ALFONSO LOMBARDİ, eser-biyografi

İTALYAN heykeltraş, 1491' de Ferrara'da doğdu. Soylular için büstler ve madalyonlar yaptı. Özellikle Bologna'da çalıştı. 1522' de "Meryem'in ölümü" adlı eseri gerçekleştirdi. Alfonso Lombardi, 1537' de Bologna'da öldü.

Alfonso Lombardi  -  Meryem'in ölümü

İRİDOSİKLİT (iris ve kirpiksi iltihabı)

GÖZDE, iris ve kirpiksi cismin birlikte iltihabına "iridosiklit" denilir. İltihap çok nadir olarak mikrobiktir. Çoğunlukla, vücudun genel hastalıklarında, alerjik veya otoimmün (özbağışıklık) süreçlerine bir cevap olarak ortaya çıkar.

Şeker hastalığı, gut, romatoit artrit, sarkoidoz, bruselloz, odaksal enfeksiyonlarla beraber görülebilir. İridosiklit, hasta gözde ağrı, ışığa bakamama, göz yaşarması, iriste şişme, gözün ön kısmında iltihabî bir sıvı birikmesi, irisle lens arasında yapışıklık oluşması sebebiyle gözbebeği çevresinde düzensizliklerle ortaya çıkar.

LOKAPALA

Lokapala
Tang sülâlesi devri, Çin sanatı

LOKAPALA, "dünyanın koruyucusu" veya "yöneticisi" mânâsını taşır. 

Brahmanizm'de ikinci derecede Tanrı'dır. "Destan" da her biri bir ana yönde olmak üzere dört tane, "Purana"larda sekiz, "Manu yasaları"nda da ara yönlerdekilerle birlikte, sekiz Lokapala vardır.

Bunlar Meru dağında oturur ve arkaik bir kozmografyayı temsil ederler.

Grandhara Yunan-Buddha sanatından itibaren tasvirleri yapılmaya başlandı ve çeşitli inanışlara göre farklı biçimler aldılar. Buddha sanatında "savaşçı" olarak görünürler.

CERAHAT (İRİN) SIVISI

YOĞUN kıvamlı sarı-beyaz renkli sıvı. Mikroskopla incelendiğinde; bol miktarda yıkıma uğramış alyuvar ile bunlara karışmış bakteri kümeleri ve doku yıkım ürünleri görülür. Cerahat, belirli bir tip akut iltihap neticesi oluşur.

Cerahatli iltihap denilen bu tip iltihapların mikrobu genellikle stafilokok, streptokok, pnömokok, gonokok gibi bakterilerdir. Bu bakterilere cerahat yapıcı mânâsına gelen "piyojen bakteriler" denilir. Cerahat aslında bu tip iltihabın sıvısından başka bir şey değildir.

İltihap yaygın olarak bağdokuya sızabilir, vücutta akciğer zarı boşluğu, eklem boşluğu, safra kesesi boşluğu gibi tabiî bir boşlukta toplanabilir. Daha sık olarak da, alyuvarların parçalanması sırasında açığa çıkan çok miktarda protein yıkıcı maddenin etkisiyle dokuda apse oluşur.

ROBERT LOİSEL, eser-biyografi

15. yy. da yaşamış Fransız heykeltraş. Jean de Liège'in öğrencisi ve iş arkadaşıydı. 1397' de Thomas Privé ile beraber Raimond du Temple'ın çizdiği taslağa göre Bertrand du Guesclin'in mezarını yaptı (Saint Denis bazilikası).

Robert Loisel  -  Bertrand du Guesclin'in mezarı

İRİTABL KOLON SENDROMU

KARNIN sol tarafında daha fazla olmak üzere kramp tipi ağrılarla beliren sendroma "iritabl kolon" denilir. Bu ağrılar birkaç dakikadan birkaç güne kadar sürebilir. Dışkılama sıklığının artmasıyla başlayan dışkılama düzensizlikleri görülür.

İritabl kolon, farklı klinik hallerde görülür; spastik kabızlık, ağrılı olmayan ishal ve kabızlıkla ishalin birbirini takip ettiği durum. Parasempatik otonom sinir sistemi duyarlılığının artmasına bağlı olan bu hastalık, özellikle bunalımlı ve duygusal bakımdan değişken kişilerde görülür. Bu rahatsızlığa genç ve orta yaşlı kadınlarda sık rastlanır. Hafif biçimleri oldukça yaygındır.

STEFAN LOCHNER, eser-biyografi

ALMAN ressam, 1405-15 yılına doğru Meersburg'da doğdu. Köln okulunun öncüsüydü. Üç parçadan meydana gelen ünlü "Kâhin krallar" tablosu Köln katedralindedir. Darmstad müzesindeki "Tapınağa sunuş (1447)" ile Köln müzesindeki "Madonna gül bahçesinde" adlı tabloları ünlüdür. Lochner, 1451' de Köln'de öldü.

Stefan Lochner  -  Kâhin kralların tapınması

İSHALİN ÇOK SEBEBİ VAR

SIK aralıklarla sıvı veya cıvık dışkılama şeklindeki rahatsızlığa "ishal" denilir. Öncelikle sindirim sisteminin doğrudan kendi rahatsızlıklarında görülür. Turist ishali gibi, beslenme alışkanlıklarındaki değişimler, paratifo enfeksiyonları, amipli veya basilli dizanteri gibi toksik ve enfeksiyonla ilgili olan durumlar, süt ve süt ürünleri, meyva, balık, kabuklu deniz hayvanları gibi gıda maddelerine karşı olan alerjiler ve alkol, tütün, bozuk et, mantar, cıva, arsenik zehirlenmeleri ishale sebep olabilir.

