' da Mülkiye Mektebi İktisat Doktrinleri ve Sosyal Ekonomi kürsülerine seçimle geldi ve 6 yıl müdürlük yaptı. 1,5 yıl da Ankara Yüksek Tedrisat Genel müdürlüğünde görev aldı.

CİHAD BABAN (gazeteci)

TÜRK  gazeteci, 1911 yılında İstanbul'da doğdu. Galatasaray lisesini, İstanbul Hukuk fakültesini bitirdi (1934). 

Son Posta, Doğu (Erzurum), Yeni Sabah, Cumhuriyet, Tasviriefkâr, Tercüman, Ulus gazetelerinde, muhabirlikten başyazarlığa kadar çeşitli vazifelerde bulundu, kurucu ve ortak oldu. 

1946, 1950, 1954 seçimlerinde Demokrat Parti'den milletvekili seçildi. Kurucu meclis üyesi, Millî Birlik iktidarının Basın Yayın ve Turizm bakanı (1960-61), ve Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili oldu (1961-65).

Yayınlanan kitapları :  "Hitler ve Nasyonal Sosyalizm (1933)", "Yüzyılın Büyük Kavgası Çin-Rus Anlaşmazlığı (1968)", "Adenauer (1968)", "Ho-Şi-Minh (1968)", "Politika Galerisi (1970)", "İsa Öncesinden Günümüze Kadar Çin Tarihi (1983)".

Bazı roman ve biyografiler de tercüme eden Cihad Baban, 1984' de Ankara'da vefat etti. 

JOSE MARTİNEZ RUİZ AZORİN (yazar)

İSPANYOL  yazar, 1874 yılında Monovar'da doğdu. Eserleri :  "Don Kişot'un Yolu", "İrade (1902)", "Küçük Bir Filozofun İtirafları (1906)", "Castilla (1912)", "Don Juan (1924)", "Şafak Sökmeyen Ada (1944)".

Bütün romantik unsurları bir yana bırakarak, İspanya'nın gerçek ruhunu, ilginç tiplerini göstermeye çalıştı. Eleştiri denemeleri, ince zevkini, ustalığını ortaya koyar :  "Klâsikler ve Modernler (1913)", "Edebî Değerler (1913)", "Racine ve Moliére (1925)".

Son eserlerinde, insanın iç dünyasını inceler (Felix Vargas). Eleştirilerini, romanlarını ve hikâyelerini bir araya getirdi :  "Obras Completas (1947 - 1954)". Jose Martinez Ruiz Azorin, 1967' de Madrid'de öldü.

AZMÎ PİR AHMED (şâir)

DİVAN  şâiri ve bilgin, İstanbul'da doğdu (doğum yılı ?). Kınalızâde'den okudu. Rusçuk, Edirne ve İstanbul'da "müderrislik" yaptı. Kıbrıs adası "teftiş memuru" oldu. Şehzâde 3. Mehmed'e hocalık etti.

Hüseyin Vâiz'in "Ahlâk-ı Muhsinî" adlı eserini, bazı bölümlerini kısaltıp, bazı bölümlerine ilâveler yaparak "Enis-ül Ârifin" adıyla Türkçe'ye çevirdi. 

Fars şâiri Hoca Muhammed Assar'ın "Mihr-ü Müşteri" adlı mesnevîsinin ancak bir kısmını Türkçe'ye çevirebildi. Azmî Pir Ahmed, 1582' de vefat etti. "Azmî" divan edebiyatında birçok şâirin ortak adıdır. 

ŞEYH AZİZÎ (şâir)

TEKKE  şâiri, (halvetî, şeyh). Doğum yılı ?.

İlâhîlerine "mecmualarda" rastlanır. 

Bunların bazıları bestelenmiş ve meşhur olmuştur. 

Şeyh Azizî, 1594' de vefat etti. 

"Azizî", bazı divan şâirlerinin ortak adıdır. 

Resim, Ali Emirî kütüphanesinden (İstanbul).

AZİZ EFENDİ (hattat)

TÜRK  hattat, 1871 yılında Trabzon, Maçka'da doğdu (Mehmed Abdülaziz). Hattatlar arasında; "Aziz Efendi" veya "Aziz Rifaî" diye tanınırdı. Küçük yaşta İstanbul'a geldi. Sıbyan mektebinde iken yazıya olan istidadıyla dikkati çekti.

Hattat bakkal Ârif Efendi ile reisülhattatin Muhsinzâde Abdullah Bey'den "sülüs" ve "nesih" yazılarını öğrendi. 1896' da "icazetnâme" aldı. "Tâlik" yazıyı da Karinâbâdlı Hasan Hüsnü Efendi ile çalıştı.

Medresetülkuzat ve Mahmudiye merkez rüştiyesinde yazı hocalığı yaptı. Meşihat dairesinde, tâlik yazı çalıştırdığı sırada, yazısının güzelliğinden dolayı 4. dereceden "mecidî nişanı" ve "mahrec" payesini kazandı. 

Bu dairede memurluğu sırasında, Mısır kralı Fuat'ın daveti üzerine 1927' de, bir "Kur'an" yazmak üzere 1 yıl izinle Kahire'ye gitti. Yazdığı Kur'an'ın tezhibini de kendisi yaptı.

