FRİEDRİCH BERGİUS (kimyacı)

ALMAN  kimyacı ve sanayici, 1884 yılında Goldschmieden'de doğdu. Petrolü basınç altında, hidrojen içinde arıtma metodunu ve ayrıca; sanayide ilk defa sıvı haldeki karbonu, katalitik hidrojenleştirmeyle, "karbüranlar bileşimi" oluşturma yöntemini ortaya koydu (1921).

Bundan başka; odun talaşlarından asit kloridrik ile "sakarin" elde etme ve bunu "alkol" haline dönüştürme usulünü de bulmuştur. 

1931' de Karl Bosch ile aynı zamanda "Nobel Kimya" ödülünü aldı. 2. Dünya savaşından sonra Arjantin'e göç etti. Arjantin sanayi bakanlığında "danışman" olarak çalışan Friedrich Bergius, 1949' da Buenos Aires'de vefat etti. 

ALİYE BERGER (ressam)

TÜRK  kadın ressam, 1903 yılında İstanbul'da doğdu. Diplomat, hattat ve tarihçi Şâkir Paşa'nın kızı. Londra'da John Buckland Wright atölyesinde, "gravür" sanatının çeşitli türlerine çalıştı. 

1951' de İstanbul'a döndüğünde, 140 parçalık sergisiyle Türkiye'nin ilk gravür ve grafik sanatçısı olarak kendini tanıttı. Paris, Tokyo, Viyana'da sergiler açtı. Brüksel, Bükreş, Moskova, Leningrad'da tertiplenen "Türk Sanatı" sergilerine katıldı. 

Yapı ve Kredi Bankası resim yarışması "birincilik" ödülünü kazandı (1955). Eserleri; Resim ve Heykel müzesinde, Viyana'daki Albertina Museum'da yer aldı.

Yağlıboyadan çok, desen, çini mürekkebi, gravür kazıları gibi teknikleri tatbik etti (bkz. Gravür Sanatı Örnekleri). Aliye Berger, 1974' de İstanbul'da vefat etti. 

ARİSTİDE BERGÈS (mühendis)

FRANSIZ  mühendis, 1833 yılında Ariège, Lorp'da doğdu. 1869' da Lancey'de açtığı kâğıt fabrikası için, Dauphin dağlarında, yüksekten akan sulardan mekanik enerji elde etmeyi ve bu gücü elektrik enerjisine çevirmeyi düşündü. 

Çeşitli yüksekliklerden akan sulardan  500' den 4000  beygir gücüne (HP) kadar enerji elde etmeyi başardı. 

Kendisine, "ak kömürü bulan adam" denildi. Aristide Bergès, 1904' de İsère, Lancey'de öldü. 

ALBAN BERG (bestekâr)

AVUSTURYALI  bestekâr, 1885 yılında Viyana'da doğdu. Anton ve Webern gibi Schönberg'in öğrencisi oldu (1904-10). İki operası vardır : "Wozzeck (1914-21)", "Lulu (1928-35)". "Lulu" adlı eserin çalgı düzeni tamamlanmamıştır. 

Eserleri :  Şarkı ve piyano için 7 melodi (1905-07) [1928' de orkestraya uygulandı], piyano için sonat (1908) [1928' de orkestraya uygulandı], şarkı ve piyano için 4 melodi (1908-09), telli çalgılar için bir dörtlü (1910), şarkı ve orkestra için 5 melodi (1912)

Orkestra için 3 parça (1914), keman, piyano ve 13 nefesli çalgı için oda konçertosu (1923-25), telli çalgılar dörtlüsü için "lirik süit" (1925-26), Beaudelaire'in şiirleri üzerine konser havası, "Şarap (1929)", keman konçertosu "Bir Meleğin Anısına (1935)".

Schönberg gibi, 1909' da klâsik ton fonksiyonlarını bıraktı ve 1926' da 12 ses tekniğini kabul etti. Alban Berg, 1935' de Viyana'da öldü. 

PİERRE JEAN DE BÉRANGER (yazar)

ŞÂİR  ve şarkı yazarı, 1780 yılında Paris'de doğdu. Önce matbaacılık yaptı. Sonra üniversitede kâtip oldu, ama "Restorasyon" devrini eleştiren şiirleri ve şarkıları yüzünden görevinden alındı. 

Halkçı, hürriyetçi ve yurtsever düşünceler taşıyan eserleriyle halk arasında çok çabuk ün kazandı. Napolyon destanından parçaları veya kilise aleyhindeki taşlamaları, bazen de gerçek birer siyasî yergi niteliği taşıyan şiirleri, açık bir dille yazılmış ve bütün Fransa'ya yayılmıştır. 

Kendisi, sayılan ve çekinilen bir güç haline geldi. Her türlü şeref ve mevkiyi geri çevirerek, geçimini eserlerinin geliriyle sağladı. 

En ünlü eserleri :  "Yoksulların Tanrısı", "Büyükanne", "İhtiyar Çavuş". Béranger, 1857' de Paris'de öldü.

PİERRE BENOİT (yazar)

FRANSIZ  roman yazarı, 1886 yılında Albi'de doğdu. Sanat hayatına şiir yazarak başladı (Diadumenos - 1914), sonra kendini romancılığa verdi. "Koenigsmark" adlı romanı "Mercure de France" dergisinde yayınlanınca (1917-18) birden ün kazandı. 1919' da çıkan "L'Atlantide" bu başarıyı perçinledi. 

En çok başarı kazanan eserleri : "Tuzlu Göl (1921)", "Mademoiselle de la Ferté (1923)", "Lübnan Şatosu Sahibesi (1924)", "Yakub'un Kuyusu (1925)", "Geceyarısı Güneşi (1930)", "Aino (1948)", "Kayıp Kent (1954)", "Fabrice (1956)".

Son romanı olan "Ölü Aşklar" 1961' de, bitmemiş olan "Aréthuse" adlı eseri de 1963' de yayınlandı. Pierre Benoit, 1962' de Ciboure'da öldü.

CARL BENZ (mühendis)

ALMAN  mühendis, 1844 yılında Karlsruhe'de doğdu. Mannheim'da küçük bir fabrika kurduktan sonra, Daimler ile tanıştı, gaz motoruyla çalışacak bir motosiklet yapımına giriştiler, fakat başarı elde edilemedi.  

