MEHMET CEMİL CEM (karikatürist)

TÜRK karikatürcüsüdür, 1882 yılında İstanbul'da doğdu. Doktor Kemal Paşa'nın oğlu. Orta öğrenimini Galatasaray Lisesi'nde yaptı. Okul sıralarında resim, özellikle desen ve karikatürleriyle dikkat çekti. Karikatür alanında kendi kendini yetiştirmekle beraber; Albert Guillaume, Huart Steinlen, Forain gibi devrin ünlü karikatürcülerinin tesiri altında kaldı. Paris'te bulunduğu yıllarda, Fransız dergilerinde karikatürleri yayınlandı

Mehmet Cemil Cem, 1908' yılından sonra İstanbul'da, siyasi bir hiciv dergisi olan "Kalem" dergisinde çizdi. Dergi kapatıldıktan sonra 1910' da "Cem" dergisini çıkardı ve 1. Dünya Savaşı'na kadar sürdürdü. Mütareke yıllarını Avrupa'da geçirdi. Cumhuriyetten

BENVENUTO CELLİNİ, eser-biyografi

CELLİNİ, İtalyan heykeltraş, kuyumcu ve madalyoncudur. 1500 yılında Floransa'da doğdu. Hayatının serüvenlerini "La vita" adlı eserine yazdı. Papa 7. Clemens'in himayesine girdi. Roma'da San Angelo şatosunu Bourbon dükasına karşı savundu. Sonra sırasıyla, Floransa, Mantova ve tekrar Roma'da bulundu; bu sırada papa 3. Paulus tarafından "dürüst olmamakla ve saygısızlıkla" suçlandı.

1540 yılında 1. François, Cellini'yi Fransa'ya davet etti. Orada beş yıl kaldı, saray büyükleri tarafından el üstünde tutuldu. 1. François için, üzerinde, Neptunus ile Amphitrit'in figürleri bulunan ünlü altın kaplama tuzluğu yaptı. 1545' de tekrar Floransa'ya, grandük Cosimo'nun yanına döndü. Yaptığı "Perseus" heykeli, üstün bir

TROMBOSİT SAYISINA DİKKAT

KANDA bulunan ve kanın pıhtılaşma sürecinin ilk evrelerine katkı sağlayan çekirdeksiz hücreye "trombosit" denilir. Yaygın damar içi pıhtılaşması gibi aşırı miktarda harcandığı durumlarda veya, otoantikorlar tarafından yıkıma uğratıldığı hallerde sayıları azalma gösterir. Polisitemi, akut ya da kronik iltihaplar, akut kanamalar veya tümörlere bağlı olarak trombosit sayısı hızla artar. Kandaki normal değerleri; 1 milimetreküp hacim kanda sayları 150 bin ilâ 400 bin tane kadardır.

Trombofilebit

Toplardamar duvarının iltihaplanması ve damarda pıhtı oluşmasıyla damarın tıkanmasıdır. Toplardamardaki pıhtı ancak, damarda iltihap geliştiğinde belirti verir. Bununla birlikte, iltihap olmadan da, meselâ toplardamar duvarının çeşitli nedenlere bağlı olarak bozulmasıyla, kan dolaşımının yavaşlamasıyla ya da kanın pıhtılaşma eğiliminin artmasıyla da pıhtı oluşabilir (flebotromboz).

Trombositemi

Kemik iliğinde meydana gelen tümöre benzer biçimdeki hastalık sebebiyle, kandaki trombosit miktarı öylesine artar ki; 1 milimetreküp hacim kandaki sayıları; 2 milyon ilâ 5 milyon taneye kadar yükselir. Bu durum kanın pıhtılaşma eğiliminin artmasına yol açar ve damarlarda çok sayıda tromboz görülür.

TRİGLİSERİTLER

ALKOL ile yağ asitlerinin yaptığı esterlerden oluşan yağ türüne "trigliserit" denilir. Günlük yenilen besinlerle alınan yağların önemli bir bölümünü oluşturur; bir kısmı ise karaciğer tarafından yapılır. Besinlerle gelen veya karaciğerde yapılan trigliseritler kaslara ve yağ hücrelerine taşınırlar. Kandaki normal değeri 60-170 miligram/desilitre'dir. Şeker hastalığında, alkolizmde, hipotiroidizmde (tiroit bezinin kifayetsiz çalışmasında), hiperlipoproteinemilerde (tip 1, tip 4) kandaki değeri artış gösterir.

PİERRE CARTELLİER, eser-biyografi

FRANSIZ heykeltraşı, 1757 yılında Paris'te doğdu. Charles Antonine Bridan'ın öğrencisi oldu. Pantheon, Senato (Luxembourg sarayı), Louvre, Carrousel zafer takı gibi eserlerin süslemelerine katıldı. Neo-klasik çağın en iyi heykeltraşlarından biridir. 1831 yılında doğduğu şehirde öldü.

