ÖKSÜZ DEDE, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

ÖKSÜZ DEDE   (D.? - Ö.?)

Tuna boylarında yetiştiği sanılmaktadır. Osmanlı Sultanlarından III. Murad devrinde yaşadığı anlaşılmaktadır. Serhad boylarında dolaşmış ve kahramanca şiirler yazmış bir yeniçeri şairidir. 1577-1590 yılları arasındaki Osmanlı-İran savaşları sonunda, İran şehzadesi Haydar Mirza'nın rehin alınarak İstanbul'a getirilmesi üzerine, biri Şah'ın ağzından olmak üzere yazdığı koşmalardan, kendisinin hangi devirde yaşadığı kesin olarak anlaşılmaktadır.

Öksüz Dede, şiirlerinde kullandığı bu adı, belki bir devşirme olarak Yeniçeri Ocağına alındığı için benimsemiştir.

ÖKSÜZ DEDE' den Örnekler:

Misâli cennettir evvel baharı, açılır kırmızı gülü Tuna'nın
Öter bülbülleri leyl-ü nehârı, eser bâdı saba yeli Tuna'nın

KÖROĞLU, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

KÖROĞLU   (D.? - Ö.?)

16.yy. halk şairidir. Aynı adı kullanmış bir başka Köroğlu'yla karıştırılmış olması, destan kahramanı Köroğlu'nun da bir halk şairi olmadığı anlamına gelmez. Hayatı hakkında kesin bilgi edinilemeyen hem destan kahramanı hem de şair olan Köroğlu'nun Bolu taraflarında yaşadığı, yiğitçe davranışlarından dolayı onun adına başkaları tarafından söylenmiş pek çok yiğitleme, koçaklama gibi şirlerin ona maledildiği muhakkaktır. Bunların hangisinin Köroğlu'na ait olduğunu bilmek imkânı olmadığına göre; hepsine onundur demek daha kestirme olur. 

Köroğlu'nun babası Bolu Beyi'nin adamlarındandır. Bey'in istediği iki atı iyi yetiştiremediği için cezalandırılır. Gözlerine mil çekilerek kör edilir. Oğlu büyüyünce, Bolu Bey'inden intikamını almasını ister. Babasının yetiştirdiği taylar da büyümüştür. Adı Köroğlu'na çıkan delikanlı, bunlardan meşhur "Kır At"ı alarak dağlara çıkar. Çamlıbel'i yuva edinir. Öksüz bir çocuğu Ayvaz adıyla yanına alır. İkisi beraber yolları keserler. Köroğlu babasının öcünü alır. Bolu Bey'ini öldürür.

ÜMMİ SİNAN, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

ÜMMİ SİNAN   (D.? - 1551)

Asıl Adı İbrahim'dir. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Bursalı veya Karamanlı olduğu söylenir. Kendi adına malederek "Sinaniyye" tarikatını kurduğundan sözedilir.Yunus Emre'nin izinden gitmiştir. Kendisini büyütmek için, onun izinden gidenler Sinan'dan "Sinan-ı ümmi" yani okuması yazması olmayacak kadar cahil ve bilgisiz diye sözederler, ama şiirlerinden onun da tahsil gördüğü anlaşılmaktadır. Şiirleri divan adıyla toplanmıştır.

ÜMMİ SİNAN'DAN ÖRNEK:

Erenlerin sohbeti ele giresi değil

İkrar ile gelenler mahrum kalası değil

İkrar gerek bir ere göz açıp didar göre

Sarraf gerek gevhere nâdan bilesi değil

Bir pınarın başına bir destiyi koysalar

Kırk yıl anda durursa kendi dolası değil

Ümmi Sinan yol ayan oluptur belli beyan

Dervişlik yolu heman tac ve hırkası değil

KUL HİMMET, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

KUL HİMMET   (D.? - Ö.?)

16.yy. Bektaşi şairlerindendir. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Bir şiirinden anlaşıldığına göre; Pir Sultan Abdal'ın kullarındandır. Onun tekkesinden feyz almıştır. Sade bir dille yazılmış eserleri vardır.