1878' de gazla çalışan 2 zamanlı bir motor yapmayı başardı ve 1883' de yeni bir fabrika kurdu. 3 tekerlekli olan ilk arabası 4 zamanlı ve tek vitesli bir motorla donatılmıştı. Bu buluş için 1886' da aldığı berat, aynı yıl gerçekleştirilen benzin motorunun kullanılmasını da öngörüyordu.

Daha önce Daimler, 1885' de benzinle çalışan dikey, tek silindirli motoru bisiklet üzerinde denemiş bulunuyordu. Büyük ölçüde gelişen Benz arabası 1888' de bir otomobil öncüsü olan Roger tarafından Fransa'ya götürüldü ve "Roger-Benz" adlı bir model yaptırıldı (1894).

Benz şirketi 1926' da "Daimler Motoren Gesellschaft" ile "Daimler-Benz AG." adı altında birleşti. Carl Benz, 1929' da Ladenburg'da vefat etti. 

ENOCH ARNOLD BENNETT (yazar)

İNGİLİZ  romancı, 1867 yılında Hanley yakınları, Staffordshire'da doğdu. Hukuk öğrenimi yaptıktan sonra, gazeteci ve eleştirmen oldu. İlk romanı "Kuzeyli Adam" 1898' de yayınlandı.

1900 ila 1908 yılları arası Fransa'da kaldı. 1902' de "Büyük Babil Oteli" ve 1904' de "Beş Şehrin Anna'sı" adlı romanlarını yayınladı. Yazara büyük ün sağlayan bu eserler, Staffordshire bölge halkının ve çömlekçilerin hayatını dile getiren bölgesel roman grubunun ilkidir. 

Bu romanları, "Bir Büyük Adam (1904)", "Beş Şehrin Masalları (1905)", "Beş Şehrin Acı Gülüşü (1907)" adlı romanlar izledi. Asıl ününü, "Yaşlı Kadınların Masalları (1908)" ile kazandı. "Clayhanger (1910)", "Hilda Lessways (1911)" ve "These Twain (1916)" adlı romanlar "Beş Şehir" çerçevesi içinde bir üçlemedir.

Mizahî hikâyeler de yazdı :  "İskambil (1911)", "Hoş Kadın (1918)".  Ayrıca; "Riceyman Basamakları (1923)", "Büyük Macera (1913)" adlı romanı ve oyunu da anılmaya değerdir. Enoch Arnold Bennett, 1931' de Londra'da öldü. 

MİHAİ BENİUC (yazar)

ROMEN  yazar, 1907 yılında Crişana bölgesi, Sebiş'de doğdu. Cluj üniversitesinde "felsefe" öğrenimini bitirdikten sonra Almanya'da "biyoloji" incelemeleri yaptı. 

1934' de "psikoloji doktoru", 1946' da Moskova elçiliğinde ataşe ve 1949' da Bükreş üniversitesinde "karşılaştırmalı psikoloji profesörü" oldu. 

Şiir derlemeleri : "Sıkıntı Şarkıları (1938)", "Mısralar (1939)", "Madde ve Rüyalar (1961)", "Tepelerdeki Çiçekler (1965)".

Hikâyeleri :  "Hınçlar (1955)", "Diğerleri Gibi Bir Adamın Kayboluşu (1963)".

Denemeleri :  "Şiirimiz (1956)", "Duvarcı Manole (1957)".

Tiyatro eseri : "Dönüş (1962)".

Eserlerinde burjuva hayatıyla günlük hayata karşı hoşnutsuzluğunu, anayurduna ve köylülere olan hayranlığını dile getirdi. Mihai Beniuc, 1988' de Bükreş'de öldü.

JULİEN BENDA (filozof)

FİLOZOF  ve romancı, 1867 yılında Paris'de doğdu. École Centrale'a girdikten sonra Sorbonne'a devam etmek için oradan ayrıldı. 1898' de "Dreyfus olayı" üzerine bir yazı dizisiyle "Revue Blanche"da yazarlığa başladı. 

Péguy ile tanışıp "Cahiers de la Quinzaine"de yazdı. Daha ilk eserlerinde heyecan, duyum ve seziş alanına giren her şeyi "akıl" adına reddeden ve hor gören bir tavır takındı. "Eleutheros'un Konuşmaları (1911)"ndan sonra Bergson'culuğa karşı ağır bir saldırıya geçti.

Sonra felsefî bir roman olan "Takdis (1913", "Bergsonizmin Başarısı Üzerine (1914)", çağdaş Fransız toplumunun estetiği üzerine bir deneme olan "Belfegor (1919)"u, "Les Amorandes (1922)"i yayınladı.

JACİNTO BENAVENTE (tiyatro yazarı)

İSPANYOL  tiyatro yazarı, 1866 yılında Madrid'de doğdu. Çeşitli tiyatro türlerinde 200' e yakın eser yazdı. Göreneklerin ve tutkuların duyarlı bir gözlemcisiydi. Bütün Avrupa akımlarını oyunlarına ustalıkla uydurabildi. İspanyol tiyatrosuna gelişme yollarını açtı.

Eserleri :  "Yabancı Yuva (1894)", "Ev Sahibi Kadın (1908)". Ateşli ve yoğun bir köy trajedisi olan "Sevilmeyen Kadın (1913)" ve asıl ününü sağlayan, İtalyan üslûbundaki komedisi "Yaratılan Çıkarlar (1909)". 

1922 Nobel Edebiyat ödülünü kazanan Jacinto Benavente, 1954' de Madrid'de öldü. 

EUGENİO BELTRAMİ (matematikçi)

İTALYAN  matematikçi, 1835 yılında Cremona'da doğdu. Bologna üniversitesinde analiz profesörlüğü yaptı (1862). Feuerbach ve Steiner'ın "dokuz nokta koniği" teoremlerini genelleştirdi. 

"Diferansiyel parametreler" teorisinde, Lamé'nin uzayda alınmış bir noktanın fonksiyonu için bulduğu neticeleri, eğri bir yüzeyde seçilmiş bir noktanın fonksiyonuna uyguladı. Böylece; karmaşık bir değişkenin incelenmesi için, düzlemde kullanılan metodların eğri bir yüzeye tatbîkine imkân verdi.

Diğer yandan, değişmez negatif eğrilikli yüzeylerin (yalancı küreler), Lobaçevski'nin düzlem geometrisiyle (Öklid geometrisine uymaz) tamamen veya kısmen aynı özelliklere sahip olduğunu ortaya koydu.