Gastrit, onikiparmak bağırsağı iltihabı, ileum (ince bağırsağın son bölümü) iltihabı, kalınbağırsak iltihabı, pankreas iltihabı, safra kesesi iltihabı, vitamin eksiklikleri ve asalak hastalıkları da ishale neden olur.

Doğrudan sindirim sistemini ilgilendirmeyen hastalıklar da ishal yapabilir. Bunlar arasında kalp-damar hastalıkları, sinirsel hastalıklar, idrar yolları hastalıkları, iç salgıbezleriyle ilgili hastalıklar sayılabilir.

İshalde belirleyici olan, bağırsak kas hareketlerinde hızlanma, bağırsak salgı ve sıvısında artma ve bir ölçüde de bağırsağın sıvı emmesindeki yetersizliktir. Böylece günlük dışkılama sayısı 2 - 3 kereden 20 kereye kadar çıkabilir. Dışkı cıvık, bazen de su gibi olur. Ara sıra mukus (sümük), cerahat ve kanla karışık olabilir.

Karında ağrı, gerginlik ve gaz, bağırsak seslerinde artış da olabilir. Ağır biçimlerinde; sıvı kaybı, zayıflama, zehirlenme ve enfeksiyonla beraber az veya çok ateş de vardır. Daha ağır olanlarında ise; kalp ve dolaşım çökmesi görülebilir.

HAROLD LLOYD, biyografi

AMERİKA'LI sinema oyuncusu, 1893 yılında Nebraska, Burchard'da doğdu. Önce Mack Sennet'in ünlü komedi filmlerinde Buster Keaton, Fatty ve Chaplin ile oynadı. Sinemaya başladığı yıllarda "Lonesome Luke" tipini Chaplin'in anlayışına göre ortaya çıkardı.

1920-30' lu yıllarda, gülünç birtakım serüvenlere karışan sakar, utangaç, iri gözlüklü, hasır şapkalı delikanlı tipini canlandırarak üne kavuştu. Bir gökdelenin çevresinde bir dizi akrobatik oyunun gösterildiği "Nihayet emin yerde (1923)" adlı filmi heyecan vericidir. Türkiye'de "Sütçü boksör" adıyla tanınan Harold Lloyd, 1971' de Hollywood'da öldü.

İSKÜRİ nedir?

İDRARIN, idrar akım yollarında oluşan engeller sebebiyle boşaltılamamasından dolayı mesanede birikmesine "isküri" denilir.

En sık görülen sebepleri; prostatın aşırı büyümesi, siyek daralması, bazı tümörler ile idrar torbası taşlarıdır. Bazen tamamen işlevsel vakalar da burada rol oynayabilir. Bunlar arasında mesane sinirlerinin bozuklukları veya mesane ve siyeğin iltihaplanmasına bağlı spazmlar sayılabilir.

LAZAR MARKOVİÇ LİSİTSKİ, eser-biyografi

RUS mimar, ressam ve gravürcü, 1890 yılında Smolensk ili, Poçinok'da doğdu. Kendi kuşağından birçok Rus sanatçı gibi, Ekim devrimini yeni bir sanat çağının başlangıç noktası kabul etti. 1919' da Maleviç ile beraber geometrik esinli soyut kompozisyonlardan oluşan bir dizi desen ve resim yaptı.

1922' de Berlin'de "G" grubunun faaliyetlerine katıldı. Sovyet devrimci soyut sanatı, Bauhaus ve De Stijl arasında aracı oldu. Mimarî projeleri de olan sanatçı Hannover Landesmuseum'un Modern sanatçılar salonunu yaptı (salon sonradan yıkıldı). 1928' de ülkesine geri döndükten sonra çeşitli resmî görevlerde bulunan Lisitski, 1941' de Moskova'da öldü.

Lazar Markoviç Lisitski  -  Proun  (1923)

İSKEMİ nedir?

DOKULARA gelen kan akımı ve dolayısıyla oksijen miktarının azaldığını ifade eden dolaşım bozukluğuna "iskemi" denilir. İskemi, şok, kanama ve kalp durması gibi genel dolaşım kifayetsizliği neticesi ortaya çıkabilir. Bu durumda belirtiler bütün dokularda ortaya çıkar, fakat daha çok kan akımı azalmasına en duyarlı dokularda görülür.

İskemi, bölgesel bir vaka da olabilir ve vücudun bir bölümüyle sınırlı kalabilir. Damar boşluğunun daralma veya tıkanmasını sağlayan damar sertliği gibi damar duvarı hastalıkları, pıhtı veya emboli vakaları örnektir.

RİCHARD LİPPOLD, eser-biyografi

AMERİKA'LI  heykeltraş, 1915 yılında Milwaukee'de doğdu. Önce teknik resim öğretmeniydi, 1942' den itibaren madenî tellerle "abstre" eserler meydana getirdi. Harward üniversitesindeki "Dünya ağacı (1950)" ve Metropolitian müzesindeki, altın tellerle yaptığı "Güneş (1953-56)" önemli eserleridir.

Hafifliği ve şeffaflığıyla dikkat çeken üslûbu, kendi deyimiyle "Karşıtlar geriliminin neticesi olan denge"yi ifade eder. Richard Lippold, 2002' de Roslyn'de öldü.