KUL HİMMET'TEN ÖRNEKLER:

Seyyah oldum şu âlemi gezerim
Bir dost bulamadım gün akşam oldu
Kendi efkârımca okur yazarım
Bir dost bulamadım gün akşam oldu

İki elim gitmez oldu yüzümden
Ah ettikçe yaşlar gelir gözümden
Kusurumu gördüm kendi özümden
Bir dost bulamadım gün akşam oldu

KÂZIM KARABEKİR'İN ATA'YA BAĞLILIĞI

Mustafa Kemal Paşa’nın yaveri Cevat Abbas Gürer Bey, kaygılı bir davranışla çalışma odamıza girdi :

“Efendim, Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa  geliyor” haberini verdi.

Paşa bir yandan Kâzım Dirik Bey’in hareketinin verdiği “sarsıntının” etkisi altında, bir yandan da İstanbul Merkezi Yönetim ile olan “problemleri” sebebiyle, Karabekir Paşa’nın gelişinden  şüphe ve endişe duyar gibi oldu ve “İşte tahminim çıktı” der gibi acı bir gülümsemeyle bana baktı.

Yaverine dönüp “Buyursunlar” dedi

Kâzım Karabekir Paşa’nın Mustafa Kemal Paşa’ya vefasızlık “etmeyeceğinden” zerre kadar şüphem yoktu.

ANTİBİYOTİKLERİN FAYDALARI

İlk defa Dr. Flemming tarafından “penisilin” in keşfiyle antibiyotikler tıbbın dikkatini çekmiştir. Tabiatta bulunan çeşitli mantarların ihtiva ettikleri bazı kimyasal maddelerin mikropları tahrip ettiği tespit edilmiş, penisilinden sonra birçok antibiyotik keşfi yapılmıştır.

Penisilinden sonra keşfedilen “streptomisin” , tüberküloz hastalığı gibi dünyayı kavuran bir hastalığın esaslı ilâcı olmuştur. Penisilin, zatürre, zatülcenp, frengi, menenjit, bel soğukluğu gibi mikrobik hastalıklara yakalanan milyonlarca insanın hayatını kurtarmıştır. Araştırma laboratuarlarında binlerce mantar, yeni antibiyotik keşifleri için incelenmektedir.

Penisilin ve streptomisinden sonra, tetrasiklin, eritromisetin, neomisin, kloromisetin, kanamisetin vesair gibi birçok antibiyotikler bulunmuş, mikrobik hastalıklarda özel etkileri olduğu tespit edilmiştir. Meselâ, kloromisetin tifoyu yüzde yüz iyi eden bir antibiyotiktir.

ANTİKOR (Vücudun Özel Koruması)

Vücuda giren yabancı maddelere, allerjenlere ve mikroplara karşı, vücudun bir nevi müdafaa için ürettiği maddelere antikor denir. Her hastalığa veya yabancı maddeye karşı, özel bir antikor meydana gelir. Birçok hastalıkta, antikorlar teşhis için tıbba çok faydalı olurlar. Aşıların esası da antikorlara dayanmaktadır.

ANJİYOKARDİOGRAFİ (Kalp Muayenesi)

Kalb cerrahisinin gösterdiği önemli gelişmeler bir bakıma anjiyokardiografiye bağlıdır. Anjiyokardiografi, kol veya bacak damarlarından sokulan ve kalbin boşlukları içine sevkedilen ince sondalar içinden zerk edilen röntgen ışınlarını geçirmeyen maddeler vasıtasıyla yapılan kalb muayeneleridir. Bu suretle kalb damar tıkanıklıkları, tıkanmaların yüzde oranları ve kalble ilgili diğer bozukluklar kaydedilip tekrar oynatılarak gerekli tetkik ve teşhisler yapılabilmektedir.

ANJİNA PEKTORİS (Göğüs Ağrıları)

Göğüs ağrıları ekseriyetle bir hastalığın işaretidirler. Bilhassa kalb hastalıklarında sol göğüs ağrıları dikkat çekicidir. Birkaç dakikadan fazla süren ve sol kola yayılan göğüs ağrısı çok önemlidir. Bu durum koroner kalb damarının yetmezliğine (tıkanıklığına) işarettir. Bu ağrı çoğu zaman bir hareket esnasında ortaya çıkar. Yarım saatten fazla süren ağrılar, bir kalb enfarktüsünü düşündürür. Ağrı omuza ve sol kola yayılarak elde uyuşmaya sebep olur. Bazan boyuna, dile ve sırta da vurabilir.

