11 Ekim 2022 Salı

THÉODORE DE BANVİLLE (şâir)

F
RANSIZ  şâir ve yazar, 1823 yılında Moulins'de doğdu. "Sanat sanat içindir" görüşünü, 1830 yılının büyük tutkularına üstün tutan 2. romantik kuşağı temsil eder. "Heykel Sütunlar (1842)" ve "Sarkıtlar (1846)" adlı eserlerden sonra, "Tuhaf Kasideler (1857)" ile bu edebî okulun şaheserini verdi. 

Daha sonra, "Paris'ten Çizgiler, Hayattan Sahneler (1859)", "Diana Ormanda (1863)" ve "Nérine'in Dolapları (1864)" adlı manzum komediler yazdı. "Les Camées Parisiennes (1866-73)" dizisinde bazı çağdaş kişileri canlandırmaya çalıştı. 

"Gringoire (1866)" adını taşıyan kısa komediden, "Yeni Tuhaf Kasideler (1869)" ve "Florise (1870)" adlı manzum komediden sonra "Fransız Şiiri Üzerine Küçük İnceleme (1872)" yayınladı. Bu eserinde kılı kırk yaran ve yapmacığa kaçan özentili bir nazım teorisini ortaya koydu. Bu nazım biçimi, 15. yy. retorikçilerinin şiirlerindeki zengin kafiye ve ritm ustalığını akla getirmektedir.

9 Ekim 2022 Pazar

MATTEO BANDELLO (hikâyeci)

İTALYAN  hikâyeci, 1485 yılına doğru Tortona, Castelnuovo Scrivia'da doğdu. Keşiş, diplomat, asker ve saray adamı oldu. 50 yaşında, prenses Lucrezia di Gonzaga'nın eğitmenliğini yaptı. Onu platonik bir aşkla sevdi. 

Avrupa'nın büyük bir kısmını ve İtalya'nın tamamını dolaştı. Ömrünün son yıllarını, Fransa'nın Guyenne bölgesinde, Bassens şehrinde geçirdi. Orada, koruyucusu Cesare Fregoso'nun dul eşinin çevresinde, gerçek bir İtalyan sarayı ortamı meydana gelmişti. 

1550' de Agen piskoposu seçilince huzura kavuştu, "Hikâyeler" derlemesini yazdı. Bu eserin ilk 3 cildi 1554' de Lucca'da, son cildiyse 1573' de Lyon'da yayınlandı. Bu hikâyelerin dili her zaman saf değildir, bazen lâubalileşir, ama ifadesi canlıdır. Rönesans döneminin şatafatlı, güleryüzlü, bazen de zorlu İtalyan toplumunu büyük bir başarıyla yansıtır. 

1561' de Agen'de ölen Matteo Bandello'nun hikâyeleri; Shakespeare'in "Romeo ile Juliet",  Musset'nin "Barberine" oyunlarına kaynak oldu. 

7 Ekim 2022 Cuma

JEAN-LOUİS GUEZ DE BALZAC (yazar)

F
RANSIZ  yazar, 1597 yılına doğru Angoulême'de doğdu. Öğrenimini Cizvit okulunda yaptı. Hollanda'yı gezdi, sonra İtalya'ya geçti. Roma'da büyük yankı uyandıran mektuplarını kaleme aldı.

1622' de memleketine döndü, 1654' de ölümüne kadar Charente'daki malikhanesinde yaşadı. 1624' de yayınlanan ilk mektuplar derlemesi, tüm Avrupa'da olağanüstü başarı kazandı. 

1631' de "Hükümdar"ı yayınladı. Sorbonne bu eseri "yasak kitaplar" arasına koydu. "Hristiyan Sokrates (1652)" başlıklı kitabı, ahlâk ve din üzerine derin bir incelemedir. "Görüşmeler (1657)" ve şaheseri sayılan "Aristippos (1658)", ölümünden sonra yayınlandı. 

5 Ekim 2022 Çarşamba

JACQUES BALMAT (rehber)

FRANSIZ  rehber, 1762 yılında Chamonix'de doğdu. Dr. Paccard ile beraber  7 Ağustos 1786' da ilk defa, Avrupa'nın en yüksek tepesi olan Mont Blanc'a çıkmayı başardı. 

Alexandre Dumas, bu konuyla ilgili hikâyelerinde, Mont Blanc'a çıkışta önemli rol oynayan kişi olarak Balmat'yı gösterir. Dr. Paccard'ın da en az Balmat kadar rolü olduğu kabul edilmiştir. 

Jacques Balmat, 1834' de Sixt vâdisinde (Sixt-Fer-à-Cheval), değerli maden yatakları ararken kayboldu.  

3 Ekim 2022 Pazartesi

MİCHAEL BALİNT (hekim)

M
ACAR  asıllı ruh hastalıkları hekimi, 1896 yılında Budapeşte'de doğdu. Berlin Organik Kimya enstitüsünde (1921-22), sonra Budapeşte üniversitesinde "asistan" oldu.

1926' dan 1939' a kadar, önce asistanlığını, sonra da müdürlüğünü yaptığı Budapeşte Psikanaliz enstitüsünde psikanaliz uyguladı. 

İngiltere'ye geçince, özellikle Londra'da (Tavistock Clinic, Üniversity College Hospital) ruh hastalıkları hekimliği yaptı. 

Psikanaliz incelemeleri onu, insan ilişkilerinin gelişmesinde "ilk aşk" adını verdiği çok ilkel bir duygunun varlığını iddiaya götürdü. "Temel hata" kavramını, ruh hastalıklarının meydana gelmesinde önemli bir etken olarak ele aldı. 

1 Ekim 2022 Cumartesi

JAMES MARK BALDWİN (psikolog)

AMERİKALI  psikolog ve sosyolog, 1861 yılında Columbia'da (Güney Carolina) doğdu. 1913' den sonra birçok Avrupa kurumlarında ders verdi. "American Psychological Association"un kurucusudur. 

Uluslararası psikoloji kongrelerinde önemli rol oynadı ve bu kongrelerden birine 1909' dan 1913' e kadar başkanlık etti. 1918 ve 1919' da Fransa'da Hautes Etudes Sociales'de ders verdi. Çalışmaları "psikofizyoloji"nin ilerlemesine katkıda bulundu:

"Çocukta ve Irkta Zihin Gelişmesi (1896)", "Felsefe ve Psikoloji Lûgatı (1901-05)", "Gelişme ve Tekâmül (1903)", "Fert ve Cemiyet (1910)", "Psikoloji Tarihi (1913)". James Mark Baldwin, 1934' de Paris'de öldü.

29 Eylül 2022 Perşembe

LEV SAMOYLOVİÇ ROSENBERG (ressam)

RUS  ressam ve dekoratör (Léon Bakst), 1866 yılında Petersburg'da doğdu. Önce Moskova, sonra Paris Güzel Sanatlar okulunda okudu (1893). 