RÉMY BELLEAU (şâir)

FRANSIZ  şâir, 1528 yılında Nogent-le-Rotrou'da doğdu. 1554' de Ronsard, onu Pléiade'ın 7 şâirinden biri olarak kabul etti. Ronsard'ın etkisinde yazdığı ilk eser "Küçük Buluşlar (1556)" başlığını taşır. 

Yer yer "nesir" ve "nazım" karışımı olan "Bergerie (1565 ve 1572)" adlı eserinde, pastoral anlayışta duygulu bir tabiat tasvircisi olarak görülür. "Aşklar ve Yeni Mücevher Değişimleri (1576)" adlı eserinde, renkli ve çekici bir anlatıma ulaşır. 

Ronsard'ın "Tabiat ressamı" olarak tanımladığı şâir, taklitten hoşlandığı halde orijinal kalabilmiş bir "hümanist"dir. Rémy Belleau, 1577' de Paris'de öldü.

JOACHİM DU BELLAY (şâir)

FRANSIZ  şâir, 1522 yılında Liré, Turmeliére şatosunda doğdu. Poitiers'de hukuk okudu, sonra Ronsard ile beraber Coqueret'ye giderek "Yunan Edebiyatı" üzerine çalışmaya başladı. 

Ortak bir bildiri niteliği taşıyan ve yeni okulun programını yapan "Fransız Dilinin Savunulması ve Değerlendirilmesi (1549)" adlı eserinde, "hümanist" eğilimlerini ortaya koydu. 1549' da aşk sonelerini kapsayan "l'Olive"i, sonra "Lirik Mısralar" ve "Çeşitli Şiirler"i yayınladı. 

Ronsard ile boy ölçüşmeye kalkışmış ama onun üstünlüğünü kabul etmekten de geri kalmamıştır. 1552' de Vergilius'un "Aeneis" inin 4. kitabını Fransızcaya çevirdi.

1553' de Roma'ya gitti. Bu gezi, şâirin kişiliğini bulmasına yaradı. Roma yaşantılarını, 1558' de yayınlanan 4 şiir kitabında dile getirdi. Bunlar :  "Antik Roma Eserleri", "Pişmanlıklar", "Kır Oyunları" ve "Poemata". Pléiade şâirleri arasında Ronsard'dan sonra gelen Joachim du Bellay, 1560' da (yaş 38) Paris'de öldü.

ALEXANDER GRAHAM BELL (fizikçi)

İSKOÇ  asıllı mucid ve fizikçi, 1847 yılında Edinburgh'de doğdu. İstidat göstererek başladığı müzik öğrenimini 16 yaşında bıraktı. Diksiyon profesörü olan babasını örnek alarak, fonetikle uğraşmaya başladı. 

Önce Londra'ya yerleşti ise de hastalık sebebiyle, ailesiyle beraber Kanada'ya göç etmek mecburiyetinde kaldı. Orada, sağırlara işaretle konuşmayı öğretti. 1873' de Boston üniversitesi "ses fizyolojisi" profesörlüğüne atandı. 

1874' de sesleri, duman isine bulanmış bir cam plaka üzerine kaydeden bir sunî kulak yaptı. Sağırların işitmesini sağlamaya çalışırken 1876' da telefonu icad etti. Bu buluş çok geçmeden büyük bir başarı sağladı, ama icadın önceliği konusuna itirazlar yapıldı. İcad haklarını korumak için birçok dava açmak zorunda kaldı. Alexander Graham Bell, 1922' de Kanada, Baddeck yakınında vefat etti. 

Diğer buluşları arasında; gramofon plaklarında balmumu kullanılması, insan vücuduna giren metal cisimlerin yerinin elektrikî usülle tespit edilmesi vardır. Bu usül, X ışınları denilen röntgen ışınının keşfine kadar kullanıldı.

NİHAD REŞAD BELGER (hekim)

TÜRK  hekim ve siyaset adamı, 1882 yılında İstanbul'da doğdu. Askerî Tıbbiye'yi bitirdi (1900). Veba ve kolera salgınları üzerinde inceleme yapmak üzere Bombay'a (Hindistan) gönderildi.

Dönüşünde Beyrut Askerî hastanesine atandı. Oraya varınca, tevkif edilerek Erzurum'a gönderilmesi hakkındaki emirle karşılaştı. Paris'e kaçtı. 1920-21 yıllarında Doğu işlerini görüşmek üzere Londra'da toplanacak konferansa katılan Türk heyetine müşavirlik yaptı. 

Lozan Barış konferansı sırasında da Türk heyetinin basın işlerini yönetti. 1936 yılında yurda dönünce, Yalova kaplıcaları müdür ve başhekimliğine getirildi. Atatürk'ün müdavi hekimlerindendi. 

İstanbul Tıp Fakültesi "hidroklimatoloji" ve "terapötik" (tıbbî tarama, tedavi) kürsüsü profesörlüğüne getirildi (1938).

BEKTAŞÎKAVUĞU (bitki)

ŞİŞKİN  gövdeli, "kaktüsgiller"den etli bir bitki. Tepesi az-çok tüylü, çiçekleri sarı renkte olur. Kışın su istemez, yazın sulanmak ister. 

Anayurdu Amerika'dır. Özellikle Meksika'da çok bulunur. 40 kadar türü vardır. Limonluklarda yetiştirilen en güzel bektaşîkavukları; "Echinocactus grusonii" ve "E. ingens" türleridir. 

BEKİR (sporcu)

TÜRK  futbolcu (Bekir Refet), 1899 yılında İstanbul'da doğdu. "Fenerbahçe" genç takımında, sonra "İstanbul Altınordu" ve "İttihatspor" takımlarında oynadı.

1922' de Almanya'nın "Phönix Karlsruhe" kulübüne transfer edildi. 1924, 1928 Olimpiyat oyunlarında Türk takımında yer aldı. 

1926' da Türkiye'ye döndü. 1 sene "Fenerbahçe"de oynadı. Sert şut attığı için, "Bombacı Bekir" lakabıyla tanındı. Futbolu bıraktıktan sonra Almanya'da iş kuran Bekir, 1977' de vefat etti. 

MAURİCE BÉJART (dansçı)

KOREOGRAF  ve dansçı (Maurice Jean Berger), 1928 yılında Marsilya'da doğdu. Filozof Gaston Berger'nin oğlu. 1954' de J. Laurent ile beraber "Ballets de l'Étoile"ı kurdu. Bu topluluk 1957' de "M. Béjart Bale Tiyatrosu" adını aldı. 