Richard Lippold - Bir eserden detay

İŞEME REFLEKSİNİN OLUŞUMU

İŞEME refleksi, mesanedeki idrarın dışarı boşalmasını sağlayan ve istemli olarak kolaylaştırılıp-engellenebilen bir reflekstir. Yetişkin insanda bu refleks, mesanede 0,3 - 0,4 litre idrar toplandığında çalışmaya başlar.

İdrar kesesinin duvarlarının gerilmesi, gerilim alıcılarını uyarır. Alıcılar bu uyarıyı omuriliğin kuyruk sokumu bölgesine iletir. Bu bölgeden çıkan uyarılar da idrar kesesinin dış tabakasındaki itici kasa ulaşır. Bu itici kasın kasılmasıyla mesane boşalmaya başlar.

Yenidoğanlarda, bebeklerde işeme yalnızca bir reflekstir ve yetişkinde olduğu gibi istemli olarak kontrol edilemez.

İşeme çeşitli hastalıklardan etkilenir. Bunlar; taş, akut veya kronik iltihaplar, iyi-kötü huylu tümörler, beyin kanaması, omurilik yaralanmaları gibi merkezî sinir sistemi hastalıkları, ruhî bozukluklar olabilirler.

Belirtilen bu hastalıklar neticesinde idrar çıkarılamaz ve birikmeye başlar. Biriken idrar da; idrar tutamayıp altına kaçırma, sık sık idrara gitme, çok zor ve damla damla idrar yapma veya ağrılı idrar yapma şeklinde kendini gösterir.

FRA FİLİPPO LİPPİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam, 1406 yılına doğru Floransa'da doğdu. Masaccio'nun, sonra Domenico Veneziano ve Fra Angelico gibi renk ustalarının etkisinde kaldı. Ustalarının öğretisini benimsemekle beraber, yeni çözüm yolları aramaktan da geri durmadı.

Figürlerin diriliği, renklerin çeşitliliği, ara tonlarla işlenmiş ayrıntıların canlılığı, renk doygunluğu, yeni bir "lirizm"in doğmasına yol açtı. Prato katedralindeki fresklerde, kompozisyonlarını ustaca sıralanmış perspektiflerin önüne yerleştirir. Spoleto katedralinin dekoru ise, düzeni yıkan bir coşkunluğun eseridir.

Karmelit rahibi olan Lippi, bir rahibeyle yaşamak için kiliseden ayrılmıştı. Ressam Filippino Lippi'nin babası olan Fra Filippo Lippi, 1469' da Spoleto'da öldü.

Fra Filippo Lippi  -  Salome dansederken

İŞTAH OLMASAYDI

İŞTAH, önceki tecrübelerde hoşa giden bir yiyeceğe yönelik istekle beraber gelişen ve yoğun bir ruhî yanı da olan açlık duygusudur. Yoğun bir tükürük ve mide salgısının eşlik ettiği güçlü duygusal istekte genetiğin de rolü bulunur.

Genellikle mideye ilk giren lokmalar iştah açıcı bir rol oynar. Çevreden gelen uyarılar da mide mukozasını ve kas duvarını uyarır. Meselâ, hoşa gitmeyen bir maddenin kokusu, midenin büzülmesine, mide kaslarında gerginliğin azalmasına, bulantıya ve iştahın kaçmasına sebep olur.

Açlıkta ise, mide kaslarında gerginliğin artması, iştahın da artmasına yol açar. İştah açıcı gıdaların görüntü veya kokusu, mide gerginliğinin artmasını getirir. Buna karşılık; korku, kaygı ve öfke gibi ruh hallerinde mide kas gerginliği ve iştah azalır.

Bazı gastrit vakalarında olduğu gibi, mide kaslarında gerginliğin azalması veya tamamen kaybolmasıyla ilgili hastalıklar, genelde iştahın azalmasına yol  açarlar. Mide kanserlerinde ise hemen her zaman iştahsızlık vardır. Anoreksia gibi bazı anormal zayıflama vakalarında iştah kaybı psikolojik durumlardan kaynaklanabilir.

FİLİPPİNO LİPPİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam, 1457' yılına doğru Prato'da doğdu. Fra Filippo'nun oğlu. Botticelli'nin öğrencisiydi. Önce "Amico di Sandro" takma adı altında topladığı gençlik eserlerinde, ustasının estetiğini devam ettirdi. 1484' de Carmine'de Masolino ile Masaccio'nun bitmemiş fresklerini tamamlamakla görevlendirildi. Bazı eserlerine garip bir hayâlgücü hâkimdir; desenin canlılığına karşılık, kompozisyonun düzeni o kadar sağlam değildir. Çok sayıda dinî resme de imzasını atan Filippino Lippi, 1504' de Floransa'da öldü.

Filippino Lippi  -  Meryem'in Aziz Bernardus'a  görünmesi (bütün)

SUÇ İŞLEMEDE KENDİNİ TUTAMAMA

ANİDEN  ortaya çıkarak kişiyi maksatsız ve çoğunlukla zararlı veya tehlikeli hareketler yapmaya zorlayan, çoğu zaman karşı koyulamayacak kadar güçlü bir ihtiyaç olarak meydana gelir. Herhangi bir dış sebepten bağımsız olarak ortaya çıkabilir.