Pierre Cartellier - Kraliçe Joséphine'in mezarı

EUGENE CARRİERE, eser-biyografi

FRANSIZ ressam ve taşbaskıcısı, 1849 yılında Gournay, Seine et-Oise'da doğdu. Eserlerinde daha çok aile ve annelik temasını işledi. Ekseriyetle çevresindekilerin resimlerini yaptı. Çizgiden çok biçime önem verdi; çizgileri gittikçe grileşen, bir bakıma renkleri silen ışık-gölge koyuluğuna boğdu. Rodin, Alphonse Daudet, Edmond de Goncourt, Anatole France, Paul Verlaine gibi sanatçıların portrelerini yaptı. Eugene Carriere 1906' da Paris'te öldü.

Eugene Carriere - Fantine

ANNİBALE CARRACCİ, eser-biyografi

BOLOGNA Akademisi'nin üç temsilcisinden en küçüğü ve en ünlüsü olan İtalyan ressamı, 1560 yılında Bologna'da doğdu. P. Tebaldi'nin öğrencisiydi. Fava sarayındaki dekorları aşırı gerçekçi idi. Farnese sarayının büyük salonunun kubbesini süsledi. Usta işi bir kompozisyon anlayışını yansıtan resimlerinde, mekâna yeni bir bakış getirdi.

Resimlerinde üstün bir bilgi ve hayret uyandıran canlılık vardır. Bu dekorasyon çokluğu, görülmemiş bir mekân bütünlüğü oluşturdu, sarı renklerin parlaklığı, yumuşaklığı Barok çağı için belli bir örnek ortaya koydu. Annibale, 1609 yılında Roma'da öldü.

Annibale Carracci - Çocuk katliamı

CARLO CARRA, eser-biyografi

İTALYAN ressamıdır, 1881 yılında, İskenderiye yakınlarında Quargnento'da doğdu. Milano'daki Brera akademisinde yetişti. Fütürist akımın öncüleri arasına katılmadan önce Lombardia natüralizmine ve Fransız divizyonizmine ayak uydurdu.

1915'den sonra ülkesinin primitiflerinden etkilendi ve Giorgio de Chirico ile birlikte metafizik okulunun temsilcilerinden biri oldu. 1921'den itibaren gittikçe daha çok tabiata yaklaşan peyzaj çalışmaları yaptı. Resim teorileri üzerine yazıları da olan Carra, 1966'da Milano'da öldü.

Carlo Carra - Erdişi  (1917)

ANTOİNE CARON, eser-biyografi

FRANSIZ ressam ve desinatörüdür. 1521 yılında Beauvais'de doğdu. Catherine de Medicis'in özel ressamı oldu. Resimleri yanında halı kartonları  ve alegorik tablolar da yaptı. İtalya resim sanatından esinlenen çizgileri zaman zaman Fontainebleau okulunun ustalarını hatırlatır. Vücut çizgilerinin aşırı derecede uzatılması, figürlerin dans havası içindeki durumları, gerçekle fantastiğin birbirine karıştığı, çağının maniyerizmini hatırlatır. Caron 1599' da doğduğu şehirde öldü.

Antoine Caron - Triumvirlerin katli

UTANMA, UTANGAÇLIK (çekingenlik)

UTANMA, kendini ya da herhangi bir davranışını onaylamayan, başkalarının bakışlarından ve yargılarından kaçan kişinin içinde bulunduğu ruhsal duruma denilir. Yüzün kızarması gibi simgesel ya da bellli bir süre gözlerden uzak kalma gibi bir biçimde dışa vurulur.

"Ayıp" kavramı utanmanın bütünleyici öğesidir; kişiyi utandıran veya utandırması gereken davranışları belirler. Herkese açık yerlerde ve toplum içinde sık sık utanmaya meyli olan kişilere "utangaç" denir. Utanmaya yol açan davranışlar, kişi ve toplumlara göre büyük farklılıklar gösterir. Bununla beraber gösteriş birçok toplumda utanç verici olarak kabul edilir; cinsi organların ve cinsi ilişkilerin teşhirinden ölüm ve yas gibi olayların gösteriş konusu edilmesine kadar çeşitli davranışlar ayıp kavramına girer.

BARTOLOMEO CARDUCCİ, eser-biyografi

İTALYAN ressamı, 1560 yılında Floransa'da doğdu. 2. Felipe tarafından İspanya'ya getirildi. İspanya'da "Carducho" diye anılır. Hayatının büyük kısmı Madrid Sarayı'nda geçti. İtalya'nın sanat zevkini İspanya'ya taşıdı. 1585 ilâ 1606 yılları arasında El Escorial sarayının süslemelerini yaptı. Kardeşi Vincenzo da ressam olup, Madrid'deki atölyesinde birçok öğrenci yetiştirmiştir. Bartolomeo, 1608 veya 1610 yılında (yaş 48-50) Madrid'de öldü.

Bartolomeo Carducci - İsa'yı çarmıhtan indirme

CAROLUS-DURAN, eser-biyografi

CHARLES Durand da denilir. Fransız ressamı, 1837 yılında Lille'de doğdu. Velasquez ve Manet hayranı olan ressam, özellikle salon portre ressamı olarak tanındı, burjuva sınıfından kişilerin portrelerini yaptı. 1869 yapımı "Eldivenli kadın" tablosu devlet tarafından alındı. Carolus-Duran, 1917 yılında Paris'te öldü.