Dans sanatındaki ustalığını "Yalnız Bir Adam İçin Senfoni (1955)" adlı eserde gösterdi. Eserlerinin hemen hepsinde, çağdaş insanın yalnızlığı ve saplantıları ötesinde bir özlem dile gelir :  "Yüksek Gerilim (1956)", "Üçlü Sonat (1957)", "Orpheus (1958)". 

"İlkbahar Âyini" adlı bir eserden yaptığı düzenleme tartışmalara yol açtı. Beethoven'in "Dokuzuncu Senfoni"si üzerine bir bale hazırladı. 1965' de, Uluslararası 3. Dans Şenliğinde; "Bir Kapı ve Bir İççekiş İçin Çeşitlemeler" ve R. Tagore'un bir şiirinden esinlenen "Kuğular" adlı eserleri sundu.

GEORG VON BEKESY (fizikçi)

MACAR  asıllı fizikçi, 1899 yılında Budapeşte'de doğdu. Bern ve Budapeşte'de mühendislik öğrenimi aldıktan sonra, telefon tekniğinde uzmanlaştı. 1947' ye kadar Budapeşte'de mühendis ve araştırmacı olarak çalıştı. Aynı yıl Amerika'ya gitti. 

Telefon üzerinde araştırmalarını ilerletirken "kulak fizyolojisi"ne merak sardı. İçkulakta, salyangozun içinde bulunan "corti" organının alt zarındaki farklı kısımların titreşimlerini ortaya çıkardı.  

Bu, çok ince ve küçük ayrıntılarla uğraşmayı gerektiren bir başarıydı. Bunu kendi icad ettiği aygıtlarla gerçekleştirdi. Aynı şekilde, orta kulağın (çekiç-örs-üzengi) görevlerini ve işitme algısının sinirsel mekanizmasını da inceledi.

Onun bu çalışmaları sayesinde, sağırlığın teşhis ve tedavi yöntemleri eskisinden daha başarılı oldu. Bundan bütün dünya istifade etti. Harvard üniversitesinde, "psiko-akustik" laboratuarında öğretim görevlisi oldu. 1961 Nobel Tıp ödülünü kazanan Georg von Bekesy, 1972' de Amerika'da öldü. 

ARMANDE BÉJART (oyuncu)

KADIN  tiyatro oyuncusu, 1642 (?) yılında  doğdu, (doğum yeri ?). Molière topluluğuna bağlı oyuncu ailesinin (Joseph, Louis, Madeleine, Armande) bir ferdi ve Molière'in karısıydı. Güney Fransa'da yetiştirildi. 1662' de Molière ile evlendi.

"Kadınlar Mektebinin Tenkidi" adlı oyunda "Elise" rolüne çıktı. "Tartuffe" oyununda "Elmire", "Bilgiç Kadınlar" da "Henriette", "Misanthrope" da "Celimène" rolündeydi.

Birçokları, Molière'in, bu rolleri karısının cazibesine, şuhluğuna ve alaycılığına uygun düşecek şekilde yazdığını ileri sürer. 

Birkaç yıl dul kaldıktan sonra, oyuncu Guerin d'Estriché ile evlendi. 1694 yılında tiyatroyu bırakan Armande Béjart, 1700' de Paris'de öldü.

NİHAD BEKDİK (sporcu)

TÜRK  futbolcu (Arslan Nihad), 1902 yılında İstanbul'da doğdu. Futbola Galatasaray lisesindeyken (Mekteb-i Sultânî) başladı. "Galatasaray" kulübünde ün kazandı. 

1916' da Galatasaray birinci takım kadrosuna girdi. Uzun yıllar takım kaptanlığını yaptı. 21 defa millî formayı giydi. 10 defa da millî takım kaptanlığı yaptı. 

Atlayıcı atlet, binici ve yelkenci olarak şampiyonluk kazandı. Galatasaray'ın hokey ve kürek takımlarında yer aldı. 

1957-60 yıllarında D.P. İstanbul milletvekili oldu. 1960 ihtilâliyle zor günler geçiren Nihad Bekdik, 1972' de İstanbul'da vefat etti.

BRENDAN BEHAN (yazar)

İRLANDALI  yazar, 1923 yılında Dublin'de doğdu. "Partizan Bir Ulus (1958)" adlı eserinde anlattığı bir cezaevinde 3 sene geçirdikten sonra çeşitli mesleklere girdi ve kendi başından geçenlerle ilgili hikâyeler yazmaya başladı. Bu eserler ancak, 1964' de Dublin'de vefatından sonra yayınlanabildi : 

"Kesici (1964)", "İrlandalı Bir Âsinin İtirafları (1965)", "Brendan Behan'ın Adası (1962)" (Paul Hogarth ile beraber yaptığı nükteli, alaylı gezinin hikâyesidir). 

Yergi havası, tiyatro eserlerinde de görülür. Bu eserlerinde komediyi, insanlık trajedisinin en iyi açıklayıcısı haline sokmuştur : "Sabah Müşterisi (1956)", "Bir Rehine (1959)".

MARTİN BEHAİM (kozmograf)

ALMAN  kozmograf ve gemici, 1459 yılında Nürnberg'de doğdu. Önce Flandre'a sonra Portekiz'e gitti. 

1484' de Kristof Kolomb'un teklifleri reddedildiği sırada, Cam'ın Afrika seferine çıkan "Diogo coğrafyacısı" olarak atandı. 

1491' de Nürnberg'e döndü. 1492' de, yeni bulunan yerleri de gösteren, bir "dünya haritasını" tamamladı. 

Bu, küre biçimli harita, "Yeni Dünya"nın keşfinden biraz önceki coğrafî bilgilerin tamamını özet olarak gösterir. Martin Behaim, 1507' de Lizbon'da öldü.

HARRİET BEECHER-STOWE (yazar)

KADIN  roman yazarı, 1811 yılında Connecticut, Litchfield'da (Amerika) doğdu. Vâiz Lyman Beecher'in kızı. 1836' da ateşli kölelik aleyhtarı rahip Calvin Stowe ile evlendi.

1851-52' de, şahsî hâtırâlarına dayanarak, kölelerin acınası halleri üzerine ününü sağlayan eseri yazdı : "Tom Amca'nın Kulübesi". 

Önce Washington'da "National Era" adlı gazetede tefrika halinde yayınlanan bu eser (1850) pek göze çarpmadı, ama kitap halinde yayınlanınca (1852) parlak bir başarı kazandı. Köleliğe karşı mücadelede en güçlü dayanaklardan biri oldu. Derhal, bütün dillere tercüme edilen bu eser, büyük kitleleri etkiledi.