İçsel bir dürtünün, yani bir içgüdüyü veya bir ihtiyacı doyurma arayışının ifadesidir. Bazen de çok hızlı gelişen ve sebebiyle orantısız ölçüde şiddetli bir cevap şeklindedir. Şiddeti, ihtiyacın engellenmesiyle artar.

Cinsel, yıkıcı, kendini cezalandırmaya veya intihara yönelik, kaçma, çalma, yangın çıkarma gibi büyük kısmı suç olan hareketlerde kişi kendini tutamaz. Bunların en ağır biçimlerine zekâ geriliği, sara hastalığı ve psikoz vakalarında rastlanır.

LORENZO LİPPİ, eser-biyografi

İTALYAN ressam ve şairi, 1606 yılında Floransa'da doğdu. Matteo Rosselli'nin öğrencisi oldu. Floransa'da büyük düka 2. Ferdinando'nun himayesinde yaşadı ve Salvator Rosa ile beraber Percossi Akademisi'ni kurdu. 1647-49 yılları arası İnnsbruck'da, düşes Claudia di Medici'nin yanında saray ressamı ve edebiyatçısı olarak çalıştı. Dinî konulu birçok tablo yaptı, fakat daha çok portreleriyle ünlüdür. Bazı şiirleri İtalya'da basıldı. Lorenzo Lippi, 1664' de doğduğu şehirde öldü.

Lorenzo Lippi  -  Kendi portresi

İYOT, İNSANA LÂZIM

İYOT, hem tedavi edici, hem de zehirleyici etkileri bulunan kimyasal bir elementtir. İnsan vücudu için biyolojik açıdan temel önem taşıyan bir maddedir. Yetişkin insanda 20 - 25 miligram kadar iyot bulunur. Özellikle "tiroid" hormonlarının yapımı için lâzımdır.

Az miktarda bulunan yerlerde, meselâ denizden uzak bölgelerde tedbir olarak sofra tuzlarına ilâve edilir. İyotun dezenfekte edici (mikrop öldürücü) özelliği de vardır. Bu sebeple, tentürdiyot veya alkole karıştırılarak kullanılır. Deriiçi ve hattâ derialtı dokuları dezenfekte eder.

JACQUES LİPCHİTZ, eser-biyografi

LİTVANYA'LI heykeltraş, 1891 yılında Druskininkai'de doğdu, 1924' de Fransa vatandaşlığına geçti. 1911'den itibaren Paris'te, Matisse, Modigliani, Picasso, Max Jacop ile dostluk kurdu. İlk yaptığı eserler gerçekçidir. Daha sonra tabiatta görünen geometrik biçimleri işlemeye başladı (kübizm); fakat 1915' lerde yaptığı ve büyük heyecan uyandıran "Baş" adlı eseri, eşyanın alışılmış görünümüyle ilgisi olmayan bir işaretler düzeniydi. 1941' de Amerika'ya yerleştikten sonra eserlerin dili çeşitlilik göstermeye başladı. Jacques Lipchitz, 1973' de İtalya, Capri'de öldü.

Jacques Lipchitz  -  Gitarlı denizci  (1915)

İZLENME HEZEYANI

KİŞİNİN düşmanca maksatlarla takip edildiğini sandığı düşünce bozukluğu. Hasta, çevresindeki bütün veya bazı insanların kendisine kötülük yapmak, zarar vermek ya da öldürmek için örgütlendiklerini, fırsat kolladıklarını söyler. Zehirleneceğine, saldırı veya iftiraya uğrayacağına inanır.

LİMBOURG KARDEŞLER, eser-biyografi

FLAMAN asıllı üç minyatürcü kardeş, Bu kardeşler; Hennequin, Pol ve Hermann'dır. 14. yy. sonu ile 15. yy. başında yaşadılar. Hennequin ile heykeltraş ve ressam olan Pol, 1402 yılından sonra Bourgogne dükü 2. Philippe'in hizmetine girdiler. Hermann da kardeşlerinin yanına gitti ve Berry dükü Jean'ın emrine girdi. Üçü birlikte Berry dükünün dua kitaplarını süslediler. Bu eser tezhip sanatının şaheserlerinden biridir.

Limbourg kardeşler  -  Müneccim kralların karşılaşması

JET PİLOTU LEZYONU

JET uçakları pilotlarının ve astronotların vücutlarında, yerçekimindeki büyük değişimlerden veya hızlanma-yavaşlamadan oluşan lezyonlara "jet-lezyon" adı verilir. Bu durumdaki pilotların yaşadığı sarsılmalar çok güçlüdür ve özellikle duyarlı dokuların direnç sınırlarını aşabilir.

En sık görülen lezyonlar, gözde retina ayrılması, yırtıkları veya kanamalarıdır. Ayrıca burun kanaması, siyah görme ve beyinde geçici kan azalmasına bağlı olarak ortaya çıkan bayılma nöbetleridir.

Lİ LUNG MYEN, eser-biyografi

ÇİN'Lİ ressam ve aydın, "Li Gung-Lin" de denilir. 1040 yılına doğru doğdu, Song devrinde yaşadı. Geleneksel türde ince ve yumuşak çizgilerle çevrili kompozisyonlarıyla ün kazandı. Aynı zamanda önemli bir koleksiyoncuydu. En çok atlar, manzaralar, portreler ve dinî resimler yaptı. "Periler ve ölümsüzlerle dolu hayâlî manzara" adlı rulosu" Washington'da bir sanat galerisinde bulunmaktadır. Li Lung Myen, 1106' da öldü.