MEDENÎ AZİZ EFENDİ (bestekâr)

TÜRK  musıkî hocası, bestekâr ve hanende, 1842 yılında Medine'de doğdu. Bu yüzden, "Medineli" mânâsına gelen Medenî lâkabıyla meşhur oldu. Fakir bir din adamının oğludur. 

9  yaşında İstanbul'a geldi. Feriye sarayına kapılandı. Hâfız oldu. Kazasker Mustafa İzzet Efendi, sonra Lâtif Ağa'dan musıkî öğrendi. Sesinin güzelliğiyle dikkat çekti. 20  yaşında padişahın ikinci imamı oldu. 

Mısır'a gidip geldi. Birtakım vazifelerde, öğretmenliklerde, müfettişlik ve müdürlüklerde bulundu. Tanbur, ud, lavta ve piyano çalardı. Musıkî hocası ve hanende olarak büyük ün yapmıştı. Medenî Aziz Efendi, 1895' de İstanbul'da vefat etti.

Bir "ısfahan" beste dışında; ilâhî, semaî, beste ve kâr formlarında bestelediği parçalardan hiç biri zamanımıza gelmemiştir. Elimizde 43 şarkısı vardır. Bazı şarkıları, özellikle "hüzzam" makamında olanı çok güzeldir. 

AZİZ İDRİS BEY (hekim)

OSMANLI  hekim (Kırımlı Aziz Bey), 1840 yılında İstanbul'da doğdu. Babası Kırımlı olduğu için bu lâkap ile meşhurdu. 1867' de Mektebi Tıbbiyei Mülkiyei Şahane'ye müdür oldu. Burada; "hikmeti tabiiye", "tıbbî kimya", "umumî emraz" ve "iç hastalıkları" derslerini okuttu.

Bazı arkadaşlarıyla Eyüp'te, Beşirağa medresesinde "Cemiyyeti Tıbbîyei Osmaniye" adlı bir dernek kurdu. 1873' de bu derneğin genel sekreterliğini, 1 yıl sonra da başkanlığını yaptı.

"Hilâli Ahmer" (Kızılay) cemiyetine temsilci seçildi. 1877' de bu cemiyetin başkanı oldu. Tıbbiye'de derslerin Türkçe verilmesini sağladı. Sonra, Askerî tıbbiyede de dersler Türkçe verildi (1871). 

"Kimya-yı Tıbbî (1869 -1873)", "Emrazı Umumiyye (1873)" adlı ders kitaplarından başka, "Lûgat-ı Tıbbî" adlı tercüme eseri de vardır. Ayrıca, "Mecmuai Fünun"a birçok makale yazan Aziz İdris Bey, 1878' (yaş 38) de İstanbul'da vefat etti.

EKREM HAKKI AYVERDİ (mimar-mühendis)

TÜRK  mimar-mühendis, 1899 yılında İstanbul'da doğdu. Vefa lisesini (1915),  Teknik Üniversite Yüksek Mühendislik okulunu bitirdi (1920). 

Önce, İstanbul belediyesinde memur, sonra serbest müteahhit mühendis olarak çalıştı.  İstanbul, Bursa, Edirne'de çok sayıda inşaat, ayrıca tarihî binaların tamirat ve tadilâtını yaptı. 1950' den beri "mimarî tarihi" araştırmaları yapmıştır. 

Bazı Kitapları :  "18. Asırda Lâle (1950)", "Fatih Devri Mimarîsi (1953)", "Fatih Devri Mimarî Eserleri (1953)", "19. Asırda İstanbul Haritası (1958-1978)", "Osmanlı Mimarîsinin İlk Devri (1966)", "Avrupa'da Osmanlı Mimarî Eserleri (1982)".

Çeşitli dergilerde yayınlanmış 80 kadar makalesi vardır. Millî ve manevî değerlere önem veren bir şahsiyet olan Ekrem Hakkı Ayverdi, 1984' de İstanbul'da vefat etti.

HAMİD AYTAÇ (hattat)

TÜRK  hattat, 1891 yılında Diyarbakır'da doğdu. Dedesi de hattattı. Yazıyı, daha ilk öğrenim sıralarında meşk etmeye başladı. Diyarbakır Askerî rüştiyesinde, hoca Vahid Efendi'den "rika" ve jandarma kolağası Ahmed Hilmi Efendi'den "sülüs" yazısı öğrendi. 

Abdüsselâm Efendi'den de ders gördü. Ayrıca ressam Hilmi Efendi'den resim yapmasını öğrendi. 1907' de Sanayii Nefise mektebi "resim ve hat" bölümüne girdi. 1908' de Haseki'de Gülşeni Maarif mektebinde hat ve resim hocalığı yaptı. 

1910' da Harbiye mektebi matbaası hattatlığında bulundu. Hocası, Erkânı Harbiye-i Umumiye başhattatı Mehmed Nazif Efendi'nin vefatı üzerine, onun yerine geçti. Burada 7 sene çalıştı. 1. Dünya savaşı sırasında bu matbaada çalışırken, Berlin Harita dairesine gönderildi. Orada 1 sene çalıştı.

MEHMED ALİ AYNÎ (maarifçi)

TÜRK  maarifçi ve idareci, 1869 yılında Manastır'da (Makedonya) doğdu. Muallimlik, maarif müdürlüğü, mektupçuluk gibi hizmetlerde bulundu. Taiz, Ammare, Lâzkiye, Trablus Şam "mutasarrıflığı", Mamuretul Aziz, Bitlis, Yanya, Trabzon "valiliği" yaptı. 