Tiyatro dekorlarını gerçekçilikten uzak olarak yenileyen Rus sanatçıları arasında yer aldı. Sanatında Doğu sanatının etkisi vardır. 

1909 ile 1921 yılları arası, Sergey Diaghilev'in "Rus Baleleri" için hazırladığı dekorlar çok ünlüdür. "Şehrazat" için yaptığı dekor ve kostümler (1910), "Rus Baleleri" üslûbunun belli başlı örneklerindendir. 

Lev Samoyloviç Rosenberg (Léon Bakst), 1924' de Paris'de öldü.

27 Eylül 2022 Salı

MİLİ ALEKSEYEVİÇ BALAKİREV (bestekâr)

RUS  bestekâr, 1837 yılında Nijni-Novgorod'da doğdu. Kendi kendini yetiştirdi. Rus müziğinin en güçlü kişilerindendir. "Beşler Grubu"nu kurdu. 

Rus müziği, Balakirev'in etkisiyle, halk müziği, Glinka ve romantik dönem bestecilerine karşı duyulan hayranlık üzerine kuruldu. 

Titizlikle bestelediği eserlerinde; İslâvlar'dan ve Doğu'dan esinlendi. Mili Alekseyeviç Balakirev, 1910' da Petersburg'da öldü. 

Eserleri :  Scherzo'lar, noktürnler, valsler, "İslamey (1868)", bir piyano sonatı, 2 senfoni, "İspanyol Uvertürü", 2 senfonik şiir (Rusya ve Tamar), Kral Lear için sahne müziği v.b.

25 Eylül 2022 Pazar

sir SAMUEL WHİTE BAKER (gezgin)

İNGİLİZ  gezgin, 1821 yılında Londra'da doğdu. 1864' de, Yukarı Nil bölgelerine yaptığı geziler sırasında nehrin, Victoria gölünden çıktıktan sonra içinden geçtiği Albert gölünü keşfetti.

Daha sonra, 1873' e kadar, Hıdiv İsmail Paşa (Osmanlı Mısır valisi) tarafından Mısır Sudan'ında, esir zenci ticaretini önlemekle vazifelendirildi.

Sir Samuel White Baker, 1893' de Devonshire, Sanford Orleigh'de öldü. 

23 Eylül 2022 Cuma

ALEXANDER BAİN (filozof)

İSKOÇYALI  filozof, 1818 yılında Aberdeen'de doğdu. Aberdeen kolejinde burslu olarak okudu. 1860' dan 1880' e kadar, Aberdeen üniversitesinde mantık ve İngiliz edebiyatı okuttu. 1876' da "Mind" dergisini kurdu. İngiliz pozitivist okuluna bağlıdır. 

Psikoloji, fizyoloji ve patoloji alanındaki buluşlardan yararlandı. Beynin kendiliğinden çalışması üzerinde durarak, "çağrışımcılık"ı diriltmeye çalıştı. Psikofizyolojiye, Stuart Mill'in "birlikte değişimler" yöntemini uyguladı:

Kanın beyne etkisi, zekâ ile beyin ağırlığı arasındaki bağlantı, akmadde ile bozmadde arasındaki işlev farkı, beynin etki-tepki süresinin ölçülmesi vb. Bununla beraber felsefede "idealizme" bağlı kaldı. Alexander Bain, 1903' de Aberdeen'de öldü.

Başlıca eserleri :  "Duyular ve Zekâ (1855)", "Heyecanlar ve İrade (1859)", "Karakter'in İncelenmesi (1861)", "Dedüktif ve İndüktif Mantık (1870)", "Ruh ve Beden (1873)", "Bilim Olarak Eğitim (1879)". Otobiyografisi 1907' de yayınlandı. 

21 Eylül 2022 Çarşamba

BENJAMİN BAİLLAUD (astronom)

F
RANSIZ  astronom, 1848 yılında Chalon-sur-Saône'da doğdu. Önce Toulouse (1879-1907), sonra Paris rasathanesini yönetti (1908-25). 

1887' de bir gök haritası hazırlanması için çalışanların başında gelir. Uluslararası saat bürosunun kurulmasına (1910), ilk defa radyo ile meridyen tespitine, Uluslararası İlmî birliğin (1919) ve Uluslararası astronomi birliğinin kurulmasına büyük ölçüde yardımı oldu ve bu kurumun başkanlığını da yaptı (1919-22).

Benjamin Baillaud, 1934' de Toulouse'da öldü.

17 Eylül 2022 Cumartesi

JEAN ANTOİNE DE BAİF (şâir)

F
RANSIZ  şâir, 1532 yılında Venedik'te doğdu. Lazare de Baif'in evlilik dışı oğlu. Dorat'nın öğrencisiydi. La Pléiade'a (7 şâirden oluşan edebî grup) katıldı. 

1570' de bestekâr Thibault de Courville ile beraber bir müzik ve şiir akademisi kurdu. Bu kurum sonraları 3. Henry tarafından "Saray Akademisi" haline getirildi. 

Eserleri :  Petrarca'nın etkisinde yazdığı "Melina'nın Aşkları (1552)" ve "Francine'in Aşkı (1555)". Plautus'un, Miles Gloriosus'dan uyguladığı "Yiğit" adlı komedi. 

Martial'ın etkisi altında yazdığı "Eğlencelik (1573)" ve "Taklitler, Hikmetler ve Atasözleri (1576)". Bu son eserdeki özdeyişli şiirleriyle büyük bir yenilik getirmiştir. Bilgin yanı, şâirliğinden daha ağırdır. Vezin bakımından başarılı buluşları oldu. 

Fransız imlâsında, fonetik bakımdan reform yapmak istediyse de başarılı olamadı. Jean Antoine de Baif, 1589' da Paris'de öldü.

15 Eylül 2022 Perşembe

JENS BAGGESEN (yazar)

DANİMARKALI   yazar, 1764 yılında Korsör'de doğdu. Yazı hayatına "Gülünç Hikâyeler (1785)" ile başladı. Uzun süre bu türde yazdı. "Labirentler (1792-93)" adlı gezi notlarında romantizmi müjdeler.

Danimarka romantik okulunun şefi Oehlenschläger'in üslûbuna özendi ve bu maksatla "Nurettin'den Alâettin'e" adlı manzum bir mektup yazdı. "Knud Sjoellandsfar'ın Şiirleri"nde yurt sevgisini dile getirdi. 

Uzun müddet yurt dışında dolaştı. 1800-11 yılları arası Paris'de, 1811-13 arası Kiel'de (Almanya) kaldıktan sonra, yurda dönünce, Oehlenschläger ile açık açık çatışmaya başladı. "Movagaardlı Thora" adlı destan (1814-16 yarım kalmıştır) ile "Şiir Üzerine Mektuplar (1814)"ı yayınladı. 