Li Lung Myen  -  Bir arşiv rulosundan detay  (Paris)

İNSANDA DEVLİK (jigantizm)

VÜCUDUN anormal büyümesiyle ortaya çıkan hastalığa "jigantizm (devlik)" denilir. Özellikle kemiklerin boylarında aşırı bir büyüme ve boy uzaması görülür. Erkeklerde boy, 1,98 - 2,00 metreyi, kadınlarsa ise 1,88 - 1,90 metreyi geçtiğinde devlikten söz edilir.

Vakaların çoğunda hipofiz bezinden somatotrop hormonu aşırı salgılanmaktadır. Devlik gelişimi için, büyüme hormonunun ergenlik öncesi dönemde, uzun kemiklerdeki büyüme kıkırdaklarının kapanmasından evvel aşırı salgılanması gerekir.

Eşey bezlerinden salgılanan cinsiyet hormonlarının miktarında bir azalma olduğunda, uzun kemiklerin epifizlerinin kapanmasında bir gecikme olur. Bu da kemiklerin daha da büyümesine yol açar.

Bunların haricinde, patolojik olmayan, ailevî genetik özellikler taşıyan yapısal devlik türü de vardır.

MAX LİEBERMANN, eser-biyografi

ALMAN ressam, 1847 yılında Berlin'de doğdu. Munkacsy'den ve Josef İsraels'den etkilendi. 1873-78 yılları arasında Paris'te kaldı. Barbizon okulunda J. F. Millet'in öğrencisi oldu ve "izlenimciler" e katıldı. Münih'e sonra Berlin'e yerleşti. Orada ayrılıkçıların başı oldu (1898), halk hayatından sahneler çizmeyi bıraktı ve manzara'ya yöneldi. Ayrıca portreler de yapan Max Liebermann, 1935' de Berlin'de öldü.

Max Liebermann  -  Brandenburg'da açık hava birahanesi  (1893)

ERKEKTE MEME BÜYÜMESİ

ERKEKDE bir veya her iki memenin olağandışı büyümesi ve kadınlardaki gibi özel bir görünüm alması haline "jinekomasti" denilir. Meme dokusunun salgıbezi yapısının aşırı gelişmesine bağlıdır. Normalde erkeklerde bu yapı gelişmez. Şişmanlığa bağlı meme büyümesi jinekomasti değildir.

Jinekomasti vücudun hormon dengesiyle ilgili bir durumdur. Bu sebeple, ergenlik çağında ve çok ileri yaşlarda daha sık görülür. Buna karşılık hayatın diğer dönemlerinde ise; tümörler, erbezinin normal yerinde bulunmaması, erbezi dokusunun erimesi veya hadım edilme, karaciğer sirozu, tedavi maksadıyla östrojen hormonu verilmesi ve klinefelter sendromu (doğuştan kromozom hatası) gibi özel hastalık hallerinde gelişir.

Jinekomasti bazen iç salgıbezleri dışındaki organların tümörlerinde de görülebilir (meselâ akciğer tümörü). Birçok vakada ise ortada görünür bir sebep bulunmaz.

PİRRO LİGORİO, eser-biyografi

İTALYAN ressam ve mimarı, 1510 yılına doğru Napoli'de doğdu. Roma'da 1534' den itibaren tarihî ve grotesk tablolar yaptı. Tivoli'de Este villasını (1549), Vatikan'da  Pius IV' ün toplantı salonunu yaptı ve yalancı mermerden kabartmalarla süsledi (1559-62). San Giovanni Decollato'da, Torres- Lancelotti sarayında çalıştı ve Ferrara'da Po bentini yaptı. 1553' de "Eski Roma Üstüne" adlı toplu planları bir cilt halinde yayınlanan Pirro Ligorio 1583' de Ferrara'da öldü.

Pirro Ligorio  -  Pius IV  konağı ön cephesi

JİNJİVİT (diş eti iltihabı)

DİŞETİ mukozasının akut veya kronik iltihabına "jinjivit" adı verilir. Lokal enfeksiyonlara veya tahrişlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Ağız sağlığının kötü olması, diştaşı, hatalı diş protezi, şeker hastalığı, karaciğer hastalığı, iç salgıbezleri çalışma bozuklukları gibi durumlar jinjivit gelişimini kolaylaştırır. Kurşun, cıva zehirlenmelerinde de gelişebilir.

Jinjivit akut veya kronik (müzmin) olabilir. Akut ve hafif şeklinde, dişeti mukozasında şiddetli şişme ve kabarıklık, ayrıca ufak kanamalar ortaya çıkar. Daha ağır vakalarda ise, yara, kanama, cerahatli sıvı, şiddetli ağrı, kötü ağız kokusu ve lenf bezlerinde şişme oluşur.

Kronik jinjivitte, mukozada şişme ve kabarıklık, ayrıca soyulma ve yara ortaya çıkar. Bazen çok sayıda kanama görülebilir. "Hipertrofik" jinjivitte, dişeti mukozasında büyüme olur, fakat ağrı olmaz.

PHİLİPPE LİEBERT, eser-biyografi

KANADA'LI heykeltraş, 1732 yılında Nemours, Gâtinais'de doğdu. Birçok kilisenin süslemelerini yaptı. Üslûbu, Fransa'daki "Rejans" devrinin üslûbunu andırır. Liebert, 1804' de Montreal'da öldü.