WİLLİAM BEEBE (tabiat bilgini)

AMERİKALI  tabiat bilgini ve araştırmacı, 1877 yılında New York'da doğdu. Kalın bir kabloya asılı, her tarafı kapalı bir küre olan "batisfer" içinde denizaltına dalışlar yaptı. 

1934' de 923 metre rekor derinliğe indi. Bu rekor ancak, 1954 sıralarında kullanılan "batiskaf"lar tarafından kırıldı. 

Deniz diplerinde yaşayan, özellikle bilmediğimiz türde canlıların birçok fotoğraf ve tasvirlerini ona borçluyuz. William Beebe, 1962' de Trinidad'da öldü.

JOSEPH BÉDİER (yazar)

FRANSIZ  roman, dil ve edebiyatları uzmanı, profesör, 1864 yılında Paris'de doğdu. Başlıca eseri : "Destan Biçimli Efsaneler (1908-13)". Bu eser, kahramanlık destanları üzerine o güne kadar kabul edilen bütün teorileri alt üst etti.

"Tristan ve İseult (1900)"den bir uygulama ve "Roland Destanı (1921)"nın eleştirili bir baskısı da onundur. P. Hazard ile beraber "Fransız Edebiyatı Tarihi (2 cilt - 1923-24)" yayınlanmasını yönetti. Joseph Bédier, 1938' de Drôme, Le Grand-Serre'de öldü. 

HENRY BECQUE (yazar)

TİYATRO  yazarı, 1837 yılında Paris'de doğdu. "Sardanapale (1867)" adlı bir opera librettosu ile tiyatro yazarlığına başladı. Bir ara gazetecilik yaptı, sonra yeniden tiyatroya döndü. 

"Kargalar (1882)" ve "Parisli Kız (1885)" adlı şaheserlerinden sonra 1897' de "Dul Kadın"ı yazdı. "Edebî Tartışmalar (1890)" ve "Bir Tiyatro Yazarının Hâtırâları (1895)" adlı eserlerinde, edebiyat kroniklerini ve yaptığı tartışmaları bir araya getirdi.

Fransız gerçekçi komedi türünün son temsilcisi olan Henry Becque, 1899' da Paris'de öldü.

SAMUEL BECKETT (yazar)

İRLANDALI  yazar, 1906 yılında Dublin'de doğdu. 1938' de Paris'e yerleşti. "Murphy (1938)" ve "Mutlu Günler (1951)" gibi İngilizce romanları hariç, 1947' den sonra eserlerini genellikle Fransızca yazmaya başladı : "Molloy (1951)", "Malone Ölüyor (1951)", "Adsız (1953)" ve "Bu, Nasıldır (1961)".

Tiyatro eserleri :  "Godot'yu Beklerken (1953)", "Oyunun Sonu (1957)", "Son Çete (1960)", "Komedi (1963)", "Gel ve Git (1966)". Bütün bu oyunlarında; hayatın boşluğu, mânâsızlığı ve umutsuzluk temalarını işler.

Diğer eserleri :  "Bram van Velde (1958)", "Ölü Hayâl Gücü (1965)", pandomim biçiminde bir piyes olan "Sözsüz Oyun (1957)", "Sözsüz Oyun II (1962)".

Radyo için piyesler :  "Bütün Düşenler (1957)", "Küller (1959)", "Sözler ve Müzik (1962)". 1969 Nobel Edebiyat ödülünü kazanan Samuel Beckett, 1989' da Paris'de öldü.

CESARE BONESANA BECCARİA (yazar)

İTALYAN  yazar ve iktisatçı, 1738 yılında Milano'da doğdu. Parma'da sağlam bir öğrenim gördükten sonra, Fransız iktisatçı ve ansiklopedicilerin düşünceleriyle ilgilendi. "Suçlar ve Cezalar (1764 - Livorno)" adlı bir inceleme yazdı. 

Ceza hukukunu yenileyen bu kitap; gizli yargılama usulüne, işkenceye, cezanın kişiye göre eşitsizliğine ve vahşice ölüm işkencesine karşı, halkın ve zamanın filozoflarının itirazlarını dile getirdi. Bazı çevrelerce şiddetle eleştirildiyse de başka çevrelerde büyük bir heyecan uyandırdı. 

Rahip Morellet tarafından Fransızcaya çevrilen, Voltaire ve Diderot tarafından yorumlanan bu eser kısa zamanda Avrupa'da tanındı, diğer dillere de çevrildi. Kendisi Paris'e davet edildi. Takdirle karşılandıysa da o, yine hükûmetinin kendisi için siyasî iktisat kürsüsü kurduğu Milano'ya döndü.

Sermayenin fonksiyonlarını ve iş bölümünü çözümleyen ilk iktisatçılardan olan Cesare Bonesana Beccaria, 1794' de doğduğu şehirde öldü. Başlıca eserleri :  "Milano Devletinde Paranın Düzensizliği" ve "İktisat İlmi Üzerine İnceleme".

SİMONE DE BEAUVOİR (yazar)

KADIN  yazar, 1908 yılında Paris'de doğdu. 1929' da "felsefe öğretmenliği" öğrenimini bitirdikten sonra öğretmenlik yaptı (1931-43). Sonra edebiyat hayatına atıldı.

Eserleri :  "Davetli Kadın (1943)", "Başkalarının Kanı (1944)", "Lüzumsuz Ağızlar (1945)", "Kaypaklık Ahlâkına Katkı (1947)", kadının durumu üzerine bir deneme "Kadın Nedir (1949)", Goncourt ödülünü kazanan "Mandarinler (1954)",  Kızıl Çin üzerine bir inceleme "Uzun Yürüyüş (1958)".

"Olgunluk Çağı (1960)" ve  "Gerçeklerin Zorlayışı (1963)"  adlı anılarını yayınladıktan sonra, büyük bölümü otobiyografik olan bir hikâye "Çok Tatlı Bir Ölüm (1964)" ile "Güzel Hayâller (1966)" ve "Bitkin Kadın (1967)" adlı romanları yazdı. 

Çok tutulan bütün bu eserlerinde, en yakın düşünce arkadaşı J.P. Sartre'ın ana temalarını dramatik güçle işler. Simone de Beauvoir, 1986' da Paris'de öldü. 