Dârülfünun İlâhiyat fakültesi "tasavvuf tarihi" müderrisliğine tayin edildi. "Umumî Felsefe" ve "felsefe tarihi" profesörü oldu. Bir ara Medresetül İrşad'da "felsefe" dersleri verdi.

1. Dünya savaşında, "Istılah encümeni" azalığına seçildi. Ankara'da Millî hükümetin kuruluşundan sonra, Tetkikat ve Telifatı İslâmiye heyetinde çalıştı. Harbiye mektebinde "ahlâk felsefesi" ve Harp akademisinde "siyasî tarih" okuttu. Mehmed Ali Aynî, 1945' de İstanbul'da vefat etti.

MARCEL AYMÉ (romancı)

FRANSIZ  roman ve tiyatro yazarı, 1902 yılında Joigny'de doğdu. Birçok roman ve hikâye yazdı :  "Yakacak Odun (1927)", "Adsız Sokak (1930)", şaheseri sayılan "Yeşil Kısrak (1933)", "Gustalin (1938)", "Yasadışı Öküz (1939)", "Duvargeçen (1942)", "Geride (1950)". Sert alaycılığını, belirli bir duyarlıkla bağdaştırır.

Eserlerinin çoğu; katı gerçekçiliği ve güzel diliyle, halk masallarını andırır. Buna karşılık "açık saçıklıkta" aşırılığa vardığı söylenebilir. 

Çağdaş toplumu büyük bir canlılıkla yerdiği eserleri :  "Seyahat (1941)", "Öğrenciler Yolu (1946)", "Uranus (1948)", "Kafa Rahatlığı (1949)", "Bilinmeyenin Çekmeceleri (1960)".

ANDRÉ AYMARD (tarihçi)

FRANSIZ  tarihçi, 1900 yılında Saint-Denis'de doğdu. 1923' de tarih ve coğrafya öğretmeni, 1938' de edebiyat doktoru (tezleri: "Akhaia Konfederasyonu Meclisleri", "Roma ile Akhaia Konfederasyonunun İlk Temasları") oldu.

Yunan medeniyetini çeşitli yönleriyle inceledi ve "Medeniyetlerin Genel Tarihi" adlı yayınları için, Jeannine Auboyer ile beraber "Doğu ve Eski Yunanistan - 1953)" ve "Roma ve İmparatorluğu" adlı eserleri yazdı.

"İlk Medeniyetler - (1950)" adlı eserinin büyük bölümünde düzeltmeler yaptı. Bu eser, kurucularının ölümünden sonra yönetimini üzerine aldığı "Halklar ve Medeniyetler" yayınlarının ilk kitabıdır. André Aymard, 1964' de Oradour-sur-Glane'de öldü.

FAZIL AHMET AYKAÇ (şâir, yazar)

TÜRK  şâir ve yazar, 1884 yılında İstanbul'da doğdu. Orta öğrenimini Gümüşhane rüştiyesinde, Musul idâdîsinde, İstanbul Fransız lisesinde yaptı. Bir süre Sanayii Nefise mektebi, "mimarlık" bölümüne devam etti. Derslerini mektupla takip ettiği Paris Siyasal Bilgiler fakültesini bitirdi.

Celâl Sahir'in yayınladığı "Seyyare" gazetesindeki "başmakaleleri" beğenilerek Dârülmuallimin'e (erkek öğretmen okulu), edebiyat ve felsefe öğretmeni tayin edildi (1910-18). Daha sonra; Sanayii Nefise, İstanbul ve Galatasaray liselerinde 20 seneye yakın öğretmenlik yaptı.

'AYIN TARİHİ' DERGİSİ

ANKARA'da  Başbakanlık Basın-Yayın ve Turizm Genel müdürlüğü tarafından çıkarılmış aylık resimli dergi.

Eylül 1923' den, ağustos 1957' ye kadar, 85+285  sayı çıkarıldı. Dergi, mayıs 1931 ile aralık 1933 tarihleri arası yayınlanmadı.

Ocak 1934 tarihinden sonra, ilk sayıdan başlayarak yeniden yayınlandı. "Ayın Tarihi" dergisinin tam koleksiyonu Millî kütüphanededir.

ŞEVKET SÜREYYA AYDEMİR (yazar)

TÜRK  yazar, iktisatçı, 1897 yılında Edirne'de doğdu. Edirne Muallim mektebini bitirdi (1918). Rusya'ya gitti (1919). Azerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan'da bir süre öğretmenlik yaptı. Moskova üniversitesini bitirdi (1924). 

Türkiye'ye döndükten sonra, siyasî faaliyet sebebiyle, Ankara İstiklâl mahkemesince 10 sene hapis cezası aldı (1925). 1,5 sene sonra "genel aftan" yararlandı. 

Devlet hizmetine alındı :  Yüksek ve Teknik Öğretim Umum müdür muavini (1928-30), Ankara Belediyesi İktisat müdürü (1930-36), Ankara Ticaret Lisesi müdürü (1936-38), İktisat Vekâleti Sanayi Tetkik heyeti reisi (1938-47) ve Başbakanlık Yüksek Murakabe Heyeti üyesi (1947-51) olan Şevket Süreyya Aydemir, 1976' da Ankara'da vefat etti.