Carolus-Duran - Eldivenli kadın

UVEA, UVEİT, UVEOPAROTİT

UVEA

GÖZDE mezodermden gelişen ve dışta sklera (gözakı), içte retina (ağtabaka) arasında kalan damarsı tabakaya "uvea" denilir. Yüzeyinin dörtte üçünü oluşturan arka taraftaki bölümüne "koroit" denir. Burası retinanın duyarlı bölümüne karşılık gelir ve kan damarı bakımından zengindir. Koroitin ön bölümüne doğru uvea kirpiksi cisim halini alır; daha öndeki bölüm ise "iris"i meydana getirir.

UVEİT

Gözdeki uvea iltihabına "uveit" denilir. Uveit yaygın veya bölgesel olabilir. Bölgesel iltihaplara, ilgili bölgenin adı verilir; meselâ koroit iltihabına "koroidit", kirpiksi cisim iltihabına "siklit"denir. İltihap, retina (ağtabaka), sklera (gözakı) gibi gözün diğer yapılarını da ilgilendirebilir.

ANTONİO CANOVA, eser-biyografi

İTALYAN heykeltraşıdır, 1757 yılında Treviso eyaleti-Possagno'da doğdu. Bir zanaatçının oğluydu. Daha çocukken taş yontucusu oldu. Orta seviyede birer heykeltraş olan Torreti ve Ferrari'den ders aldı. İlkçağ sanatını ve tabiatı inceleyerek kendini yetiştirdi.

Yunan heykellerini taklit ederek yaptığı eserlerde yapmacıklı, fakat zarif bir hava ve büyük ustalık kendini gösterir. Canova'nın ünü bütün Avrupa'ya yayıldı. Hükümdarların siparişlerinin ardı arkası kesilmiyordu. Napolyon tarafından iki kere Paris'e çağrıldı ve çeşitli eserler yapması istendi, fakat Napolyon, Canova'nın yaptığı ve kendisini çıplak olarak gösteren dev anıtından hoşlanmadı. Avrupa heykel sanatı üzerinde derin etkiler yapan Antonio Canova 1822'de Venedik'te öldü.

Antonio Canova - Pauline Borghese'nin heykeli

LUDOVİCO CARDİ, eser-biyografi

LUDOVİCO Cardi da Gigoli, İtalyan ressam, heykeltraş ve mimarı, 1559 yılında Cigoli-San Miniato'da doğdu. Michelangelo, Correge ve Andrea del Sarto'yu inceleyerek yetişti. Floransa Akademisi üyesi oldu. Floransa'da Santa-Maria Novella manastırının fresklerini yaptı (1581-84). Mimar olarak; Buontalenti'nin başladığı Nonfinito sarayının Cortile'sini tamamladı (Floransa 1596). Ludivico Cardi 1613 yılında Roma'da öldü.

Ludovico Cardi - İsa'nın çarmıhtan indirilmesi

PİETRO CANONİCA, eser-biyografi

İTALYAN heykeltraş, ressam ve bestekârı, 1869 yılında Torino'da doğdu. Torino'da Accademia Albertina'da Tabacchi'nin ve Gamba'nın öğrencisi oldu. Yirmi yaşında Torino'da bir sergi açtı. Dört yıl sonra Paris salonunda sergilediği "Seçimden sonra (dopo il voto)" adlı heykeliyle ün kazandı.

İtalya'dan başka; Londra, Paris, Berlin, Dresden, Münih gibi şehirlerde de sergilere katıldı ve daima başarılı oldu. Altın madalyalar kazandı. Roma'da Güzel Sanatlar Akademisi'nde (academia di belle arti) müdürlük ve heykeltraşlık profesörlüğü yaptı.

Eserlerinin başlıca özelliği şekil güzelliği ve ifade çekiciliğidir. Heykelleri, klâsik heykeltraşlığın izleri olan ağırbaşlılık ve soyluluk göstermekle birlikte, aynı zamanda modelin iç hayatını, karakterini ve özel ruhi dramını da yansıtır. Özellikle atlı heykelleri, atların güzel anatomisi ve canlılığından dolayı büyük ün kazandı.

MASSİMO CAMPİGLİ, eser-biyografi

İTALYAN ressamı, 1895 yılında Berlin'de doğdu, fakat çocukluğu Floransa'da geçti. Resim çalışmalarına 1919' da Paris'te başladı. Mısır sanatıyla karışık bir kübizmin etkisindeydi. 1928' den itibaren de geometrik şekillerle canlı renklerin birbirine bağlandığı bir üslûp oluşturmada yardımcı olacağı düşüncesiyle etrüsk sanatına başvurdu. Campigli, büyük freskler yaptı. Bunlardan 300 metrekarelik bir fresk Padova üniversitesindedir. Massimo Campigli 1971 yılında (yaş 76) Saint-Tropez'de öldü.

Massimo Campigli - Manzara   (1957)

GİULİO CAMPİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam ailesinin üç oğlundan biridir. 1502 yılında Cremona'da doğdu. Ailenin babası ressam Galeazzo Campi, diğer iki oğul ressam Antonio ve ressam Vincenzo'dur. Aile resim anlayışında Giulio Romano'nun tesirinde kaldı. Giulio Campi, Cremona ve Milano'da çalıştı ve Venedik sanatını öğrendi. 1572 yılında doğduğu şehirde öldü.