GEORGE W. BEADLE (biyolog)

AMERİKALI  biyoloji bilgini, 1903 yılında Nebraska, Wahoo'da doğdu. Kaliforniya Teknoloji enstitüsünde biyoloji kürsüsüne profesör oldu (1946-61). 

Genlerin özgül kimyasal süreçler düzenleyerek faaliyet gösterdiklerini ispat ettikleri için; 1958' de E.L. Tatum ile beraber tıp ve biyoloji Nobel ödülünü aldı. Daha sonra Chicago üniversitesine rektör oldu. 

Beadle ile Tatum, 1941' de geleneksel araştırma konusu "sirkesineği" yerine "küf mantarı" üzerinde çalışarak biyokimyasal genetik çağını açtılar. Bir hücrenin enzimlere ilişkin bütün tepkilerinin, genlerin denetimi altında olduğunu ilk kez ispat ettiler. 

Bu bilginler, "neurospora"da değişim oluşturmak için X ışınları, ultraviyole ışık veya kimyasal maddeler kullandılar ve bu değişimlerin "soya çekime" (ırsî) bağlı olduğunu gösterdiler. Bu çalışmalar, moleküler genetiğe verimli yollar açmıştır. George W. Beadle, 1989' da Kaliforniya, Pomona'da öldü. 

BAYRAKTAR, ALEMDAR, SANCAKTAR

OSMANLI'DA  bayrak taşıma vazifesiyle mükellef olana "bayraktar" denilirdi. Yeniçeri ocağını meydana getiren her ortanın bir bayraktarı vardı. Diğer "kapıkulu" ocaklarını teşkil eden her ortanın da yine bir bayraktarı bulunurdu. 

Sipahilerin de özel bayrakları ve bayraktarları vardı. Ayrıca, "beylerbeyleri" ile diğer "ümera" da sefere giderken kendi bayraklarını taşıyacak özel bayraktarlara sahiptiler. 

Yeniçeri ortalarında "bayraktar", aynı zamanda subay sınıfına mensuptu. "Baş eski" denilen, orta subaylarından sayılan nefer de bayrak taşıma işinde bayraktara yardım ederdi. 

Bayraktarların "alem" taşıyanına "alemdar", "sancak" taşıyanına da "sancaktar" denilirdi. 

Bayraktar, başına alt kısmına beyaz sarık sarılmış mavi bir külâh giyerdi. Sırtına kırmızı cüppe, ince entari ve kırmızı şalvar, ayaklarına da sarma çizme giyerdi. 

PİERRE BAYLE (yazar)

YAZAR,  1647 yılında Le Carla'da  (Fransa) doğdu. Öğrenimini Cenevre'de yaptı. Özel ders verdi. 1681' e kadar Sedan'da tarih ve felsefe profesörü oldu. Orada "1680' de Geçen Kuyruklu Yıldız Üstüne Mektup" adlı kitabı yazdı.

1682' de yayınlanan bu eser gözden geçirildikten sonra "Kuyruklu Yıldız Üstüne Düşünceler" adıyla yeniden basıldı (1694 -1704). Sonra, Rotterdam'a geçti, orada da "felsefe" okuttu ve "Edebiyat Cumhuriyetinden Haberler" adlı eserini yazdı (1684-87).

Fransa kralına bağlı olmakla beraber, "Yakında Fransa'ya Dönecek Sığıntılara Önemli İkaz (1690)" adlı eserini eleştiren Jurieu'ye karşı çıktı. Jurieu 1693' de onu profesörlükten attırdı. O tarihten sonra kendini tamamen yazarlığa verdi ve "Tarihî ve Eleştirel Sözlük (1696-97)" adlı eserini tamamladı.

HARRY BAUR (tiyatrocu)

TİYATRO  ve sinema sanatçısı, 1880 yılında Paris'de doğdu. 1906' da Grand Guignol'da ve Paris'in değişik sahnelerinde oynadıktan sonra, 1913' de sinemaya geçti.

Ününü, sesli sinemanın ortaya çıkışıyla sağladı. "Sefiller"de (1934) "Jean Valjean", "Suç ve Ceza"da (1936) "komiser" rolündeydi. 

Gogol'ün filme alınan eserinde sert bir "Taras Bulba" (1936) ortaya koydu. "Balo Bileti"nde "keşiş" oldu (1937) ve çok güçlü bir "Volpone" canlandırdı (1939). Harry Baur, 1943' de Paris'de öldü. 

ANTOİNE BAUMÉ (eczacı)

ECZACI  ve kimyager, 1728 yılında Senlis'de (Fransa) doğdu. Bir hancının oğlu, 15 yaşındayken Compiègne' de bir eczacının, 17 yaşında Paris'de ünlü eczacı Geoffroy'un yanına girdi. 24 yaşında "eczacı ustası" oldu. 

1757' de Macquer ile beraber bir kimya dersanesi kurdu. Fen akademisine girinceye kadar (1773) burada tatbikat hocalığı yaptı. 

Çeşitli konularda (kumaş boyama, saat parçalarının parlatılması, buğdayın muhafazası, yangın söndürme vb.) sayısız muhtıra ve makalelerin ve "Sanatlar ve Meslekler Sözlüğü"nün 36 maddesinin yazarıdır.

Porselen imalâtı (Macquer ile), Gobelin için lâk rengi boya, adını taşıyan areometre (sıvı yoğunluğunu ölçme aleti), Fransa'da ilk fabrikasını kurduğu "amonyak tuzu" üzerine birçok denemeler yaptı. Dört yapraklı bitkilerin yağında "kükürt" varlığını keşfetti.

ÉMİLE BAUDOT (mühendis)

MÜHENDİS,  1845 yılında Haute-Marne, Magneux'de (Fransa) doğdu. İsmini taşıyan hızlı, basıcı ve çoğaltıcı telgraf ile Witehouse, Gauss ve Weber'in sistemlerini örnek alarak, 5  temel işaretli bir alfabe (kod) icat etti. 

Bu alfabe düzeninde; âletin çalışması sırasında tek yönlü bir akım kullanılarak diğeri dinlenmeye bırakılmakta, böylece alıcı, hattan hiçbir sinyal geçmediği zaman parazit akımlardan korunmaktadır.

1894' de icat edilen ve sisteme büyük bir kolaylık kazandıran otomatik röle, çok sayıda düzene yer vermekte ve nazarî ulaşım mesafesinin limitsiz olması dolayısıyla, binlerce kilometrelik telgraf teli kullanma mecburiyetini ortadan kaldırmaktadır. 