AYÇİÇEĞİ (bitki)

AYÇİÇEĞİ,  büyük sarı çiçekli, gösterişli otsu bir bitkidir. "Günebakan" ya da "gündöndü" de denilir. Bileşikgiller familyasından (helianthus annuus). Tohumlarından yağ elde etmek için yetiştirilir. 

Çıkartılan sıvı yağ, düşük asitli sarımtrak renklidir. Yaygın olarak kızartmalarda ve yemeklik olarak kullanıldığı gibi; margarin, sabun ve yağlıboya yapımında da kullanılır. Süs bitkisi olarak yetiştirilen türleri de vardır.

Ayçiçeğinin anayurdu Orta Amerika'dır. 16. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa'ya getirilmiş, önce Fransa'da sonra diğer Avrupa ülkelerinde süs bitkisi olarak yetiştirilmiştir.

YENİŞEHİRLİ AVNÎ (şâir)

DİVAN  şâiri (Hüseyin Avnî), 1826 yılında Yenişehir'de (Bursa) doğdu. Fener eşrafından Sıdkî Ebu Bekir Paşa'nın oğludur. Devrinde Avrupalılaşan Türk edebiyatına rağmen "divan tarzı" söyleyişe sadık kaldı ve bu tarz şiirleriyle haklı ve büyük bir şöhret kazandı. 

Öğrenimini memleketinde yaptı, sonra memuriyet hayatına girdi. Bağdat'ta "divan kâtipliği", İstanbul'da "Bidayet mahkemesi" azalığı yaptı. "Mevlevî" tarikatına mensuptu. 1883' de vefat edince, İstanbul, Eyüp'te "Bahariye mevlevîhanesine" defnedilmiştir. 

Türkçe şiirlerinde; Nef 'î, Fuzulî gibi büyük divan şâirlerine hayranlığı hissedilen Avnî, divan tarzı söyleyişin bütün inceliklerini ve tekniğini bilen kuvvetli bir şâirdi. Devrinde, Muallim Naci'den başlayarak, bu tarz şiiri devam ettirmeye çalışan bütün geçmişe bağlı şâirler tarafından ilgi görmüştü.

GEORGES AURİC (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1899 yılında Lodève'de doğdu. Paris konservatuarında, Caussade'ın "kontrpuan" ve "füg" sınıfında ders gördü. Schola Cantorum müzik okulunda, Vincent d'İndy'nin derslerine devam etti. "Altılar grubu"na katıldı.

Eserlerinde; Chabrier, Messager, Satie ve Stravinski'nin etkileri görülür. İlk yazdığı eserlerde, halk sanatının etkisiyle aristokratça zevk birbirine karışmış haldedir (piyano için sonatinler, pastoraller, doğaçlamalar, insan sesi için melodiler; "Les Fâcheux", "Gemiciler", "la Pastorale" gibi baleler).

İkinci grup eserlerinde, daha geniş, güçlü ve üstün bir estetiğe ulaşır (fa tonunda piyano sonatı, "Phèdre" balesi, "Ressam ve Modeli").

Çok sayıda film müziği besteledi : "Ebedî Dönüş", "Güzel ve Çirkin", "Orphée", "Picasso Esrarı", "Lola Montes", "Günaydın Hüzün", "Brahms'ı Sever misiniz", "Clèves Prensesi". En tanınmış melodisini "Kırmızı Değirmen" filmi için besteledi.

'AYDEDE' GAZETESİ

İSTANBUL'da  yayınlanmış haftalık "bîtaraf, hoşsohbet" gazete. 2 ocak 1922  ilâ  1 ekim 1949  tarihleri arasında 125 sayı yayınlandı. 

Başyazarı Refik Hâlid (Karay). Başyazarının, 9 kasım 1922' de "İstiklâl harbine muhalefeti" dolayısıyla Türkiye'den Suriye'ye firarı üzerine 1923 ilâ 1947 yılları arasında gazete çıkmadı.

Millî kütüphanede tam koleksiyonu vardır. 

JANE AUSTEN (romancı)

İNGİLİZ  kadın romancı, 1775 yılında Hampshire, Steventon'da doğdu. Protestan papazı olan babası tarafından yetiştirildi. 1797-98' de iki roman yazdı : 1811' de yayınlanan "Sağduyu ve Duyarlık" ve 1813' de yayınlanan "Gurur ve Önyargı" adlı romanları, üzerinde yazarın ismi olmaksızın basıldı. 

Daha sonraki "Mansfield Park (1814)", "Emma (1816)" ve "Northanger Manastırı (1817)" adlı eserleri de aynı şekilde yazarın ismi konulmadan basılmıştır. 

1817 yılında Winchester'da verem hastalığından öldüğü zaman (yaş 42), ismi pek az kimse tarafından biliniyordu. 

İngiliz orta sınıf insanının yaşayışını ustalıkla anlatan romanları, ancak ölümünden 20 sene sonra büyük bir ün kazandı. Jane Austen, derinliğe inebilen, keskin görüşlü bir psikologdu. Roman kişilerinin karakterlerini büyük bir incelik ve kesinlikle yansıtmıştır. 