Giulio Campi - Azizler arasındaki Meryem

DAMİAN CAMPENY Y ESTRANY, eser-biyografi

KATALONYALI heykeltraştır. 1771 yılında Barcelona yakınında, Mataro'da doğdu. Roma'da (1815) Canova'nın etkisinde kaldı. Kral'ın heykeltraşı, San Fernando Akademisi'nin onursal üyesi, Barcelona Güzel Sanatlar Okulu'nda öğretmen, sonra da okulun müdürü oldu. 1855 yılında ( yaş84) Barcelona'da öldü.

Damian Campeny Y Estrany
"Paris"

CAM İŞLEME SANATI

Çeşm-i bülbül vazolar ve hokka

ADOLPHE FELİX CALS, eser-biyografi

FRANSIZ ressam, 1810 yılında Paris'te doğdu. 1848 Salonu'nda ressamlığın ilk adımlarını attı. Armand Doria 1859' da elinden tutuncaya kadar yoksulluk içinde yaşadı. 1874 yılından 1880' e kadar izlenimcilerin sergilerine katıldı. Cals, 1880' de Honfleur' de öldü.

Adolphe Félix Cals - Honfleur'de sabah kahvaltısı (detay) 1875

GECECİ CADIMAKİ

İNSANSILAR ile makiler arasında bir geçiş grubu oluşturan sıçan büyüklüğünde uzun bacaklı, kısa gövdeli, bozdan koyu kahveye kadar farklı renkte kalın ipeksi postlu, yuvarlak iri gözlü bir ağaç maymunudur. Cadımakiler kafalarını 180 derece döndürebilirler.

Arka ayakları çok gelişmiştir; parmak uçlarının yuvarlak ve yapışan yastıkçıklar halinde genişlemesi, hareket kabiliyetini artırır. Gececi olan, böcek ve küçük sürüngenlerle geçinen cadımakiler Filipinler, Sulavesi, Borneo, Cava, Sumatra adalarında yaşar.

PHİLİPPE DE BUYSTER, eser-biyografi

FLAMAN heykeltraş, 1595 yılında Anvers'de doğdu. Val-de-Grâce ile Wideville ve Maisons şatolarının dekorasyonu için Fransa'ya gitti. Ayrıca birçok mezar heykeli de yaptı. Bunların en ünlüsü, İvry Güçsüzler Yurdu'nda kardinal La Rochefoucauld'un mezarındadır. Buyster 1688' de Paris'de öldü.

Philippe de Buyster - Kardinal La Rochefoucauld'un anıtkabri 

sir EDWARD BURNE-JONES, eser-biyografi

İNGİLİZ ressam ve desenci, 1833 yılında Birmingham'da doğdu. W. Morris ve Ruskin'in arkadaşı, Rossetti'nin öğrencisi, Pre-Raphaelite resim okulunun en önemli temsilcisi. Botticelli'den büyük ölçüde etkilendi. Oxford katedralinin vitraylarını yaptı.

1870-77 yılları arası resim sergilemedi. Sonra Grosvenor Gallery'de açtığı sergiyle büyük başarı kazandı. Roma'da İngiliz kilisesi için muhteşem süslemeler ve cam üstüne resimler yaptı. Royal Academy'ye üye oldu. 1898 yılında Londra'da ölen Burne-Jones'un, büyük ölçüde ortaçağ anlatılarından ve romantik şiirden esinlenen eserlerinde, süsleme düşkünlüğü görülür.

sir Edward Burne-Jones - Harabelerde aşk

BURMALI (yılanlı) SÜTUN

İSTANBUL'da Sultanahmet meydanında bulunan tarihi sütun. Teodosios'un diktirdiği sütun, Mısır'dan getirilen obelisk ile Konstantinos porphyrogennetos sütunu arasındadır. Bunlar Hipodromun ortasında yer alan ve etrafında atlı araba yarışlarının yapıldığı yüksek podionun üzerinde bulunmaktaydı, aralarında da heykeller bulunuyordu.

Bir parçası "burmalı sütun" halinde ayakta kalan anıt, birbirine dolanmış üç yılandan meydana geliyordu. Grekler'in Persler'e karşı Salamis (milâttan önce 480) ve Plataia'da (mö 479) kazandıkları zaferin hatırası için "zafer anıtı" olarak yapılmıştı.

Savaş ganimetleriyle elde edilen tunçtan döktürülen üç ayaklı altın kazanın (tripodes) ortadaki destek ayağı idi. Delphoi Apollon tapınağına sunulmuştu. Kazan, İstanbul'a getirilmeden evvel kayboldu. Bizans İmparatoru Konstantinos, burmalı sütunu Yunanistan'dan İstanbul'a getirterek hipodroma diktirdi.