Philippe Liebert  
Sainte-Rose kilisesi, Tabernaculum kapısı (Kanada)

KABAKULAK (tükürük bezi iltihabı)

PAROTİS adı verilen kulakaltı tükürük bezinin iltihaplandığı bir hastalıktır. En sık görülen şekli salgın tipteki kabakulaktır. Bu akut enfeksiyon hastalığına bir virüs yol açar. Hastalığın başlangıç belirtisi, tükürük bezlerinde, özellikle de kulakaltı tükürük bezinde ortaya çıkan ağrılı şişmedir.

JUDİTH LEYSTER, eser-biyografi

HOLLANDA'LI kadın ressam, 1609 yılında Haarlem'de doğdu. Öğretmeni Frans Hals ile çalıştı. Başlıca eserleri; "Neşeli içkici", "Neşeli arkadaşlık", "Flüt çalan adam". Leyster, 1660' da Heemstede' de öldü.

Judith Leyster  -  Flüt çalan adam  (Stockholm müzesi)

KABIZLIK NEDEN OLUR?

KABIZLIK, dışkılamanın seyrekleşmesiyle beraber dışkı miktarının azalması ve sertliğinin artması olayıdır. Bağırsağın kas yapısındaki çalışma bozukluğundan kaynaklanır. Bu bozukluk doğuştan var olabilir veya çeşitli etkenlere bağlı olarak sonradan da gelişebilir.

Kabızlığa yol açan başlıca etkenler arasında; dengesiz beslenme, sinir sistemi bozuklukları, iç salgı sistemi dengesizlikleri, duygusal ve ruhî problemler, karın duvarının çizgili kas yapısı kusurları, bağırsak geçişinin engellenmesi, makat büzgen kasının çatlak veya basur sebebiyle aşırı duyarlı olması sayılabilir.

Kabızlık iki temel süreçten birinin aksamasıyla ortaya çıkar. Bunlar: Kalınbağırsak hareketlerine yol açacak uyarıların yetersizliği ve uyarılar normal olmasına rağmen kalınbağırsağın buna kâfi cevap vermemesidir.

İZAK İLİÇ LEVİTAN, eser-biyografi

RUS ressam, 1861 yılında Litvanya, Kibartay'da doğdu. 1889' da Paris'e gitti. Corot'yu, Barbizon okulu ustalarını ve "izlenimcileri" inceledi. Volga bölgesini canlandıran peyzajlar yaptı. Levitan, 1900' de Moskova'da öldü.

İzak (İsaak) İliç Levitan  -  Bataklık  (1887) 

YARA ÜZERİNDE KABUK

ÇEŞİTLİ deri lezyonlarının üzerinde oluşan, sınırları belirli yapıya "kabuk" denilir. Bu lezyonlar arasında sıyrık, kesecik, içi cerahat dolu kese ve yaralar sayılabilir. Kabuk, serum, cerahat ve kanamalardan sonra ve bunların kurumasıyla meydana gelir.

Kabuğun boyutları farklıdır. Genellikle kendinden evvelki lezyonun şeklini alır. Rengi sarı-yeşil, siyah veya kırmızı olabilir. Alttaki lezyon, sadece yüzeysel olarak üstderiyi zedelemişse, altındaki deri epiteli yeniden oluşunca kabuk kendiliğinden düşer. Buna karşılık, çoğunlukla ülserleşmiş lezyonların üstünü örten kabuklar düştüğünde, yerlerinde iz bırakır.

DİMİTRİ GRİGORİEVİÇ LEVİTSKİ, eser-biyografi

RUS ressam, 1735 yılında Kiev'de doğdu. Antropov'un öğrencisiydi. Öğretmeniyle Petersburg'a geldi ve Akademi'de Lagrenée'nin öğrencisi oldu. "Diderot'nun portresi" adlı eserinde, Tocquée'nin, Michel van Loo'nun, Roslin'in etkisi görülür. Yaptığı 7 portreden en ünlüleri; Çar 1. Pavel ile İmparatoriçe 2. Katerina'nın portreleridir. Levitski, 1822' de Petersburg'da öldü.

Dimitri Grigorieviç Levitski
"Smolny enstitüsünün iki ikâmetçisi"

KAFAİÇİ BASINÇ ARTIŞI

KAFAİÇİ boşluğunda bulunan sıvının basıncındaki artma, beyin-omurilik sıvısının dolaşımında oluşan bozukluklar veya beyin dokusunun ödeme bağlı şişmesinden kaynaklanır.

Aşırı miktarda sıvı yapılmasına sebep olan menenjitlerden, tıkanmaya bağlı hidrosefali yapan nedenlere kadar geniş bir etki mekanizması vardır. Tıkanma sebepleri arasında kafa içi tümörleri sayılabilir. Bu tümörler, beyin dokusunda yer değiştirmeye veya genişlemeye yol açarak beyin-omurilik sıvısının içinden aktığı boşluklarda tam veya kısmî tıkanmaya sebep olur. 

ABDÜLCELİL LEVNÎ, eser-biyografi

TÜRK minyatür ve süsleme sanatçısı, Edirne'de doğdu (doğum yılı ?). Genç yaşta İstanbul'a gelerek saraya girdi. Zamanın ünlü nakkaş ve musıkîşinaslarından ders gördü. İcazet aldıktan sonra kendini tamamen resme verdi. Kısa süre sonra, saray başressamlığına getirildi.