AYASOFYA TAMİR MADALYASI

MADALYA  altın, gümüş ve bakırdan yapılmıştır. Sultan Abdülmecid, Reşit Paşa'nın aracılığıyla, Ayasofya'nın esaslı bir biçimde tamir edilmesine karar verdi. 

Bu sıralarda Şeyhülislâm Mekkîzade Mustafa Asım Efendi vârissiz vefat etti. Hazineye geçirilen serveti paraya çevrilerek Ayasofya'nın tamirine tahsis edildi. Bu arada bir de "madalya" çıkartılarak, tamire iştirak maksadıyla para verenlere tahsis edildi. 

Ayasofya'nın tamiri, mimar Gaspare Fossati'nin (d. 1809 - ö. 1883)  nezaretinde 2 sene kadar sürdü. 1849 yılında büyük bir merasimle yeniden ibadete açılarak selâmlık resmi yapıldı.

ÉMİLE AUGİER (tiyatro yazarı)

FRANSIZ  tiyatro yazarı, 1820 yılında Drôme, Valence'de doğdu. Önce Ponsard ile "sağduyu okulu"nun etkisinde kalarak, bir çeşit Yunan taklidi olan "Baldıran (1844)", "Flütçü (1851)" ile konusu Rönesans İtalya'sında geçen "Macera Kadını (1848)" adlı oyunları vardır. Sonra, çağının törelerini yansıtan "Gabrielle (1850)" adlı komedisiyle yolunu buldu.

Tiyatro eserleri iki gruba ayrılır : Örf ve âdet komedileri, sosyal komediler. Birinci grupta yer alan eserler : "Olimpos'un Düğünü (1855)" (kontes olduktan sonra geçmişin özlemini çeken bir saray yosmasını sahneler),  "Yaldızlı Kemer (1855)" (Dumas fils'ten önce para konusunu ele alır), "Yoksul Dişi Aslanlar (1858)" (burjuva toplumundaki fuhşu işler), "Yaman Bir Evlenme (1859)" (zengin evlenmelerini ve gösteriş merakını yerer), "Noter Guérin (1865)" (yerine göre saf yerine göre kurnaz bir taşra noterini inceler), "Madame Caverlet (1876)" (boşanmayı savunur), "Les Fourchambault (1878)" (evlilik dışı çocuklar konusunu işler).

CLAUDE AUGÉ (sözlük yazarı)

FRANSIZ  yayıncı ve sözlük yazarı, 1854 yılında L'İsle-Jourdain'de doğdu. Larousse kitabevine girmek için öğretmenliği bıraktı. 1885' de bu kitabevinin müdürlerinden biri oldu. 

Önce "müzik" eğitimi için açık ve net bir metotla eserler yazmaya başladı. Ortaöğretim için "Tarih Dersleri" ve "Dilbilgisi Dersleri" adıyla kitaplar yazdı (1890-95). Daha çok Pierre Larousse'dan sonra, yetkiyle yönettiği sözlüklerle tanındı :

7  ciltlik "Nouveau Larousse İllustré (1879-1904)", "Dictionnaire Complet İllustré (1889)", "Petit Larousse İllustré (1906)". 1907' de "Larousse Mensuel İllustré"yi kurdu. "Larousse Pour Tous (1907)", "Larousse Universel (1922)", "Nouveau Petit Larousse İllustré (1924)". 

Çalışkan, geniş görüşlü, iradeli ve takipçi bir yazar olan Claude Augé, 1924' de Fontainebleau'da öldü.

KARL AUER (kimyager)

AVUSTURYALI  kimyager, 1858 yılında Viyana'da doğdu. Heidelberg üniversitesinde, Bunsen'den "kimya" öğrendi. "Nadir toprak elementleri" üzerine araştırmalar yaptı. "Seryum" gibi bazı madenleri saf olarak elde etmeyi başardı. 

"Praseodim" ve "neodim"i de ayırdı. Bu elementlerin spektroskopik incelenmesi neticesi, kendi adını taşıyan "toryum oksitli" gömlekleri keşfetti (1895).

"Osmiyum", sonra da "tugsten" telli elektrik ampulü ve "ferroseryum"un yanıcı özellikleri üzerine de çalışmaları olan Karl Auer, 1929' da Kärnten'de Welsbach şatosunda öldü.

JACQUES AUDİBERTİ (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1899 yılında Antibes'de doğdu. Şiirlerinde Mallarmé'nin etkisi görülür. Romanlarında; ilginç lirik, kimi zaman da gülünç istiareler ve benzetme bolluğu içinde gerçek ile hayâl birbirine karışır. 

Şiir ve romanları : "İnsan Soyu (1937)", "Tonlarca Tohum (1941)", "Daima (1944)", "Kale (1935)", "Abraxas (1938)", "Katliam (1942)", "Tanrısalın Dönüşü (1943)", "Marie Dubois (1942)", "Bahçeler ve Irmaklar (1954)". Bu eserlerinde; destan, trajedi, duygululuk veya mizah gibi her tarz ve türü denedi.

Piyesleri : "Quoat, Quoat (1946)", "Kötülük Kol Geziyor (1947)", "Öküzün Karıları ve Kara Bayram (1948)", "Kızoğlan Kız (1950)", "Vücuttaki Karınca (1961)", "La Brigitta (1962)". Dil zenginliği, coşkun hayâl gücü ve her zamanki mizah duygusu bu eserlerinde de yer alır. Hayat ve aşkı yüceltir.