HANS BURGKMAİR, eser-biyografi

ALMAN ressam ve gravürcü, 1473 yılında Augsburg'da doğdu. Önce babası Thoman Burgkmair (1444-1523), sonra Colmar'da Martin Schongauer'in öğrencisi (1488) oldu. 1490 yılından sonra Kuzey İtalya'ya bir yolculuk yaptı. 1498' de Augsburg'a yerleşti. Zengin hayâlgücünün ürünü olan birçok eserinde Dürer etkisi görülür. Dini kompozisyonlarından ve portrelerinden, sağlam kompozisyonlara ve canlı renklere önem verdiği anlaşılır. Dürer ile birlikte İtalyan rönesansının sanat anlayışına bağlı kalan ilk alman ustalardandır. Hans Burgkmair 1531' de (yaş 58) doğduğu şehirde öldü.

Hans Burgkmair -
Schellenberger'in portresi

JAN BRUEGEL, eser-biyografi

BABA, Pieter Bruegel'in, lâkabı "kadife" olan ikinci oğlu. Flaman ressamıdır. 1568 yılında Brüksel'de doğdu. Bir minyatürcü inceliğiyle manzaralar, mitoloji ve İncil konulu tablolar, çiçek resimleri yaptı. Ünlü bir minyatürcü olan büyükannesi Maria Bessemers'in, sonra da Pieter Goetkint'in öğrencisi oldu. İtalya'ya gitti, kardinal Borromeo'nun himayesine girdi.

Sonra Anvers'e yerleşti, orada Rubens ile arkadaş oldu. Ayrıca, F. Francken II, H. Van Balen, H. de Clerck, J. de Momper gibi ressamlarla sıkça birlikte çalıştı. Kendisini taklit edenlerle farkedilmesi çok zor olan bir çok eser bıraktı. Jan Bruegel 1625' de Anvers'de öldü.

Jan Bruegel - Yel değirmenleri

PİETER BRUEGEL (oğul), eser-biyografi

BABA Pieter Bruegel'in oğlu, Flaman ressamıdır. 1564 yılına doğru Brüksel'de doğdu. Yangın ve cehennem sahnelerine olan düşkünlüğünden dolayı "cehennem" lâkabı aldı. Babasının eserlerini temel alarak, daha düşük kıymette kopya tablolar yaptı. Bazen aynı eserin birkaç farklı kopyası vardır. Oğul Bruegel 1637-38' de Anvers'de öldü.

Pieter Bruegel (oğul ) - Kış manzaraları

UYUM VE UYUMSUZLUK

UYUM, kişilerin birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkilerini dengeleyen dinamik süreçtir. Temel öğesi, kişinin ya da kişiler topluluğunun çevreden gelen çeşitli uyarılara, uygun bir şekilde davranışsal veya duygusal tepki göstermesidir.

Uyumun ortaya çıkması bazı temel şartların gerçekleşmesine bağlıdır. Her şeyden evvel kişiler arasında ortak bir dilin bulunması gerekir. Çünkü, bireyler ve bireylerle çevre arasında doğru bilgi alışveriş imkânı olmalıdır. İletişimsizlik, çevreden soyutlanma ve bağımlılıkla neticelenir.

İkincisi, şahsi ve toplumsal davranışları düzenleyen bir etken bulunmalıdır. Çünkü,

PİETER BRUEGEL, eser-biyografi

FLAMAN ressamı, 1525-1530 yılları arası Breda (Hollanda) ya da Brée (Belçika) yakınında doğdu. Hieronymus Bosch'un eserlerinin etkisinde kaldığı söylenir. Anvers'de Pieter Coekce'nin yanına çırak girdi. 1551' de loncaya usta olarak alındı. İtalya yolculuğundan (1552-53) birçok desenle döndü. Anvers'e dönünce Hieronymus Cock'un gravürcülerine desenler çizdi. 1563'de Brüksel'e yerleşti.

Folklordan, flaman atasözlerinden, kır ve köy hayatından esinlendi. Manzara ressamlığındaki dehasını ortaya koydu. Seçtiği konuların çoğu halk ile ilgili ve bazen mizah doludur. Pieter Bruegel, 1569 yılında Brüksel'de öldü.

Pieter Bruegel - Dilenciler

ÜFÜRÜM NEDİR?

KALBİN, atardamarların, gırtlağın, solunun yollarının, akciğerdeki oyukların vb. dinlenmesiyle işitilebilen gürültüye "üfürüm" deniliyor. Üfürüm, sesin alındığı bölgelerin yapısını değiştiren hastalıklar neticesinde kan akımı ya da hava akımının yarattığı titreşimlere bağlıdır. Kalp üfürümleri, kalp kapakçığı hastalıklarına, kalbin iç zarının iltihabına ve kalp boşluklarındaki darlıklara bağlı olabileceği gibi, anatomik bir bozukluk olmaksızın kan dolaşım hızındaki artışa ya da kanın derişikliğindeki azalmaya da bağlı olabilir.

ÜRE, ÜREMİ, ÜRİSEMİ

ÜRE

Karaciğerdeki protein yıkımından sonra ortaya çıkan ve kandaki serbest (protein yapısında olmayan) azotun büyük bölümünü oluşturan madde. Plazma kreatiniyle birlikte böbrek işlevinin en iyi göstergelerinden biri sayılır.