Levnî'nin eserlerinde, zamanını aşan, bilinen resim anlayışının dışına çıkan bir özellik vardır. Seçtiği konularda renk uyumu, hareket kıvraklığı, farklı özellikler gösteren yüz ifadeleri ilgi çekicidir. Resmin bütününe anlamın hâkim olduğu görülür. Konu belli bir noktada toplanmaz, resmin tamamına yayılır, mekânı doldurur. Minyatürlerinde yumuşak ve çok renkli bir ifade özelliği vardır. Özellikle insan resimlerinde, yüz ifadelerinin açık bir mânâ taşıdığı, vücut hareketlerinin belli bir maksada yöneldiği kolayca anlaşılır.

Çoğunluğu halk şiiri geleneğini sürdüren ve içlerinde "Atalar sözü destanı" gibi oldukça başarılı örnekler de bulunan 20 kadar şiirin Levnî'ye ait olduğu ileri sürülmektedir.

Levnî'nin en önemli eseri, birçok resimlerinin bir araya toplandığı "Padişahlar Albümü"dür. Eserde; Sultan Osman'dan 3. Ahmed'e kadar gelen padişahların minyatürleri yer alır. İkinci eseri "Sürname" dir. Bu eserin konusu, 3. Ahmed'in, çocukları için yaptırdığı sünnet düğünüdür. Bu sünnet düğününde geçen olayları bütün teferruatıyla Vehbi yazdı. Levnî bunu minyatürlerle süsledi. Sürname'de 137 kadar resim bulunur. Çağın kıyafetlerini, eğlence ve toplantılarını göstermesi bakımından ayrı bir kıymet ve özellik taşır.

Levnî'nin bunlardan başka, içinde zamanın kıyafetlerini konu edinen 2 albümü daha vardır. "Dört kişilik musıkî takımı", "Gül koklayan kadın", "Oyuncu kız" gibi tabloları, Türk resim tarihi bakımından ayrı bir değer taşır. Abdülcelil Levnî, 1732' de İstanbul'da öldü.

Abdülcelil Levnî  -  Bir rakkase

AŞIRI KAHVE İÇMEMELİ

DÜZENLİ şekilde ve yüksek miktarlarda kahve içilmesine bağlı olarak, değişken ağırlıklı kronik zehirlenme meydana gelmesine "kafeizm" denir. Bir fincan kahve 50 - 150 miligram kafein ihtiva eder.

Zehirlenme vakalarının çoğunda fazla ağır olmayan bir dizi rahatsızlık görülür. Bunlar; hareket uyarılarında artış, uykusuzluk, kalp atışında hızlanma, sinirlilik, iştah kaybı, baş ağrısı, fizikî ve zihnî kuvvette azalma ve sindirim bozukluklarıdır.

PİERRE NOËL LEVASSEUR, eser-biyografi

KANADA'LI heykeltraş, 1690 yılında Québec'te doğdu. Birçok heykel ve Québec surları üzerindeki oyulmuş ağaçtan armalar yaptı (1727). Heykeltraş aileye mensup olan Pierre Noël Levasseur 1770' de Québec'te öldü.

Pierre Noël Levasseur 
Çocuk (oyma ağaç)   -   1768

KÖTÜ KOKU ALMA

Herhangi bir koku olmasa dahi kötü koku alma ortaya çıkabilir. Histeri ve sara gibi nöropsişik bozuklukları olan kişilerde ortaya çıkar. Sara nöbetinden evvel ortaya çıkar ve kişi bunu nöbetin habercisi olarak algılar. 

Diğer vakada ise kişi, hoşa giden bir koku uyarısı alsa da, bunu anormal iğrenç bir koku şeklinde algılar. Bu durum, burundaki koku sinirinin zehirlere veya difteri, grip, frengi gibi enfeksiyonlara bağlı iltihaplarında ya da hamilelikte görülür.  

NOËL LEVASSEUR, eser-biyografi

KANADA'LI heykeltraş, 1680 yılında Québec'te doğdu. Üslûbu, bazı yönlerden 14. Louis devri sonuyla 15. Louis devri Fransız heykeltraşının üslûbunu andırır. En başarılı eseri Québec'te "Ursuline" şapelidir. Noël Levasseur, 1740' da Québec'te öldü.

Noël Levasseur  -  Mihrap arkalığı (yaldızlı ve oyma ağaç)  (1732-37)

KALP SIKIŞMASI HİSSİ

KALBİ besleyen koroner damarlardaki dolaşım bozukluğuna bağlı olarak kalp kasının kâfi miktarda oksijen alamaması neticesi beliren ağrılı tabloya "kalp sıkışması" denilir.

Göğüs kemiğinin arkasında duyulan ve sıklıkla omuz ve sol kola dağılan sıkıştırıcı, baskılayıcı nitelikte çok şiddetli bir ağrıyla belirir. Ağrının müddeti değişebilir. Kalp krizi ve anjina pektoriste görülen tipik bir belirtidir.

HUBERT LE SUEUR, eser-biyografi

FRANSIZ heykeltraş, 16. yy. sonu (veya 17. yy başı) Paris'te doğdu. 1625 sıralarında İngiltere'ye yerleşti ve orada etkili oldu. Bazı ilerigelenlerin heykellerini yaptı. En ünlü eseri, 1633' de yapımına başladığı ve Londra'ya dikilen 1. Charles'ın atlı heykelidir. York house. Somerset house ve Saint-James parkını süsledi. Fransa'ya dönünce Jean Varin'i örnek alarak Richelieu'nün büstlerini yaptı. Hubert Le Sueur, 1670' de Londra'da öldü.