1820' de tekrar Paris'e gitti. Orada zorluklarla karşılaştı. 1826' da dönüşte Hamburg'da öldü. Jens Baggesen, Danimarka edebiyatında; klâsisizmle romantizmin, akılla duygunun birbiriyle çatıştığı bir dönemi temsil eder.

13 Eylül 2022 Salı

ADOLF VON BAEYER (kimyager)

ALMAN  kimyager, 1835 yılında Berlin'de doğdu. Bunsen ile Kekule'nin öğrencisi oldu. Strasburg ve Münih üniversitelerinde profesörlük yaptı. 

Organik kimya uzmanı olarak önce "üre" ile "kakodil"in karışımları üzerinde araştırmalar yaptı. Sonra, 1871' de "ftalein"i keşfetti. 1880' de "indigo sentezi"ni gerçekleştirdi. 

1905' de Kimya Nobel ödülünü kazandı. 1910' da Fransız İlimler Akademisi'ne üye seçilen Adolf von Baeyer, 1917' de Bavyera, Starnberg'de öldü.

11 Eylül 2022 Pazar

ROGER BACON (filozof, bilgin)

İNGİLİZ  filozof ve bilgin, 1214 yılında Somerset, İlchester'de doğdu. "Doctor Admirabilis" diye tanınırdı. Paris'e gitmeden evvel öğrenimini Oxford'da yaptığı söylenir. 1236 - 1251 yılları arası Paris'de kaldı. Fransisken tarikatına girdikten sonra, Aristoteles'in eserlerini yorumladı. Bu arada 1247' den sonra kendini ilmî incelemelere verdi.

1251' de Oxford'a dönerek; "De Speculis", "De Mirabili Potestate Artis et Naturae", "Metaphysica", "De Multiplicatione Specierum", "De Computo Naturali" adlı kitapları yazdı. 1257' de ders vermesi yasaklanınca, Paris'e döndü.

1265' de papa olan koruyucusu 4. Clemens, kendisinden eserlerinin bir kopyasını istedi. Bacon, o devrin bilginlerini ele alan "Communia Naturalium" adlı eserini hazırlamaya başladı ise de, bunu yarıda bırakarak, "Opus Majus (1267-68)"u yazdı. Bu eseri, "De Multiplicatione Specierum", "Opus Minus", ve "Opus Tertium" adlı kitaplarla beraber papa'ya gönderdi.

9 Eylül 2022 Cuma

İNGEBORG BACHMANN (edebiyatçı)

AVUSTURYALI  kadın edebiyatçı, 1926 yılında Klagenfurt'ta doğdu. Yazılarında, Heidegger'in ve 2. Dünya savaşında edindiği tecrübelerin etkisi görülür. 

Lirik derlemeleri :  "Saatlere Bölünmüş Zaman (1953)", "Yerler ve Âhenk (1955)", "Büyük Ayının Çağrısı (1956)".
Hikâyeleri :  "Otuzuncu Yıl (1961)".
Radyofonik oyunları :  "Ağustos Böcekleri (1955)", "Manhattan'ın Yüce Tanrısı (1958)".
Bale özetleri :  "Budala (1954)".

İngeborg Bachmann, 1973' de (yaş 47) İtalya'da, evinde geçirdiği bir kaza neticesinde öldü.

7 Eylül 2022 Çarşamba

GASTON BACHELARD (filozof)

FRANSIZ  filozof, 1884 yılında Bar-sur-Aube'da doğdu. Dijon Edebiyat fakültesinde (1930-40), sonra Sorbonne'da tarih ve bilim felsefesi okuttu. "Genel felsefe", "bilim felsefesi" ve "genel psikanaliz" üzerine pek çok eser yazdı. 1955' de Ahlâkî ve Siyasî İlimler akademisi üyesi olan  Gaston Bachelard, 1962' de Paris'de öldü.

Eserleri :  "Göreliliğin Tümevarımsal Değeri (1929)", "Sürenin Diyalektiği (1933)", "Yeni İlim Kafası (1934)", "Ateşin Psikanalizi (1937)", "İlim Kafasının Oluşumu (1938)", "Su ve Düşler (1940)", "Hava ve Düşler (1942)", "İradenin Düşleri ve Toprak (1945)", "Dinginliğin Düşleri ve Toprak (1945)", "Uygulamalı Akılcılık (1949)", "Çağdaş Fiziğin Akılcı Eylemi (1951)", "Uzayın Şiirselliği (1958)", "Düşün Şiirselliği (1960)", "Bir Mumun Alevi (1961)".

5 Eylül 2022 Pazartesi

FRANZ BABİNGER (türkolog)

ALMAN  türkolog ve tarihçi, 1891 yılında Weiden'de doğdu. Würzburg ve Münih'de "islâm sanatı tarihi" okudu. 

"Hindoloji" ve "semitik filolojisi"nde doktora yaptı (1914). Aynı yıl Türkiye'ye geldi ve Türk ordusunda çeşitli cephelerde vazife aldı.

Berlin üniversitesinde "islâm ilimleri" doçenti, sonra da profesörü oldu (1924). Naziler görevine son verince (1933), misafir profesör olarak Bükreş ve Yaş şehirlerinde (Romanya) kaldı (1943). 

1947' de Münih'de, "yakındoğu tarih ve kültürü" ile "türkoloji" enstitülerinin başına getirildi.

Türk tarihi, kültür tarihi ve edebiyat tarihi sahasında yazdığı eser ve makalelerinden başlıcaları :  "18. yüzyılda İstanbul'da Kitapçılık (1919)", "Şeyh Bedreddin (1912)", "Hans Dernschwams'ın 1553-1555 İstanbul ve Küçük Asya'ya Bir Seyahatinin Ruznâmesi (1923)", "Oruc'un İlk Osmanlı Devrine Ait Vakayinâmesi (1925)",

3 Eylül 2022 Cumartesi

ZAHİRÜDDİN MUHAMMED BÂBUR (devlet kurucu)

HİNDİSTAN'da  büyük Müslüman-Türk devletinin kurucusu, 1483 yılında Fergana'da doğdu. Timur'un 5. göbekten torunudur. Annesi, Cengiz'in soyundan Kutlug Nigâr hanımdır. Fergana emîri olan babası Ömer Şeyh'in vefatından sonra tahta geçti (1494).

Saltanatının başlangıcından itibaren; amcası Sultan Ahmed, dayısı Mahmud Han ve Özbek hanı Muhammed Şeybanî ile uzun mücadeleler yaptı. Sonunda, emrindeki çok az bir kuvvetle Hindikuş'u geçerek Kâbil'i zaptetti (1504). Böylece Babur, Afganistan'ın yüksek ve sarp bölgesinde yeni devletini kurdu.