Vücutta su miktarının azaldığı, protein yıkımının arttığı ve böbrek işlevinin kifayetsiz kaldığı durumlarda üre artar. 24 saatte çıkarılan idrardaki üre miktarı böbrek glomerüllerindeki süzülmenin belirlenmesinde önemli bir ölçüdür. Kreatin değeri de aynı derecede doğru netice verir.

Üre miktarı kanda ve bir günlük idrarda belirlenir. Normalde kan serumunda

ANGİOLO BRONZİNO, eser-biyografi

İTALYAN ressam, (Agnolo di Cosimo il Bronzino) diye anılır. 1503 yılında Monticelli'de doğdu. Pontormo'nun öğrencisiydi. Floransa saray sanatının en iyi temsilcisidir. Medici ailesinin Eski Saray'ını şatafatlı bir şekilde süsledi. Çok kıymetli portreler yaptı. İtalyan maniyerizminin gelişmesinde önemli rol oynadı. Bronzino, 1572' de (yaş 69) Floransa'da öldü.

Angiolo Bronzino - Toledolu Elenore ile oğlu Ferdinand

PAULUS BRİL, eser-biyografi

FLAMAN ressam, 1554 yılında Anvers'te doğdu. Ressam olan ağabeyi Mattheus Bril'in (1550-1583) öğrencisiydi. Özellikle Claude Lorrain ve Poussin'i hatırlatan "idealize edilmiş" manzaralar yaptı. 33 yaşında ölen ağabeyi Mattheus'un eserlerini tamamladı. Paulus Bril, 1626'da (yaş 72) Roma'da öldü.

Paulus Bril - Bir peyzaj detayı

ARNOLD BÖCKLİN, eser-biyografi

İSVİÇRELİ ressam, 1827 yılında Basel'de doğdu. Düsseldorf Akademisi'nde Schirmer'in öğrencisi oldu. Gençlik döneminde Basel'den ve Alpler'den manzara resimleri yaptı. Paris'e (1848), Roma'ya (1850) gitti; başarı elde etti. Basel, Münih, Weimar'da çalıştı. 1860' da Weimar yeni Güzel Sanatlar okulunda peyzaj dersi verdi, sonra da İtalya'ya yerleşti (1876).

Romantik, fakat Roma geleneğiyle karışık bir anlayış içinde, yarı pagan, yarı Alman mitolojisine dayanan bir hava taşıyan eserler verdi. Tabloları, garip, korkutucu ve gerçeküstüydü. Dışavurumculuğun öncülerinden sayılan Arnold Böcklin, Fiesole-Toscana'da 1901 yılında (yaş 74) öldü.

Arnold Böcklin - Kendi portresi

YVES BRAYER, eser-biyografi

FRANSIZ  ressamı, 1907 yılında Versailles'de doğdu. İspanya ve İtalya'ya gitti. 1945'den sonra, özellikle Provence ve Camargue'da çalıştı. Opera için çeşitli dekor ve kostümler hazırladı. 1963'de Meksika'yı, 1966'da Mısır'ı gezdi.

Yves Brayer - André Chamson'un evi

DİERİCK BOUTS, eser-biyografi

FLAMAN ressamı, (ön adı Dierick veya Thierry). 1415 yılına doğru Haarlem'de doğdu. Haarlem çevresinde yetiştikten sonra Brüksel'de R. Van Der Weyden'in atölyesinde çalıştığı sanılır. 1450 yılına doğru Louvain'e yerleşti. Bouts, 1468' de Louvain şehrinin ressamı olduktan sonra, belediye binası dekorasyonunu üzerine aldı. Sanatındaki en büyük özellik, peyzajlara aktardığı duygulu aydınlık ve genişlik anlayışıdır. İki oğlu olan (Dierick ile Albrecht) Bouts, 1475' de Louvain'de öldü.

Dierick Bouts - 'Son yemek' adlı mihrap arkalığı

BOZDOĞAN SU KEMERİ

KIRKÇEŞME veya Valens kemeri de denir. İstanbul'da Saraçhane ile Zeyrek semtleri arasında Bizans devrinden kalma su kemeri. Sur dışındaki kaynaklardan şehirdeki sarnıçlara su getiren sistemin bir parçasıydı. Atatürk bulvarını doğudan batıya keserek, şehrin 3. ve 4. tepelerini birleştirir. Yapımına İmparator Valentinus tarafından 368 yılında başlandı.

İmparatora karşı başkaldırmak isteyen Khalkedon (Kadıköy) şehrini cezalandırmak için bu şehrin surlarının yıkılarak taşlarının bu kemerde kullanıldığı söylenir. Bizanslı tarihçi Cedrennus'a göre; imparatorun kızı adına yapılacak hamamlar için hazırlanan taşlarla yapılmıştır.

Daha evvel Romalılar devrinde imparator Hadrianus zamanında İstanbul'da bazı su tesislerinin kurulduğu bilinmektedir (123), ancak bunların kemerle ilgisi olup olmadığı

JEAN-LOUİS BOUSSİNGAULT, eser-biyografi

RESSAM ve gravürcü. 1883 yılında Paris'te doğdu. Jean-Baptiste Boussingault'un torunu. Portre, natürmort ve duvar resimleri yaptı. Gravürcü olarak en önemli eserlerini taşbaskı, puvantses kazı tarzında yaptı. Ressam, 1943' de (yaş 60) Paris'te öldü.