TONY AUBİN (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr ve orkestra şefi, 1907 yılında Paris'de doğdu. Paris konservatuarında, Noël Gallon ile "füg", Paul Dukas ile "kompozisyon" çalıştı. 

1930' da "Actéon" adlı bestesiyle Roma ödülünü kazandı. Eserlerindeki geniş ve dengeli kuruluş Franck ve Dukas'nın etkilerini taşır. Ustalıklı armoni anlayışı ve zarif yazısı onu Fauré ve Ravel'e yaklaştırır. 

Eserleri :  Senfoniler (1935 - 1961), "Tema ve Çeşitlemeler", piyano ve orkestra için sonat, "Amansız Takip" adlı senfonik scherzo, "Danimarka Suiti", Suarès'in eserinden esinlenen "Cressida".

1946' dan beri Paris konservatuarında "kompozisyon" öğretmenliği yapan Tony Aubin, 1981' de Paris'de öldü. 

LOUİS AUBERT (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1877 yılında Paramé'de doğdu. Öğrenimini; Lavignac, Diemer ve Fauré'nin yanında yaptı. Çok genç yaşta "piyanist" oldu. 

1956' da Paris Güzel Sanatlar akademisi üyeliğine seçildi. Louis Aubert, 1968' de Paris'de öldü.

Orkestra eserleri : "Habanera (1919)", "Teklifler", "Şatobrian'ın Mezarı". 

Sahne eserleri : "Mavi Orman (1909)", "Büyülü Gece".

Sinema eseri : "Güzel Helen (1955)".

Çalgı eseri : "Dümen Suları".

Vokal eserler : "Altı Arap Şiiri", "Sonbahar Şafakları".                                    

ESPRİT AUBER (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1782 yılında Caen'de doğdu. Enstitü üyesi (1829), Paris Konservatuarı müdürü (1842), İmparatorluk kilisesi müzik yönetmeni (1857) oldu. 

İngiltere'de ticaret hayatına atıldıktan sonra, türlü çalgılar için "konçertolar" besteledi. Sonra tiyatroya yöneldi. İlk büyük başarısını "Şatolu Çoban Kızı (1820)" ile elde etti. 1823' den sonra, Scribe ile işbirliği yaptı (Leicester). 

Boieldieu'dan sonra, "opera-komik"in son büyük temsilcisidir: "Duvarcı (1825)", "Fra Diavolo (1830)", "Tacın Elmasları (1841)", "Manon Lescaut (1856)" bu türden eserlerdir. 

Şaheserinin "Portici'li Dilsiz Kız (1828)" operası olduğu söylenebilir. Wagner, bu operanın "orkestrasyonuna" ve "korolarına" hayran kalmıştı. Esprit Auber, 1871' de Paris'de öldü.

THÉODORE AUBANEL (şâir)

PROVANS  diliyle yazan Fransız şâir, 1829 yılında Avignon'da doğdu. Yayıncılık yaptı. Provans dilinin yeniden canlandırılması maksadıyla yapılan çalışmalara katıldı, ama 1878' den sonra bu akımdan ayrıldı. 

Eserleri :  "Yarı Açılmış Nar (övgü, ağıt, soneler - 1860)", "Avignon Kızları (şiirler - 1885)", "Günah Ekmeği (oyun)", "Çoban (oyun)".

Başpiskoposluğa "dinsiz" diye ihbar edilince, kilisenin emirlerine boyun eğdi ve "Avignon Kızları (li Fiho d'Avignoun)" adlı eserinin nüshalarından çoğunu yaktı. Théodore Aubanel, 1886' da Avignon'da öldü.

Dr. NEVZAD ATLIĞ (koro şefi)

TÜRK  koro şefi, 1925 yılında Denizli'de doğdu. İstanbul Tıp fakültesini bitirdi. "Röntgen teşhis" ihtisası yaptı. İlk müzik bilgilerini, bestekâr olan babası Nazmi Atlığ'dan öğrendi.

İstanbul radyosunda "Türk musıkîsi şefi", sonra "radyo müdürü", İstanbul konservatuarı "icra heyeti şefi", radyo Küçük "koro şefi", Üniversite korosu "şefi" oldu.

Mesud Cemil'in vefatından beri, İstanbul radyosunda "klâsik koro"yu yönetti. İstanbul konsevatuarında ve radyoda "solfej" ve "repertuar" okuttu. 

1976' da kurulmasına önayak olduğu Devlet Klâsik Türk Müziği korosunun "şefi" oldu. Koro, İstanbul Atatürk Kültür merkezinde düzenli konserler verdi. 

1979' da bir müddet, Ercüment Berker'in görevden çekilmesi üzerine İstanbul Devlet Türk Musıkîsi Konservatuarı "müdürlüğü" yaptı. TRT üyesi seçildi. 1987' de profesör olarak "Devlet Sanatçısı" unvanını aldı. 

CELÂL ATİK (sporcu)

TÜRK  güreşçi (Celâl Doğan) 1918 yılında Yozgat, Gürden köyünde doğdu. Güreşe küçük yaşta "karakucak" ile başladı. 1937' de Ankara'da askerlik yaparken "minder" güreşine çıktı. 