1877' de işletmeye konulan "Baudot" sistemini; Picard, denizaltı kablolarına, Verdan ise telsiz telgrafa tatbik etti. Émile Baudot, 1903' de Sceaux'da öldü.

GASTON BATY (tiyatrocu)

TİYATRO  yöneticisi ve sahneye koyucu, 1885 yılında Loire, Pélussin'de doğdu. 1930' dan sonra Montparnasse tiyatrosunda sahneye koyduğu piyesler büyük başarı kazandı :

S. Gantillon'dan "Maya", B. Brecht'den "Üç Kuruşluk Opera", "L. Favre'dan "Prosper", A. de Musset'den "Marianne'ın Kaprisleri", "Lorenzaccio", Shakespeare'den "Hırçın Kız", "Macbeth", Dostoyevski'den "Suç ve Ceza", G. Flaubert'den "Madame Bovary".

Ayrıca, "Dulcinée (1938)" adlı bir oyun yazdı. Yönettiği tiyatroda; sanatçıların oyununa, müziğe, ritme ve renklere geniş yer vererek ışıklardan ustaca faydalandı. 

Eserleri : "Başlangıçtan Günümüze Kadar Tiyatro Sanatının Yaşantısı (1932 - R. Chavance ile beraber)", Lyon kuklaları üzerine iki kitap : "Kukla (1934)" ve "Neşeli Tiyatro (1937)". Gaston Baty, 1952' de doğduğu şehirde öldü.

HENRY BATAİLLE (yazar)

FRANSIZ  tiyatro yazarı, 1872 yılında Nîmes'de doğdu. Önce ressam olmaya hazırlandı, 1894' den sonra tiyatro yazarlığına başladı. 

İlk eseri, peri masalı türünde bir sembolik piyes olan "Ormanda Uyuyan Güzel (R. d'Humière'in işbirliğiyle)"dir. 

Yeni tarz oyunlarının başlangıcı olan "Senin Kanın (1897)" adlı eserden sonra, yazar daha çok modern konulara eğilerek, sırasıyla; "Büyü (1900)", en büyük başarılarından biri olan "Maman Colibri (1904)", "Çıplak Kadın (1908)" ve "la Possession (1922)" adlı piyeslerini verdi.

Henry Bataille, 1922' de Malmaison'da öldü.

GEORGES BATAİLLE (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1897 yılında Billom'da doğdu. Hegel, Nietzsche ve Heidegger'in etkisinde kaldı. "Dadacılık" ve "gerçeküstücülük" akımına yöneldiyse de çok geçmeden bu akımlara cephe aldı. 

"İç Deneyim (1943)" adlı ilk denemelerini yayınlamadan önce, iki savaş arası yazarları üzerinde büyük bir etki yaptı. "Lânetli Pay (1949)" adlı eserinde açıkladığı düşüncelerini; "Erotizm (1957)" ve "Eros'un Gözyaşları (1961)" ile geliştirdi. 

Georges Bataille, 1962' de Paris'de öldü.

COUNT BASİE (müzisyen)

AMERİKALI  piyanocu, orgcu, besteci ve caz orkestra şefi (William Bill), 1904 yılında New Jersey, Red Bank'da doğdu. Genç yaşta "The Lion" adı verilen Willie Smith ile beraber piyano ve bateri, sonra da Fats Waller ile org çalıştı. 

Sessiz filmlere eşlik etti. Bir süre Walter Page topluluğunda çalıştıktan sonra, Bennie Moten topluluğuna geçti ve 1935' e kadar orada kaldı. Bir orkestra kurarak ilk plaklarını doldurdu. Kısa zamanda Duke Ellington ile Jimmy Lunceford topluluklarına rakip oldu.

Başlıca solistleri arasında Buck Clayton ile Lester Young vardı. Orkestrasının kadrosu zamanla sık sık değişti. 1950-51 arası bir duraklamadan sonra, 1952' de yeni bir orkestra kurdu. Bu toplulukta özellikle Ray Eldridge, Budd Johnson ve 1955' de orkestranın halk arasında tanınıp sevilmesinde çok yardımı olan şarkıcı Joe Williams dikkat çekti.

HENRİ BARUK (hekim)

FRANSIZ  ruh doktoru ve hekim, 1897 yılında Morbihan, Saint-Avé'de doğdu. Babası, Lesvellec akıl hastanesinde "başhekim" idi. 1926' dan beri Paris Tıp fakültesinde "psikiyatri" okuttu. 

Hayvanlarda deneysel psikiyatri (özellikle deneysel katatoni), sağlam veya hasta kişilerde vicdan ve adalet duygusu ("tsedek testi") ve çocuk "nöropsikiyatrisi" üzerinde çalışmalar yaptı. 

"Psikiyatri İncelemesi (1959)" adlı eseri olan Henri Baruk, 1999' da Saint-Maurice'de öldü. 

ROLAND BARTHES (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1915 yılında Cherbourg'da doğdu. "Yeni tenkit" akımının başta gelen temsilcilerinden. Edebî yaratma olayını incelemede çağdaş dilbilim esaslarından esinlenir ("Yazının Sıfır Derecesi - 1953").

Yapısal araştırma akımına katılarak edebiyata, bir eserin değişmez unsurları ile bu unsurların anlam münasebetlerini meydana çıkarmayı hedef alan bir analiz metodu uygular ("Kendi Ağzından Michelet - 1954", "Racine Üstüne - 1963").

Gelenekçi tenkit taraftarlarının hücumlarına karşı, eseri yorumlama hakkı olduğunu söyler ("Tenkit ve Gerçek - 1966"). Çağdaş sanayi toplumunun "mitos"larını ve ona has özelliklerini inceleyerek ("Moda Sistemi - 1967) genel bir işaretler biliminin gelişmesine katkı sağlamaya çalışır ("Mitolojiler", "Semiolojinin Unsurları - 1964"). Roland Barthes, 1980' de Paris'de öldü.

JEAN BART (denizci)

FRANSIZ  denizci, 1650 yılında Dunkerque'de doğdu.  Denizci bir ailedendi. Çok genç yaşta denize açıldı, korsanlık yaptı. 

Fransız kraliyet donanmasına alındı. İngiliz ve Hollanda donanmalarına karşı özellikle 1692 ve 1693 yıllarında başarılar kazanarak kendini gösterdi. 