Jean-Louis Boussingault - Kadın figürü

JEAN BOURDİCHON, eser-biyografi

RESSAM ve minyatürcü, 1457 yılına doğru Fransa- Tours'da doğdu. Portresini de yaptığı sanılan Anne de Bretagne'ın hizmetinde çalıştı. Milli kitaplıktaki "Anne de Bretagne'ın dua kitabı" ile tanınır. Onun olduğu kesinlikle bilinen tek resmi Napoli müzesindedir. Jean Bourdichon, 1521' de Tours'da öldü.

Jean Bourdichon - "Anne de Bretagne'ın
önemli günleri" adlı minyatüründen

WİLLİAM BOUGUEREAU, eser-biyografi

ADOLPHE William Bouguereau, 1825' de La Rochelle'de doğdu. 1850 yılında Roma ödülünü kazandı. 1876' da Güzel Sanatlar Akademisine üye seçildi. Rafaello'nun koyduğu resim ve kompozisyon kurallarının artık değişemeyeceğine inanarak geleneklerine bağlı kaldı. Bütün çağdaş akımlara karşı geldiği halde Fransa ve Fransa dışında büyük ün kazandı. Fransa'nın resmi sanatçılarından biri olan Bouguereau, 1905' de doğduğu şehirde öldü.

William Bouguereau - Teselli eden Meryem

EUGENE BOUDİN, eser-biyografi

FRANSIZ ressamıdır. 1824 yılında Honfleur'de doğdu. Empresyonistlerin öncüsü sayılır. Önce İsabey'in etkisinde kaldıysa da, deniz ve plâj manzaralarının gerçekçiliği ve şiirli havası yönünden Corot ve Jongkind'e yaklaşır. Resim öğrenimini Le Havre, Belçika ve Paris'te yaptı. Courbet ile tanıştı. 1874'de ilk empresyonist resim sergisine katıldı. Resimlerini hep açık havada yaptı ve güzel deniz manzaralarıyla dikkat çekti. Hava, ışık ve sudaki ince değişikliklere itina gösteren kıvrak fırça darbeleriyle yaptığı resimleri, izlenimciliğin habercisi oldu. Boudin 1898' de Deauville'de öldü.

Eugene Boudin - Trouville Limanı

EDME BOUCHARDON, eser-biyografi

1698 yılında Fransa, Chaumont-en-Bassigny'de doğdu. Babası Jean Baptiste ile Coustau'dan ders gördü. Döneminin rokay üslubuna karşı, Roma'da kaldığı dokuz yıl boyunca yakından tanıdığı antikçağ sanatını savundu. Yaptığı 15. Louis  atlı heykeli ihtilâl günlerinde parçalandı. Kardeşi Jacques Philippe (1711-1753) İsveç'te saray heykeltraşı oldu. Edme Bouchardon 1762' de Paris'te öldü.

Edme Bouchardon - Herakles'in
topuzundan yay yontan aşk tanrısı

ÜRPERME, HASTALIK HABERCİSİ

YAYGIN kas gruplarının, titremeye benzer biçimde ritmik veya düzensiz, istemdışı kasılmasına ürperme denilir. Ürperme, üşüme hissi ve tüylerin diken diken olması haliyle birlikte belirir. Ürpermeyle vücutta kas etkinliği artırılarak soğuk ortamlarda ya da vücudun ısı kaybı olduğu durumlarda sıcaklığı sabit tutulur.

Ürperme, arka hipotalamusta yer alan bir sinir merkezi tarafından başlatılır. Bu merkez derideki ısı alıcılarından gelen uyarılara ve kanın sıcaklığına duyarlıdır. Ürperme, güçlü ruhsal uyarılara (korku, dehşet, cinsel uyarı) tepki olarak ya da ateşin yükselmesi gibi, vücut sıcaklığını düzenleyen merkezlerdeki bozukluklar sebebiyle de gelişebilir. Bu da birçok bulaşıcı hastalığın önemli bir belirtisidir.

Kan naklinde uyuşmazlık ya da toksinler ve bakteri bulaşmış çözeltilerin damar yoluyla vücuda verilmesi sonucunda da ürperme görülebilir.

VAGOTOMİ (mide siniri ameliyatı)

PEPTİK ülser tedavisinde, midenin asit salgısını ve hareketliliğini azaltarak mide ülserinin iyileşme sürecini hızlandırmak ve yeni ülser oluşumunu önlemek maksadıyla yapılan ameliyata vagotomi denilir. Ameliyat, omurilik soğanından çıkan vagus sinirinin mideye ulaşan dallarını yok etmeye ya da bir bölümünü kesmeye dayanır. Böylece sinir sisteminden gelen mideye aşırı asit salgılatmaya yönelik uyarıların bir kısmı engellenmiş olur. Salgılanan asit miktarı (pepsin) azalınca, mide duvarının hırpalanması önlenir ve midedeki ülserin (yaranın) iyileşmesine zaman tanınmış olur.