Kâbil'e yerleştikten sonra Hint seferlerine başladı. Sind kıyılarına kadar ilerledi, bazı Afgan kabilelerini cezalandırdı (1505). Horasan'da kışlamak istediyse de, Kâbil'de çıkan isyan sebebiyle geri döndü (1506). Şeybanî Han'ın öldürülmesinden sonra, metbu tanıdığı Safevîler'in yardımıyla Semerkand ve Buhara'ya girdi (1511).

31 Ağustos 2022 Çarşamba

JOSEPH BABİNSKİ (hekim)

P
OLONYA  asıllı hekim, 1857 yılında Paris'de doğdu. Paris hastanelerinde hekimlik yaptı (1890). Özellikle, "sinir sistemi hastalıkları" üzerindeki çalışmalarıyla tanınır. 

Beyin ve omuriliğin organik hastalıklarını nevrozlardan ayırmaya yarayan birçok belirti keşfetti. En önemli çalışmaları; refleksler, beyincik fizyopatolojisi, kafatasını basınçtan kurtarma ameliyatı, tabes hastalığı, pil akımından doğan baş dönmesiyle ilgilidir.

"İsteri" hakkındaki görüşleri değiştirdi. İsteriyi, telkinle meydana gelebilen ve giderilebilen olaylar olarak niteledi. Joseph Babinski, 1932' de Paris'de öldü.

29 Ağustos 2022 Pazartesi

BABANZÂDE MUSTAFA ZİHNİ PAŞA (idareci)

TÜRK  idareci ve fikir adamı, 1848 yılında Süleymaniye'de (Irak) doğdu. Midhat Paşa'ın Bağdat valiliği zamanında "mühürdarlık" yaparak idare hayatına girdi. 

Irak, Yemen, Doğu Anadolu, Şam Trablus'u, Antalya, Bolu'da mutasarrıflık, Yanya, Adana, Hicaz'da valilik yaptı. 

Yanya'da iken, Balkan harbine yakın günlerde sadarete yolladığı bir mesajda; "harbe girilmemesini çünkü Osmanlı ordusunun durumunun memleketi zafere ulaştırmaya uygun olmadığını" bildirdi. Bu ikaz iktidarın hiç hoşuna gitmedi.

Latin harflerini kullanmak isteyen Arnavutlar'a karşı İttihat hükümeti tarafından askerî sevkiyat yapıldığı ve Kuzey Arnavutluk ateş içinde kıvrandığı sırada, Güney Yanya'da vali olarak bulunan Mustafa Zihni Paşa; "latin harflerinin kullanılmasına engel olmayacağını" ilgililere bildirdi. Bu bildiriyle ateş güneye sıçramadı.

27 Ağustos 2022 Cumartesi

BABA TAHİR (gazeteci)

TÜRK  gazeteci ve yazar, 1864 yılında doğdu (doğum yeri ?). "Mutlakiyet" devrinin jurnalcilerinden (jurnalci: kişi hakkında gizli kötüleme yazısı gönderen). "Malûmat" ve "Servet" dergilerini çıkardı. 

Matbaasında, o devirde yasak sayılan evrakı basıp, "Mısır'dan geliyor" diye  2. Abdülhamid'e gönderdi. İtalya'dan hakkâk getirerek taklit nişan ve beratlarını basıp Avrupalılar'a sattı. 

Bunları öğrenen 2. Abdülhamid, Baba Tahir'i İstanbul'dan sürdürdü. 2. Meşrutiyet'te affedilerek geri döndü. Baba Tahir, 1909' da İstanbul'da (yaş 45) vefat etti.

25 Ağustos 2022 Perşembe

HÜSEYİN ŞÜKRÜ BABAN (iktisatçı)

TÜRK  iktisat profesörü ve gazeteci, 1890 yılında Bağdat'ta doğdu. Galatasaray lisesinde, Paris Hukuk fakültesinde ve Siyasî İlimler okulunda okudu. 

İlk vazifesini, Matbuat Genel müdürlüğünde aldı. Kısa bir süre sonra, Mısır Fevkalâde Komiserliği sekreteri olarak Kahire'ye gitti. Orada misyon şefliği yaptı.

1. Dünya savaşı başlarken, İngilizler tarafından Mısır'dan çıkarıldı. "Brest-Litovsk" barışından sonra, Moskova'ya gönderilen heyetle beraber savaş sonuna kadar orada kaldı (1918). "Mütareke"den sonra, kısa bir süre Dahiliye Nezareti özel kalem müdürlüğünde bulundu. 

İstanbul'da "Tercümanı Hakikat" gazetesinin 1944' e kadar sahip ve başyazarlığını yaptı. 1926' da Mülkiye Mektebi İktisat Doktrinleri ve Sosyal Ekonomi kürsülerine seçimle geldi ve 6 yıl müdürlük yaptı. 1,5 yıl da Ankara Yüksek Tedrisat Genel müdürlüğünde görev aldı.

23 Ağustos 2022 Salı

CİHAD BABAN (gazeteci)

TÜRK  gazeteci, 1911 yılında İstanbul'da doğdu. Galatasaray lisesini, İstanbul Hukuk fakültesini bitirdi (1934). 

Son Posta, Doğu (Erzurum), Yeni Sabah, Cumhuriyet, Tasviriefkâr, Tercüman, Ulus gazetelerinde, muhabirlikten başyazarlığa kadar çeşitli vazifelerde bulundu, kurucu ve ortak oldu. 

1946, 1950, 1954 seçimlerinde Demokrat Parti'den milletvekili seçildi. Kurucu meclis üyesi, Millî Birlik iktidarının Basın Yayın ve Turizm bakanı (1960-61), ve Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili oldu (1961-65).

Yayınlanan kitapları :  "Hitler ve Nasyonal Sosyalizm (1933)", "Yüzyılın Büyük Kavgası Çin-Rus Anlaşmazlığı (1968)", "Adenauer (1968)", "Ho-Şi-Minh (1968)", "Politika Galerisi (1970)", "İsa Öncesinden Günümüze Kadar Çin Tarihi (1983)".

Bazı roman ve biyografiler de tercüme eden Cihad Baban, 1984' de Ankara'da vefat etti. 

21 Ağustos 2022 Pazar

JOSE MARTİNEZ RUİZ AZORİN (yazar)

İSPANYOL  yazar, 1874 yılında Monovar'da doğdu. Eserleri :  "Don Kişot'un Yolu", "İrade (1902)", "Küçük Bir Filozofun İtirafları (1906)", "Castilla (1912)", "Don Juan (1924)", "Şafak Sökmeyen Ada (1944)".

Bütün romantik unsurları bir yana bırakarak, İspanya'nın gerçek ruhunu, ilginç tiplerini göstermeye çalıştı. Eleştiri denemeleri, ince zevkini, ustalığını ortaya koyar :  "Klâsikler ve Modernler (1913)", "Edebî Değerler (1913)", "Racine ve Moliére (1925)".