Kısa zamanda büyük varlık gösterdi. Aynı yıl Fin ve Macarlar'la yapılan güreşlerde ay-yıldızlı mayoyu giydi.

1940' da "yarı orta" sıklette "Balkan ikinciliği" kazandı. 1946' da "Avrupa şampiyonluğu"nu kazandıktan sonra, 1948 Londra Olimpiyat oyunlarında "altın madalya" aldı. Yaptığı 6 güreşin 5' ini "tuşla", 1' ini "ittifakla" kazanarak Olimpiyat oyunlarında hemen hiçbir güreşçiye nasip olmayan parlak bir şampiyonluk elde etmişti.

1949' da yine Avrupa birincisiydi, 1950' de Dünya "greko-romen" ikinciliğini aldıktan sonra, 1951' de Dünya "serbest güreş" şampiyonluğunu kazandı. Aynı yıl güreşi bıraktı. 

1956' da Millî Güreş takımının antrenörlüğüne getirildi. Uzun yıllar bu vazifede kalan Celâl Atik, 1979' da Ankara'da vefat etti.

AHMET ATEŞ (ilim adamı)

TÜRK  ilim adamı, 1917 yılında Birecik'te doğdu. 1939' da Edebiyat fakültesini bitirdi. Aynı yıl asistan oldu ve prof. Helmut Ritter'in yanında "Arap-Fars" filolojisi çalışmalarına başladı. 

1953' de "profesör" oldu. "Arap-Fars" filolojilerini yeniden teşkilâtlandırdı, "Şarkiyat" enstitüsünün resmî kuruluşunu sağladı. "İslâm Ansiklopedisi" yazı kurulunda bulundu. Yabancı ilim adamlarıyla beraber "Şark Tetkikleri Cemiyeti"nin kurulmasını sağladı. 

"Sinbadnâme (Muhammed bin Ali-el-Semerkandî - 1948)", "Tercuman-ül-Belaga (Muhammed bin Ömer-el-Raduyanî - 1949)", "Mevlid (Süleyman Çelebi - 1954)", "Cami-üt-Tevarih (Reşidüddin - 1957, 1960 iki cilt)" adlı eserlerle birlikte bazı eski eserleri de Türkçe'ye çevirdi. 

Ahmet Ateş, 1966' da (yaş 49) İstanbul'da vefat etti.

FALİH RIFKI ATAY (gazeteci, yazar)

TÜRK  yazar ve gazeteci, 1894 yılında İstanbul'da doğdu. Rehberi Terakki ilk ve orta kısmını, Mercan idadîsini ve Edebiyat fakültesini bitirdi. "Tanin" gazetesinde yazarlık yaptı (1913). Bir ara, Babıâli ve Dahiliye vekâleti kalemlerinde çalıştı. 

1. Dünya savaşında, yedeksubay olarak Suriye'ye gitti (1914). Cemal Paşa'nın özel kâtipliğini yaptı. Paşa, Bahriye nâzırı olunca, kalemi mahsus müdür muavinliğine getirildi (1918). Çarkçı okulu edebiyat öğretmeni oldu. 

"Akşam" gazetesinde, "Günün Fıkraları" başlığı altında, Millî mücadele karşısında olanları yeren yazılar yazdı. Divanı harbe verildi, İnönü zaferinden sonra kurtuldu. 1922' den sonra, Bolu ve Ankara milletvekilliğinde, "Hâkimiyet-i Milliye", "Milliyet" gazeteleri başyazarlığında bulundu.

İBRAHİM ŞEVKİ ATASAĞUN (hekim)

TÜRK  hekim, 1899 yılında İstanbul'da doğdu. İstanbul Tıp Fakültesi Askerî Tıbbiye bölümünden mezun oldu (1921). Kurtuluş savaşına katıldı. Savaştan sonra, "iç hastalıkları" ihtisası yaptı. 

İstanbul Tıp fakültesinde "hijyen" doçenti sonra, aynı dersin profesörü oldu. Tekrar ordu hizmetine dönerek çeşitli illerin askerî hastanelerinde "iç hastalıkları" uzmanlığı ve başhekimlik yaptı. 1957' de "Tümgeneral" rütbesiyle emekli oldu. 

1961 seçimlerinde, Cumhuriyetçi Köylü Millet partisinden, Cumhuriyet Senatosu Nevşehir üyeliğine seçildi. Daha sonra Adalet partisine geçti. 2 Aralık 1965' den itibaren senato başkanlığı ve  Cumhurbaşkanı vekilliği yaptı. İbrahim Şevki Atasağun, 1984' de Ankara'da vefat etti.

Bakteriyoloji tekniği, difteri, kızıl, tetanos, tüberküloz aşıları ve korunma tedbirleri hakkında kitapları vardır. 

BEDROS HERONİMOS ATAMYAN (tiyatrocu)

TÜRK  tiyatro oyuncusu, 1849 yılında İstanbul'da doğdu. Ankaralı bir Ermeni ailedendir. Shakespeare'i oyunlarıyla en iyi şekilde tanıttı. Bu eserleri oynamadan evvel, olayların geçtiği yere gidip o havanın içine girmek için çabaladığı söylenir. Adolf Talasso adlı bir yazar ondan övgüyle bahseder.