VALVÜL (kapakçık) İŞLEMİ

İÇİ boş bir organda, sıvının geri kaçmasını engelleyerek tek yönde akmasını sağlayan anatomik oluşumlara valvül denilir Bunlar; örnek olarak kalpteki yarımay biçimli valvüller, kulakçık ile karıncıklar arasındaki valvüller, toplardamar ve lenf damarlarındaki valvüllerdir.

Valvülektomi:

Kalpte yıkıma uğramış bir ya da daha fazla kapakçığı çıkarmak için yapılan ameliyata valvülektomi denir. Valvülektomi, valvüloplasti veya kapakların suni bir kalp kapakçığıyla değiştirilmesi gibi ana ameliyatlardan önce tatbik edilir.

Valvüloplasti:

Patolojik bir sürece bağlı olarak bozulmuş bir kalp kapakçığını tamir etmek için ya da bu kapakçığın yerine, kadavradan veya bir hayvandan (domuz gibi) alınmış kapakçığın takılması işlemidir.

VAZEKTOMİ (kısırlaştırma ameliyatı)

TESTİSLERDE üretilen spermatozoonların torbacık bezine taşınmasını sağlayan ince boruların (ductus deferens) kesilmesine dayanan cerrahi girişime vazektomi denir. Erbezlerini cerrahi olarak çıkarma girişimindeki evrelerden biridir.

Tek başına ve her iki tarafa birden tatbik edilen vazektomi özellikle erkeği kısırlaştırma maksadıyla yapılır. Son derece basit olan bu ameliyat lokal anestezi altında uygulanır. Hastanede yatmayı gerektirmez ve erkeklik özelliklerinin kaybına yol açmaz. Daha sonra yapılacak ikinci bir ameliyatla kanallar tekrar bağlanır ve erkeğin üreme özelliği geri gelir. 

VARİS VE VARİS ÜLSERİ

VARİS, belirli bir bölgedeki toplardamarların düzensiz biçimde genişlemesi, uzaması ve kıvrımlar yapmasıyla belirlenen patolojik bir değişikliktir. Genellikle iki etkenin bir arada bulunmasıyla ortaya çıkar: Damar duvarının zayıflaması ve bu bölgenin dolaşım sistemindeki toplardamar basıncının artması. Birinci etken, patolojik durumlara ya da duvarın doğumsal zayıflığına bağlı olabilir.

Varisin en sık yerleştiği bölge bacaklar, özellikle de "safen toplardamarı"dır. Bacak varislerinin büyük bölümü, hastayı uzun müddet ayakta durmaya zorlayan ve bunun neticesinde de yerçekiminden dolayı kan sütunu ağırlığının toplardamar duvarını zorlamasına yol açan özel çalışma şartlarıyla gelişir.

FRANÇOİS JOSEPH BOSİO, eser-biyografi

MONAKOLU heykeltraş. 1768 yılında Monaco'da doğdu. Pajou ve Canova'nın öğrencisidir. Hemen hemen hayatı Fransa'da geçti. Tarihi, mitolojik büstler ve alçak kabartmalar yaptı. Bosio 1845' de (yaş 77) Paris'te öldü.

François Joseph Bosio - 14. Louis heykeli

LUİS BORRASSA, eser-biyografi

KATALONYALI ressam. 1360 yılına doğru Gerona'da doğdu. Barcelona'da yerleşmiş Geronalı bir ressamın oğlu. Uluslararası gotik üslûbun Katalonya'daki başlıca temsilcilerinden biri olarak kabul edilir. Daha çok parlak renkler kullandı ve büyük bir kompozisyon uyumu olan birçok ilgi çeken mihrap arkalıkları yaptı. Sanatıyla, dönemin bazı yerel sanatçılarını etkiledi. Borrassa, 1424 yılında Barcelona'da öldü.

Luis Borrassa - Mihrap arkalığı - 1404

HALÜSİNASYON (varsanı)

GERÇEK ortamda belirli bir duyuma sebep olabilecek hiçbir uyarı yokken, kişinin bunu duyduğuna inanmasıdır. Psikiyatride, halüsinasyondan ayrı tutulan çeşitli kavramlar vardır. Bunlardan "yanılsama", gerçek duyumsal verilerin çarpıtılmasıdır. "Yorumlama", yine gerçek duyusal verilerin yanlış değerlendirilmesini içerir.

Fizyolojik halüsinasyon tamamen normaldir ve rüyalar bu gruba girer. "Halüsinoz" ise tıpkı halüsinasyon gibi nesnesiz algıdır, ama genellikle inandırıcı değildir; algı yanılgısının bilincinde olan hasta bunun gerçek bir duyum olduğunu düşünmez ya da gerçek olup olmadığıyla ilgilenmez

PARİS BORDONE, eser-biyografi

İTALYAN ressamı, 1500 yılında Treviso'da doğdu. Tiziano'nun öğrencisi oldu. Hocasını taklit etti. Venedik, Treviso, Augsburg ve Fransa'da çalıştı. Birkaç güzel portre dışında, özellikle dini ve mitolojik konularda resimler yaptı. Fontainebleau okuluna yakın bir maniyerizme yöneldi. Bordone, 1571' de Venedik'te öldü.

Paris Bordone - Dadı