Son eserlerinde, insanın iç dünyasını inceler (Felix Vargas). Eleştirilerini, romanlarını ve hikâyelerini bir araya getirdi :  "Obras Completas (1947 - 1954)". Jose Martinez Ruiz Azorin, 1967' de Madrid'de öldü.

19 Ağustos 2022 Cuma

AZMÎ PİR AHMED (şâir)

DİVAN  şâiri ve bilgin, İstanbul'da doğdu (doğum yılı ?). Kınalızâde'den okudu. Rusçuk, Edirne ve İstanbul'da "müderrislik" yaptı. Kıbrıs adası "teftiş memuru" oldu. Şehzâde 3. Mehmed'e hocalık etti.

Hüseyin Vâiz'in "Ahlâk-ı Muhsinî" adlı eserini, bazı bölümlerini kısaltıp, bazı bölümlerine ilâveler yaparak "Enis-ül Ârifin" adıyla Türkçe'ye çevirdi. 

Fars şâiri Hoca Muhammed Assar'ın "Mihr-ü Müşteri" adlı mesnevîsinin ancak bir kısmını Türkçe'ye çevirebildi. Azmî Pir Ahmed, 1582' de vefat etti. "Azmî" divan edebiyatında birçok şâirin ortak adıdır. 

17 Ağustos 2022 Çarşamba

ŞEYH AZİZÎ (şâir)

TEKKE  şâiri, (halvetî, şeyh). Doğum yılı ?.

İlâhîlerine "mecmualarda" rastlanır. 

Bunların bazıları bestelenmiş ve meşhur olmuştur. 

Şeyh Azizî, 1594' de vefat etti. 

"Azizî", bazı divan şâirlerinin ortak adıdır. 

Resim, Ali Emirî kütüphanesinden (İstanbul).

15 Ağustos 2022 Pazartesi

AZİZ EFENDİ (hattat)

T
ÜRK  hattat, 1871 yılında Trabzon, Maçka'da doğdu (Mehmed Abdülaziz). Hattatlar arasında; "Aziz Efendi" veya "Aziz Rifaî" diye tanınırdı. Küçük yaşta İstanbul'a geldi. Sıbyan mektebinde iken yazıya olan istidadıyla dikkati çekti.

Hattat bakkal Ârif Efendi ile reisülhattatin Muhsinzâde Abdullah Bey'den "sülüs" ve "nesih" yazılarını öğrendi. 1896' da "icazetnâme" aldı. "Tâlik" yazıyı da Karinâbâdlı Hasan Hüsnü Efendi ile çalıştı.

Medresetülkuzat ve Mahmudiye merkez rüştiyesinde yazı hocalığı yaptı. Meşihat dairesinde, tâlik yazı çalıştırdığı sırada, yazısının güzelliğinden dolayı 4. dereceden "mecidî nişanı" ve "mahrec" payesini kazandı. 

Bu dairede memurluğu sırasında, Mısır kralı Fuat'ın daveti üzerine 1927' de, bir "Kur'an" yazmak üzere 1 yıl izinle Kahire'ye gitti. Yazdığı Kur'an'ın tezhibini de kendisi yaptı.

13 Ağustos 2022 Cumartesi

MEDENÎ AZİZ EFENDİ (bestekâr)

TÜRK  musıkî hocası, bestekâr ve hanende, 1842 yılında Medine'de doğdu. Bu yüzden, "Medineli" mânâsına gelen Medenî lâkabıyla meşhur oldu. Fakir bir din adamının oğludur. 

9  yaşında İstanbul'a geldi. Feriye sarayına kapılandı. Hâfız oldu. Kazasker Mustafa İzzet Efendi, sonra Lâtif Ağa'dan musıkî öğrendi. Sesinin güzelliğiyle dikkat çekti. 20  yaşında padişahın ikinci imamı oldu. 

Mısır'a gidip geldi. Birtakım vazifelerde, öğretmenliklerde, müfettişlik ve müdürlüklerde bulundu. Tanbur, ud, lavta ve piyano çalardı. Musıkî hocası ve hanende olarak büyük ün yapmıştı. Medenî Aziz Efendi, 1895' de İstanbul'da vefat etti.

Bir "ısfahan" beste dışında; ilâhî, semaî, beste ve kâr formlarında bestelediği parçalardan hiç biri zamanımıza gelmemiştir. Elimizde 43 şarkısı vardır. Bazı şarkıları, özellikle "hüzzam" makamında olanı çok güzeldir. 

11 Ağustos 2022 Perşembe

AZİZ İDRİS BEY (hekim)

O
SMANLI  hekim (Kırımlı Aziz Bey), 1840 yılında İstanbul'da doğdu. Babası Kırımlı olduğu için bu lâkap ile meşhurdu. 1867' de Mektebi Tıbbiyei Mülkiyei Şahane'ye müdür oldu. Burada; "hikmeti tabiiye", "tıbbî kimya", "umumî emraz" ve "iç hastalıkları" derslerini okuttu.

Bazı arkadaşlarıyla Eyüp'te, Beşirağa medresesinde "Cemiyyeti Tıbbîyei Osmaniye" adlı bir dernek kurdu. 1873' de bu derneğin genel sekreterliğini, 1 yıl sonra da başkanlığını yaptı.

"Hilâli Ahmer" (Kızılay) cemiyetine temsilci seçildi. 1877' de bu cemiyetin başkanı oldu. Tıbbiye'de derslerin Türkçe verilmesini sağladı. Sonra, Askerî tıbbiyede de dersler Türkçe verildi (1871). 

"Kimya-yı Tıbbî (1869 -1873)", "Emrazı Umumiyye (1873)" adlı ders kitaplarından başka, "Lûgat-ı Tıbbî" adlı tercüme eseri de vardır. Ayrıca, "Mecmuai Fünun"a birçok makale yazan Aziz İdris Bey, 1878' (yaş 38) de İstanbul'da vefat etti.

9 Ağustos 2022 Salı

EKREM HAKKI AYVERDİ (mimar-mühendis)

TÜRK  mimar-mühendis, 1899 yılında İstanbul'da doğdu. Vefa lisesini (1915),  Teknik Üniversite Yüksek Mühendislik okulunu bitirdi (1920). 

Önce, İstanbul belediyesinde memur, sonra serbest müteahhit mühendis olarak çalıştı.  İstanbul, Bursa, Edirne'de çok sayıda inşaat, ayrıca tarihî binaların tamirat ve tadilâtını yaptı. 1950' den beri "mimarî tarihi" araştırmaları yapmıştır. 