Fransa'nın çok ihtiyacı olan buğday yüklü gemilerin Dunkerque şehrine girmesini sağladı. 1679' da "deniz yüzbaşı", 1697' de ise "filo kumandanı" olan Jean Bart, 1702' de doğduğu şehirde öldü. 

sir JAMES MATTHEW BARRİE (yazar)

İSKOÇ  roman ve tiyatro yazarı, 1860 yılında Forfarshire'da doğdu. Londra'da gazetecilik yaptı. "Ölmek Daha İyi (1887)" adlı ilk eseri, Londra hayatını anlatan bir taşlamadır. 

"Eski Işık İdilleri (1888)" ve "Thrums'da Bir Pencere (1889)" adlı eserleriyle büyük bir başarı kazandı. Bu eserler, ince bir mizah duygusu ve içli bir gerçekçilikle İskoç köylülerinin hayat ve törelerini dile getirmektedir. 

Gerçek anlamda ilk romanı olan "Küçük Rahip (1891)", olayları işleme ve okuyucunun ilgisini uyanık tutma bakımından pek başarılı sayılmaz. Diğer romanları : Annesinin hayat ve ölümünden esinlenerek yazdığı "Margaret Ogilvy (1894)", "Tommy and Grizel (1900)", "Küçük Beyaz Kuş (1902)", "Peter Pan Kensington Bahçelerinde (1904)", "Peter and Wendy (1911)".

MAURİCE BARRÈS (yazar)

FRANSIZ  yazar, 1862 yılında Vosges, Charmes'da doğdu. 1883' de Paris'e gitti. 1888-91 yıllarında "Benlik Kültü" başlığı altında topladığı, benlik ve bireyciliği dile getiren üçlüsünü yayınladı :  "Barbarların Bakışları Altında", "Özgür Bir Adam", "Bérénice'in Bahçesi".

Siyasete girerek Nancy'den milletvekili seçildi. Hiçbir toplum baskısı tanımayan bireyciliğin yeni bir belirtisi diyebileceğimiz "Kanunların Düşmanı (1893)" sonra, "ateşli ideolojiler" derlemesi olan "Kan, Şehvet ve Ölüm Üzerine (1894)" adlı eseri yayınlandı. 

İspanya ve İtalya'ya yaptığı gezilerle hayâl gücünü zenginleştirdi. Bireyciliği, özellikle Jules Soury'nin etkisiyle milliyetçilik ve gelenekçiliğe dönüştü. Yine bir üçlü olan "Millî Enerji Romanı"nda, Fransa'nın birliğinin bozulmasına isyan eder:  "Köksüzler (1897)", "Askere Çağrı (1900)", "Onların Yüzü (1902)". 

BERTRAND FRANÇOİS BARRÊME (matematikçi)

FRANSIZ  matematikçi, 1640 yılında Lyon'da doğdu. Paris'de matematik okuttu. Basit bir aritmetik el kitabı olan "Çözümlü Problemler"in yayınlanması (1682) ile tanındı. 

Faizlerin hesaplanması, yabancı paralar, kambiyo vb. hakkında benzeri el kitapları da vardır. 

Bertrand François Barrême, 1703' de Paris'de öldü.

HENRY BARRAUD (bestekâr)

FRANSIZ  bestekâr, 1900 yılında Bordeaux'da doğdu. Fransız Radyo-Televizyonu program müdürü oldu (1944-65).

Eserleri : "Numance (trajik opera)", "Farce de Maître Pathelin (komik opera)", "Astrolog (bale)".

Senfonik eserler :  "Oda Konçertosu (1935)", "Piyano Konçertosu (1939)", "Lânetlenmiş Bir Şâir İçin Hayâller (1954)". 

Ses için eserler, oda müziği, dinî müzik (Masum Azizlerin Gizemi - 1946, Te Deum -1955, Lavinia Operası -1961), yaylılar için "Sinfonia (1955)", üçüncü senfoni (1957), "Descartes Rapsodisi (1961)", "Dionysos Rapsodisi (1962)".

İki de kitap yazmıştır : "Berlioz" ve bir estetik incelemesi olan "Fransa ve Batı Müziği". Henry Barraud, 1997' de Saint-Maurice'de öldü.

MİCHEL BARON (tiyatrocu)

FRANSIZ  tiyatrocu ve oyun yazarı (Michel Boyron), 1653 yılında Paris'de doğdu. 12 yaşında öksüz kaldı. "Veliahtın Küçük Komedyenleri" topluluğuna, sonra da Molière'in tiyatrosuna girdi (1670) ve burada parladı. "Psyché" oyununda "Cupidon", "Tite et Bérénice" oyununda "Domitien" rolünü oynadı.

1672' de "Alceste" oyununda Molière'in dublörü oldu. Molière'in ölümü üzerine, "Hotel de Bourgogne"a geçti ve "İphigénie" oyununda "Achille", "Phèdre" oyununda "Hippolyte" rollerini canlandırdı. 

Yazdığı komediler : "Aşkta Talihli Adam (1680)", "Yosma ile Namuslu Geçinen Kadın (1687)".

Ayrıca; Terentius'dan "Andria" ve "Adelphae"yi manzum olarak çevirerek sahneye koydu. Michel Baron, 1729' da Paris'de öldü.

PİO BAROJA (yazar)

İSPANYOL  yazar, 1872 yılında San Sebastian'da doğdu. Kısa bir süre "hekimlik" yaptıktan sonra edebiyata yöneldi. İlk eserleri doğduğu bölgeyle ilgilidir. 

"Bask Toprağı" adlı roman trilogyası :  "Aizgorri Evi (1900)", "Labraz Beyi (1903)", "Maceracı Zalacain (1909)" den meydana gelmiştir. 

Bir başka ünlü trilogyasında, sosyal töre ve geleneklerle mücadele eden şamatacı maceracıları sahneye çıkardı :  "Arama", "Kötü Ot", "Pembe Şafak".

Başkahramanı "Sylvestre Paradox" olan seri eserlerinde anarşik romantizme tutkuyla bağlı bir kişilik oluşturdu. Sayısı 20' ye varan son romanları (1918-1935) "Bir Eylem Adamının Hâtıraları" adı altında toplandı. Bu eser, onun dinamik kişiliğiyle gerçeğe karşı duyduğu tutkuyu dile getirir. 

Kendi neslinin en iyi hikâye anlatıcısıydı. Kilise aleyhtarı ve Nietzsche taraftarı olan Pio Baroja, 1956' da Madrid'de öldü.