Sahne hayatına, 1863' de Konak otelinin yerindeki "Şark tiyatrosunda" başladı ve 5 sene Ermenice temsiller verdi. Güllü Agop'un "Osmanlı tiyatrosu"na girdi. "Fasulyacıyan" trupunda çalıştı. Tiflis'de (Gürcistan); "Othello", "Hamlet" ve "Kral Lear"i oynadı (1879).

NURULLAH ATAÇ (yazar)

TÜRK  deneme yazarı ve eleştirmen, 1898 yılında İstanbul'da doğdu. "Hammer"i dilimize çeviren Atâ Bey'in oğlu. Galatasaray lisesini bitirdi. Bir süre Edebiyat fakültesine devam etti. 

Nişantaşı lisesinde Fransızca okutarak öğretmenlik hayatına başladı. Ticaret bakanlığında çalıştı (1925-26). İstanbul, Adana ve Ankara'da 1945' e kadar öğretmenlik yaptı. Gazi Eğitim enstitüsünde "Batı Edebiyatı" dersleri okuttu. 

Emekli olana kadar "Cumhurbaşkanlığı mütercimi" olarak kaldı. Nurullah Ataç. 1957' de Ankara'da vefat etti.

Eserleri : "Mitoloji (1932)", "Günlerin Getirdiği (1946, 1957)", "Karalama Defteri (1952)", "Sözden Söze (1952)", "Ararken (1954)", "Diyelim (1954)", "Söz Arasında (1957)", "Okuruma Mektuplar (1958)", "Günce (1960)", "Prospero ile Caliban (1961)", "Söyleşiler (1964)".

GALİP ATAÇ (hekim)

TÜRK  hekim, yazar, 1880 yılında İstanbul'da doğdu. "Hammer"i dilimize çeviren Atâ Bey'in büyük oğlu. Fransa, Montpellier Tıp fakültesinde "sinir ve iç hastalıkları" mütehassısı oldu. İstanbul Tıp fakültesinde görev aldı. 

1. Dünya savaşında, Medine, Amman ve Şam hastanelerinde "başhekimlik" yaptı. 1918 Mondros mütarekesinden sonra, İstanbul Tıp fakültesinde "tıp tarihi" okuttu. Hudut ve Sahiller sıhhiye müdürü, Haydarpaşa hastanesi "başhekimi" oldu. 

"Vakit", "Ulus" gazetelerinde ve dergilerde, çeşitli konularda yazılar yayınladı. Ankara radyosu redaksiyon şefliği sırasında, "Evin Saati" ve "Posta Kutusu" gibi çok ilgi uyandıran programlar hazırladı. "Evin Saati" konuşmalarını kitap olarak yayınladı.

REŞİT SAFFET ATABİNEN (tarihçi, yazar)

TÜRK  yazar ve tarihçi, 1884 yılında İstanbul'da doğdu. Kadıköy Saint-Joseph lisesini, Paris Siyasal Bilgiler fakültesini bitirdi (1902). "İnhisar"da tercümanlık, "Levant Herald" gazetesinde yazarlık yaptı.

Bükreş, Washington, Madrid, Tahran büyükelçiliklerinde "başkâtip" ve "müsteşar" olarak görevlendirildi (1906). Maliye Vekâleti "özel kalem müdürü", Şûrayı Devlet üyesi, Lozan konferansı "genel kâtibi" (1922), Memaliki Şarkıye Fransız bankası "müşaviri" oldu (1923).

1927-32 yılları arası iki kez milletvekili seçildi. İstanbul ve Paris'de yayınlanan bazı gazetelerde çalıştı. Kurduğu "Türk Turing Otomobil Kulübü" başkanıydı. Harf inkılâbına paralel olarak rakam inkılâbını, 24 Mayıs 1928  tarihli önergesiyle kabul ettirdi. 

"Economiste d'Orient" adlı dergiyi çıkardı. Fransızca yazılmış bazı eserleri, Türkçe çeşitli broşürleriyle "Osmanlı Tarih-i Mali Dersleri (1913)", "Türklük ve Türkçülük İzleri (1931)" gibi kitapları vardır. Reşit Saffet Atabinen, 1965' de İstanbul'da vefat etti. 

TAYYARZÂDE ATÂ BEY (tarihçi)

OSMANLI  devlet adamı ve tarihçi (Ahmed Atâullah), 1810 yılında İstanbul'da doğdu. 1825' de 2. Mahmud, kendisini "Enderun"a aldı ve "Hasekiler" koğuşuna yazıldı, "süvari onbaşısı" oldu. 2. Mahmud'un İstanbul içindeki gezileri sırasında yanında bir süre "muhafızlık" yaptı. 

1828' de Okmeydanı tekkesinde kabza kavradı ve 700 adıma yakın ok attı. 1834' de saraydan ayrıldı. Bir süre dolaştıktan sonra, Dârı Şûrayı Askerî'ye "yazıcı" tayin edildi. Sonra Girit'te, vali Mustafa Nailî Paşa'nın "divan kâtipliği"ni yaptı. 

1843' de "serasker mektupçusu" oldu. 1848' de İstanbul Orduyu Hümayunu "muhasebeciliğine" tayin edildi. Bu arada özel bir görevle Tunus ve Trablus'a gönderildi. Çeşitli yerlerde "mutasarrıflık" yaptı. Hiçbir vazifede uzun müddet kalamadı.