Bazı Kitapları :  "18. Asırda Lâle (1950)", "Fatih Devri Mimarîsi (1953)", "Fatih Devri Mimarî Eserleri (1953)", "19. Asırda İstanbul Haritası (1958-1978)", "Osmanlı Mimarîsinin İlk Devri (1966)", "Avrupa'da Osmanlı Mimarî Eserleri (1982)".

Çeşitli dergilerde yayınlanmış 80 kadar makalesi vardır. Millî ve manevî değerlere önem veren bir şahsiyet olan Ekrem Hakkı Ayverdi, 1984' de İstanbul'da vefat etti.

7 Ağustos 2022 Pazar

HAMİD AYTAÇ (hattat)

T
ÜRK  hattat, 1891 yılında Diyarbakır'da doğdu. Dedesi de hattattı. Yazıyı, daha ilk öğrenim sıralarında meşk etmeye başladı. Diyarbakır Askerî rüştiyesinde, hoca Vahid Efendi'den "rika" ve jandarma kolağası Ahmed Hilmi Efendi'den "sülüs" yazısı öğrendi. 

Abdüsselâm Efendi'den de ders gördü. Ayrıca ressam Hilmi Efendi'den resim yapmasını öğrendi. 1907' de Sanayii Nefise mektebi "resim ve hat" bölümüne girdi. 1908' de Haseki'de Gülşeni Maarif mektebinde hat ve resim hocalığı yaptı. 

1910' da Harbiye mektebi matbaası hattatlığında bulundu. Hocası, Erkânı Harbiye-i Umumiye başhattatı Mehmed Nazif Efendi'nin vefatı üzerine, onun yerine geçti. Burada 7 sene çalıştı. 1. Dünya savaşı sırasında bu matbaada çalışırken, Berlin Harita dairesine gönderildi. Orada 1 sene çalıştı.

5 Ağustos 2022 Cuma

MEHMED ALİ AYNÎ (maarifçi)

TÜRK  maarifçi ve idareci, 1869 yılında Manastır'da (Makedonya) doğdu. Muallimlik, maarif müdürlüğü, mektupçuluk gibi hizmetlerde bulundu. Taiz, Ammare, Lâzkiye, Trablus Şam "mutasarrıflığı", Mamuretul Aziz, Bitlis, Yanya, Trabzon "valiliği" yaptı. 

Dârülfünun İlâhiyat fakültesi "tasavvuf tarihi" müderrisliğine tayin edildi. "Umumî Felsefe" ve "felsefe tarihi" profesörü oldu. Bir ara Medresetül İrşad'da "felsefe" dersleri verdi.

1. Dünya savaşında, "Istılah encümeni" azalığına seçildi. Ankara'da Millî hükümetin kuruluşundan sonra, Tetkikat ve Telifatı İslâmiye heyetinde çalıştı. Harbiye mektebinde "ahlâk felsefesi" ve Harp akademisinde "siyasî tarih" okuttu. Mehmed Ali Aynî, 1945' de İstanbul'da vefat etti.

3 Ağustos 2022 Çarşamba

MARCEL AYMÉ (romancı)

FRANSIZ  roman ve tiyatro yazarı, 1902 yılında Joigny'de doğdu. Birçok roman ve hikâye yazdı :  "Yakacak Odun (1927)", "Adsız Sokak (1930)", şaheseri sayılan "Yeşil Kısrak (1933)", "Gustalin (1938)", "Yasadışı Öküz (1939)", "Duvargeçen (1942)", "Geride (1950)". Sert alaycılığını, belirli bir duyarlıkla bağdaştırır.

Eserlerinin çoğu; katı gerçekçiliği ve güzel diliyle, halk masallarını andırır. Buna karşılık "açık saçıklıkta" aşırılığa vardığı söylenebilir. 

Çağdaş toplumu büyük bir canlılıkla yerdiği eserleri :  "Seyahat (1941)", "Öğrenciler Yolu (1946)", "Uranus (1948)", "Kafa Rahatlığı (1949)", "Bilinmeyenin Çekmeceleri (1960)".

1 Ağustos 2022 Pazartesi

ANDRÉ AYMARD (tarihçi)

FRANSIZ  tarihçi, 1900 yılında Saint-Denis'de doğdu. 1923' de tarih ve coğrafya öğretmeni, 1938' de edebiyat doktoru (tezleri: "Akhaia Konfederasyonu Meclisleri", "Roma ile Akhaia Konfederasyonunun İlk Temasları") oldu.

Yunan medeniyetini çeşitli yönleriyle inceledi ve "Medeniyetlerin Genel Tarihi" adlı yayınları için, Jeannine Auboyer ile beraber "Doğu ve Eski Yunanistan - 1953)" ve "Roma ve İmparatorluğu" adlı eserleri yazdı.

"İlk Medeniyetler - (1950)" adlı eserinin büyük bölümünde düzeltmeler yaptı. Bu eser, kurucularının ölümünden sonra yönetimini üzerine aldığı "Halklar ve Medeniyetler" yayınlarının ilk kitabıdır. André Aymard, 1964' de Oradour-sur-Glane'de öldü.

29 Temmuz 2022 Cuma

FAZIL AHMET AYKAÇ (şâir, yazar)

TÜRK  şâir ve yazar, 1884 yılında İstanbul'da doğdu. Orta öğrenimini Gümüşhane rüştiyesinde, Musul idâdîsinde, İstanbul Fransız lisesinde yaptı. Bir süre Sanayii Nefise mektebi, "mimarlık" bölümüne devam etti. Derslerini mektupla takip ettiği Paris Siyasal Bilgiler fakültesini bitirdi.

Celâl Sahir'in yayınladığı "Seyyare" gazetesindeki "başmakaleleri" beğenilerek Dârülmuallimin'e (erkek öğretmen okulu), edebiyat ve felsefe öğretmeni tayin edildi (1910-18). Daha sonra; Sanayii Nefise, İstanbul ve Galatasaray liselerinde 20 seneye yakın öğretmenlik yaptı.

27 Temmuz 2022 Çarşamba

'AYIN TARİHİ' DERGİSİ

ANKARA'da  Başbakanlık Basın-Yayın ve Turizm Genel müdürlüğü tarafından çıkarılmış aylık resimli dergi.

Eylül 1923' den, ağustos 1957' ye kadar, 85+285  sayı çıkarıldı. Dergi, mayıs 1931 ile aralık 1933 tarihleri arası yayınlanmadı.

Ocak 1934 tarihinden sonra, ilk sayıdan başlayarak yeniden yayınlandı. "Ayın Tarihi" dergisinin tam koleksiyonu Millî kütüphanededir.

25 Temmuz 2022 Pazartesi

ŞEVKET SÜREYYA AYDEMİR (yazar)

TÜRK  yazar, iktisatçı, 1897 yılında Edirne'de doğdu. Edirne Muallim mektebini bitirdi (1918). Rusya'ya gitti (1919). Azerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan'da bir süre öğretmenlik yaptı. Moskova üniversitesini bitirdi (1924). 