Hubert Le Sueur  -  1. Charles  (Londra)

KALP YETMEZLİĞİ NE DEMEK?

KALBİN yapısında ve çalışmasında bozukluğa yol açan süreçler neticesinde gelişen hastalık tablosuna "kalp yetmezliği" denilir. Kalp-dolaşım sistemi işlevlerindeki dengenin bozulmasıyla birlikte olur.

Koroner (kalbi besleyen damarlar) dolaşımının kifayetsiz olması veya kalp kapak hastalıkları neticesinde kalp yetmezliği gelişebilir. Kalp yetmezliği olunca, vücuttaki birçok organ ve sistemde kanlanma eksikliğine bağlı belirtiler kendini gösterir.

EUSTACHE LE SUEUR, eser-biyografi

FRANSIZ ressam, 1617 yılında Paris'te doğdu. Montdidier'li bir tornacının oğlu. Simon Vouet'nin öğrencisiydi. İlk çalışmalarına kitap kapaklarını süslemekle başladı. Başlangıçta ustasının üslûbunu taklid etti. Simon Vouet, 1642' lerde kendisine 8 kompozisyonluk bir siparişi (Songe de Poliphile) devretti. Kraliyet resim akademisinin ilk üyelerinden biri olan Le Sueur, 1655' de Paris'te öldü.

Eustache Le Sueur  -  Sanat tanrıçaları

KALSİFİKASYON (kalsiyum depolanması)

NORMAL şartlarda kalsiyum depolanması yanız kemikdokuda görülür. Yaşın ilerlemesiyle kıkırdaklar (kaburga, gırtlak), beyindeki damar-sinir ağları, uzun kemiklerin uç kısımları ve atardamar duvarları gibi başka bölgelerde de ortaya çıkar. Çeşitli hastalıkların seyri sırasında kalsifikasyon çok sık görülür.

Genellikle iki tip kalsifikasyon vardır. Distrofik kalsifikasyon; doku ölümüne yol açan süreçler neticesinde oluşan hasarlı bölgelerde kalsiyum tuzlarının depolanmasıdır.
Metastatik kalsifikasyon; kandaki kalsiyum miktarının artması neticesinde, kalsiyumun vücuttaki çeşitli bölgelerin normal dokularına çökmesidir. En sık görüldüğü yerler, böbrek borucukları, akciğer alveollerinin duvarları ve mide mukozasıdır.

LOUİS LERAMBERT, eser-biyografi

FRANSIZ heykeltraş, 1620 yılında Paris'te doğdu. Simon Vouet ve Jacques Sarazin'in öğrencisi oldu. Versailles parkında "sfenks" leri (1667-68) ve üç "Çocuk" grubu vardır. Şiir ve müzikle de ilgilenen Louis Lerambert, 1670' de Paris'te öldü.

Louis Lerambert  -  Sfenks

KALSİNOZ (dokularda kalsiyum birikmesi)

KALSİYUM tuzlarının deride, derialtı dokularda, daha nadir olarak kas kirişlerinde, eklem çevresi dokularında ve kaslarda depolanmasıyla belirlenen hastalığa "kalsinoz" denir. Genç kadınlarda sık görülür. Başta eller olmak üzere kolların deri ve derialtı dokularında sınırlı olarak yerleşebilir veya vücudun büyük bir bölümünde ya da tamamında yaygın halde bulunabilir.

Kalsiyum normal dokularda veya daha evvel başka hastalıklar sebebiyle yıkıma uğramış dokularda da birikebilir. Özellikle eklem çevresindeki dokular yıkıma uğramışsa; "kalkerli gut" tan bahsedilebilir.

Hastalığın sınırlı şekli genellikle çok önemli değildir. Bazen kalsiyum çökeltileri açılır ve dışarı cıvık bir madde salar. Hastalığın yaygın şeklinde ise; kaslarda sertleşme, erime ve büzülmelerden dolayı kas hareketleri önemli ölçüde bozulur ve vücudun genel durumunda da giderek artan bir bozulma olur.

JEAN-BAPTİSTE LEPRİNCE, eser-biyografi

FRANSIZ ressam ve gravürcü, 1733 yılında Metz'de doğdu. Boucher'in öğrencisi oldu. Hollanda ve Rusya'yı dolaştı. 1764' de Fransa'ya döndü ve "Rus usulü vaftiz" adlı tablosuyla ilgi uyandırdı. Gravürcü olarak 168 parça eser bıraktı. Petersburg'da imparatorluk sarayının tavanlarını resimledi ve "Rus oyunları" adlı duvar halısının karton taslaklarını hazırladı. Leprince, 1781' de Lagny yakınlarında, Saint-Denis du Port'da öldü.

Jean-Baptiste Leprince  -  Rus usulü vaftiz

KALSİTONİN, KALSİYUMU DENETLER

KALSİTONİN, tiroid bezinin C hücrelerinden salgılanan bir hormondur. Kalsiyumun kandaki seviyesini kontrol eder ve aşırı miktara vardığında bu "tuz" un kandaki seviyesini azaltır. Tiroid tümörü geliştiğinde kalsitonin miktarı artar. Kandaki miktarının ölçülmesi hastalığa kolayca teşhis konulmasını sağlar. Kandaki kalsitonin miktarının normal değerleri; 0 - 30 pikogram / mililitre dir.