Türkiye'ye döndükten sonra, siyasî faaliyet sebebiyle, Ankara İstiklâl mahkemesince 10 sene hapis cezası aldı (1925). 1,5 sene sonra "genel aftan" yararlandı. 

Devlet hizmetine alındı :  Yüksek ve Teknik Öğretim Umum müdür muavini (1928-30), Ankara Belediyesi İktisat müdürü (1930-36), Ankara Ticaret Lisesi müdürü (1936-38), İktisat Vekâleti Sanayi Tetkik heyeti reisi (1938-47) ve Başbakanlık Yüksek Murakabe Heyeti üyesi (1947-51) olan Şevket Süreyya Aydemir, 1976' da Ankara'da vefat etti.

23 Temmuz 2022 Cumartesi

AYÇİÇEĞİ (bitki)

A
YÇİÇEĞİ,  büyük sarı çiçekli, gösterişli otsu bir bitkidir. "Günebakan" ya da "gündöndü" de denilir. Bileşikgiller familyasından (helianthus annuus). Tohumlarından yağ elde etmek için yetiştirilir. 

Çıkartılan sıvı yağ, düşük asitli sarımtrak renklidir. Yaygın olarak kızartmalarda ve yemeklik olarak kullanıldığı gibi; margarin, sabun ve yağlıboya yapımında da kullanılır. Süs bitkisi olarak yetiştirilen türleri de vardır.

Ayçiçeğinin anayurdu Orta Amerika'dır. 16. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa'ya getirilmiş, önce Fransa'da sonra diğer Avrupa ülkelerinde süs bitkisi olarak yetiştirilmiştir.

21 Temmuz 2022 Perşembe

YENİŞEHİRLİ AVNÎ (şâir)

D
İVAN  şâiri (Hüseyin Avnî), 1826 yılında Yenişehir'de (Bursa) doğdu. Fener eşrafından Sıdkî Ebu Bekir Paşa'nın oğludur. Devrinde Avrupalılaşan Türk edebiyatına rağmen "divan tarzı" söyleyişe sadık kaldı ve bu tarz şiirleriyle haklı ve büyük bir şöhret kazandı. 

Öğrenimini memleketinde yaptı, sonra memuriyet hayatına girdi. Bağdat'ta "divan kâtipliği", İstanbul'da "Bidayet mahkemesi" azalığı yaptı. "Mevlevî" tarikatına mensuptu. 1883' de vefat edince, İstanbul, Eyüp'te "Bahariye mevlevîhanesine" defnedilmiştir. 

Türkçe şiirlerinde; Nef 'î, Fuzulî gibi büyük divan şâirlerine hayranlığı hissedilen Avnî, divan tarzı söyleyişin bütün inceliklerini ve tekniğini bilen kuvvetli bir şâirdi. Devrinde, Muallim Naci'den başlayarak, bu tarz şiiri devam ettirmeye çalışan bütün geçmişe bağlı şâirler tarafından ilgi görmüştü.

19 Temmuz 2022 Salı

GEORGES AURİC (bestekâr)

F
RANSIZ  bestekâr, 1899 yılında Lodève'de doğdu. Paris konservatuarında, Caussade'ın "kontrpuan" ve "füg" sınıfında ders gördü. Schola Cantorum müzik okulunda, Vincent d'İndy'nin derslerine devam etti. "Altılar grubu"na katıldı.

Eserlerinde; Chabrier, Messager, Satie ve Stravinski'nin etkileri görülür. İlk yazdığı eserlerde, halk sanatının etkisiyle aristokratça zevk birbirine karışmış haldedir (piyano için sonatinler, pastoraller, doğaçlamalar, insan sesi için melodiler; "Les Fâcheux", "Gemiciler", "la Pastorale" gibi baleler).

İkinci grup eserlerinde, daha geniş, güçlü ve üstün bir estetiğe ulaşır (fa tonunda piyano sonatı, "Phèdre" balesi, "Ressam ve Modeli").

Çok sayıda film müziği besteledi : "Ebedî Dönüş", "Güzel ve Çirkin", "Orphée", "Picasso Esrarı", "Lola Montes", "Günaydın Hüzün", "Brahms'ı Sever misiniz", "Clèves Prensesi". En tanınmış melodisini "Kırmızı Değirmen" filmi için besteledi.

17 Temmuz 2022 Pazar

'AYDEDE' GAZETESİ

İSTANBUL'da  yayınlanmış haftalık "bîtaraf, hoşsohbet" gazete. 2 ocak 1922  ilâ  1 ekim 1949  tarihleri arasında 125 sayı yayınlandı. 

Başyazarı Refik Hâlid (Karay). Başyazarının, 9 kasım 1922' de "İstiklâl harbine muhalefeti" dolayısıyla Türkiye'den Suriye'ye firarı üzerine 1923 ilâ 1947 yılları arasında gazete çıkmadı.

Millî kütüphanede tam koleksiyonu vardır. 

15 Temmuz 2022 Cuma

JANE AUSTEN (romancı)

İNGİLİZ  kadın romancı, 1775 yılında Hampshire, Steventon'da doğdu. Protestan papazı olan babası tarafından yetiştirildi. 1797-98' de iki roman yazdı : 1811' de yayınlanan "Sağduyu ve Duyarlık" ve 1813' de yayınlanan "Gurur ve Önyargı" adlı romanları, üzerinde yazarın ismi olmaksızın basıldı. 

Daha sonraki "Mansfield Park (1814)", "Emma (1816)" ve "Northanger Manastırı (1817)" adlı eserleri de aynı şekilde yazarın ismi konulmadan basılmıştır. 

1817 yılında Winchester'da verem hastalığından öldüğü zaman (yaş 42), ismi pek az kimse tarafından biliniyordu. 

İngiliz orta sınıf insanının yaşayışını ustalıkla anlatan romanları, ancak ölümünden 20 sene sonra büyük bir ün kazandı. Jane Austen, derinliğe inebilen, keskin görüşlü bir psikologdu. Roman kişilerinin karakterlerini büyük bir incelik ve kesinlikle yansıtmıştır. 

13 Temmuz 2022 Çarşamba

AYASOFYA TAMİR MADALYASI

MADALYA  altın, gümüş ve bakırdan yapılmıştır. Sultan Abdülmecid, Reşit Paşa'nın aracılığıyla, Ayasofya'nın esaslı bir biçimde tamir edilmesine karar verdi. 

Bu sıralarda Şeyhülislâm Mekkîzade Mustafa Asım Efendi vârissiz vefat etti. Hazineye geçirilen serveti paraya çevrilerek Ayasofya'nın tamirine tahsis edildi. Bu arada bir de "madalya" çıkartılarak, tamire iştirak maksadıyla para verenlere tahsis edildi. 

Ayasofya'nın tamiri, mimar Gaspare Fossati'nin (d. 1809 - ö. 1883)  nezaretinde 2 sene kadar sürdü. 1849 yılında büyük bir merasimle yeniden ibadete açılarak selâmlık resmi yapıldı.

11 Temmuz 2022 Pazartesi

ÉMİLE AUGİER (tiyatro yazarı)

F
RANSIZ  tiyatro yazarı, 1820 yılında Drôme, Valence'de doğdu. Önce Ponsard ile "sağduyu okulu"nun etkisinde kalarak, bir çeşit Yunan taklidi olan "Baldıran (1844)", "Flütçü (1851)" ile konusu Rönesans İtalya'sında geçen "Macera Kadını (1848)" adlı oyunları vardır. Sonra, çağının törelerini yansıtan "Gabrielle (1850)" adlı komedisiyle yolunu buldu.

Tiyatro eserleri iki gruba ayrılır : Örf ve âdet komedileri, sosyal komediler. Birinci grupta yer alan eserler : "Olimpos'un Düğünü (1855)" (kontes olduktan sonra geçmişin özlemini çeken bir saray yosmasını sahneler),  "Yaldızlı Kemer (1855)" (Dumas fils'ten önce para konusunu ele alır), "Yoksul Dişi Aslanlar (1858)" (burjuva toplumundaki fuhşu işler), "Yaman Bir Evlenme (1859)" (zengin evlenmelerini ve gösteriş merakını yerer), "Noter Guérin (1865)" (yerine göre saf yerine göre kurnaz bir taşra noterini inceler), "Madame Caverlet (1876)" (boşanmayı savunur), "Les Fourchambault (1878)" (evlilik dışı çocuklar konusunu işler).

9 Temmuz 2022 Cumartesi

CLAUDE AUGÉ (sözlük yazarı)

FRANSIZ  yayıncı ve sözlük yazarı, 1854 yılında L'İsle-Jourdain'de doğdu. Larousse kitabevine girmek için öğretmenliği bıraktı. 1885' de bu kitabevinin müdürlerinden biri oldu. 

Önce "müzik" eğitimi için açık ve net bir metotla eserler yazmaya başladı. Ortaöğretim için "Tarih Dersleri" ve "Dilbilgisi Dersleri" adıyla kitaplar yazdı (1890-95). Daha çok Pierre Larousse'dan sonra, yetkiyle yönettiği sözlüklerle tanındı :

7  ciltlik "Nouveau Larousse İllustré (1879-1904)", "Dictionnaire Complet İllustré (1889)", "Petit Larousse İllustré (1906)". 1907' de "Larousse Mensuel İllustré"yi kurdu. "Larousse Pour Tous (1907)", "Larousse Universel (1922)", "Nouveau Petit Larousse İllustré (1924)". 

Çalışkan, geniş görüşlü, iradeli ve takipçi bir yazar olan Claude Augé, 1924' de Fontainebleau'da öldü.

7 Temmuz 2022 Perşembe

KARL AUER (kimyager)

A
VUSTURYALI  kimyager, 1858 yılında Viyana'da doğdu. Heidelberg üniversitesinde, Bunsen'den "kimya" öğrendi. "Nadir toprak elementleri" üzerine araştırmalar yaptı. "Seryum" gibi bazı madenleri saf olarak elde etmeyi başardı. 

"Praseodim" ve "neodim"i de ayırdı. Bu elementlerin spektroskopik incelenmesi neticesi, kendi adını taşıyan "toryum oksitli" gömlekleri keşfetti (1895).

"Osmiyum", sonra da "tugsten" telli elektrik ampulü ve "ferroseryum"un yanıcı özellikleri üzerine de çalışmaları olan Karl Auer, 1929' da Kärnten'de Welsbach şatosunda öldü.

5 Temmuz 2022 Salı

JACQUES AUDİBERTİ (yazar)

F
RANSIZ  yazar, 1899 yılında Antibes'de doğdu. Şiirlerinde Mallarmé'nin etkisi görülür. Romanlarında; ilginç lirik, kimi zaman da gülünç istiareler ve benzetme bolluğu içinde gerçek ile hayâl birbirine karışır. 

Şiir ve romanları : "İnsan Soyu (1937)", "Tonlarca Tohum (1941)", "Daima (1944)", "Kale (1935)", "Abraxas (1938)", "Katliam (1942)", "Tanrısalın Dönüşü (1943)", "Marie Dubois (1942)", "Bahçeler ve Irmaklar (1954)". Bu eserlerinde; destan, trajedi, duygululuk veya mizah gibi her tarz ve türü denedi.

Piyesleri : "Quoat, Quoat (1946)", "Kötülük Kol Geziyor (1947)", "Öküzün Karıları ve Kara Bayram (1948)", "Kızoğlan Kız (1950)", "Vücuttaki Karınca (1961)", "La Brigitta (1962)". Dil zenginliği, coşkun hayâl gücü ve her zamanki mizah duygusu bu eserlerinde de yer alır. Hayat ve aşkı yüceltir.

3 Temmuz 2022 Pazar

TONY AUBİN (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr ve orkestra şefi, 1907 yılında Paris'de doğdu. Paris konservatuarında, Noël Gallon ile "füg", Paul Dukas ile "kompozisyon" çalıştı. 

1930' da "Actéon" adlı bestesiyle Roma ödülünü kazandı. Eserlerindeki geniş ve dengeli kuruluş Franck ve Dukas'nın etkilerini taşır. Ustalıklı armoni anlayışı ve zarif yazısı onu Fauré ve Ravel'e yaklaştırır. 

Eserleri :  Senfoniler (1935 - 1961), "Tema ve Çeşitlemeler", piyano ve orkestra için sonat, "Amansız Takip" adlı senfonik scherzo, "Danimarka Suiti", Suarès'in eserinden esinlenen "Cressida".

1946' dan beri Paris konservatuarında "kompozisyon" öğretmenliği yapan Tony Aubin, 1981' de Paris'de öldü. 

1 Temmuz 2022 Cuma

LOUİS AUBERT (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1877 yılında Paramé'de doğdu. Öğrenimini; Lavignac, Diemer ve Fauré'nin yanında yaptı. Çok genç yaşta "piyanist" oldu. 

1956' da Paris Güzel Sanatlar akademisi üyeliğine seçildi. Louis Aubert, 1968' de Paris'de öldü.

Orkestra eserleri : "Habanera (1919)", "Teklifler", "Şatobrian'ın Mezarı". 
Sahne eserleri : "Mavi Orman (1909)", "Büyülü Gece".
Sinema eseri : "Güzel Helen (1955)".
Çalgı eseri : "Dümen Suları".
Vokal eserler : "Altı Arap Şiiri", "Sonbahar Şafakları".