Kalb zarlarının iltihabında ve akciğer hastalıklarında da şiddetli göğüs ağrıları vardır. Kaburga kemiklerindeki sinirlerin hastalıklarında da göğüs ağrıları olur.

Kanlı balgam ile derinden gelen göğüs ağrıları yaşlı kişilerde akciğer kanserini düşündürür. Göğüste gezici ve kaybolup çıkan ağrılar çoğunlukla kas ağrılarıdır. 1-2 günde geçmeyen göğüs ağrılarında uzman hekime müracaat etmek gerekir. 

ANJİN (Bademcik İltihabı) VE TEDAVİ

Boğazın iki tarafında bulunan bademcikler, normal şartlarda bir nevi mikropların geçmesine baraj teşkil ederler. Beyaz kan hücrelerinin bir grubu olan “lenfositler” ve lenf dokusu, vücudun başlıca müdafa sistemlerinden biridir. Bademcikler bu hücre ve dokulardan zengin organlardır.

Ağızda bulunan veya ağızdan giren birçok mikroplar, bademcikler hizasında tutulurlar ve burada başlayan savaş, mikropların vücuda girmesini önler. Bademcikler her zaman bu savaştan galip çıkamazlar ve mikroplar burayı istilâ ederek bir nevi apse gibi iltihaplandırırlar. Bademciklerin içi, yer yer iltihap ve cerahatla dolar. Ağrı ve yutkunma güçlüğü başlar, ateş yükselir. İltihapla şişen bademcikler boğaz deliğini daraltırlar ve vücuda devamlı olarak çıkardıkları toksinleri (zehirleri) verirler.

ANEMİ (Kansızlık) VE TEDAVİ

Genel olarak kansızlık, kanın kırmızı hücrelerindeki azalmaya verilen isimdir. Normalde beş milyon cıvarında olan bu hücreler, bir hattâ yarım milyona kadar düşerler. Üç buçuk milyonun altındaki düşüş daima ciddi bir kansızlığa işarettir.

Kansızlıklar çeşitli sebeplerle olabilirler. Doğuştan kansızlık hastalığına yakalanmış olanların yanısıra, en çok kansızlık sebebi; vücuttaki müzmin mikrobik hastalıklar ve büyük-küçük kanamalardır. Demir eksikliği de ağır kansızlıklara sebep olur. Bazan B12 vitamin eksikliğinde, özel tip bir kansızlık hastalığı ortaya çıkar. Ağır böbrek hastalıkları da kansızlığa sebep olur. İyi gıda alamama veya alınan besinlerin iyi emilememesi neticesinde de kansızlık olur.

TEDAVİ

Kansızlık sebebinin iyi araştırılması lâzımdır. Bu hastaların, karaciğer, dalak, yumurta gibi demir zengini gıdaları yemesi tavsiye edilir. Duruma göre; ağızdan veya enjeksiyon yoluyla demir ya da B12 vitamin ilâçları alınması gerekebilir. Ağır yaralanma neticesindeki kan kaybından olan kansızlıklar ise kan nakli ile normale döner.

AMFİZEM HASTALIĞI VE TEDAVİ

Solunum ile şişip sönen akciğer hava petekçiklerinin elâstikiyetlerini kaybetmeleri ve hava ile dolarak, akciğerlerin şiş vaziyette kalmaları haline amfizem denir. Bu hastalar zor nefes alıp verirler. Akciğerler kâfi miktarda oksijeni kana veremezler. Amfizemli hastaların göğüsleri fıçıya benzer, şiştir ve zor soluk alırlar. Zamanla kalb bozuklukları da bu duruma iştirak eder.

Sigara, amfizemin başlıca sebeplerinden biridir. Müzmin bronşitler, tozlu, kumlu, yerlerde çalışmalar (örn; basınçlı kumla kot beyazlatma işi)  ve tüberküloz en çok amfizem yapan hallerdir. Bu hastalık yavaş gelişen bir hastalık olduğundan, erken alınan tedbirlerle engellenebilir.

Tedavisi; temiz hava, spor, sigarayı terketme, bu hastalığa sebep olan ortamdan uzaklaşmak ve sebep olan diğer rahatsızlıkların ortadan kaldırılmasına bağlıdır.

EMBOLİ (Damar Tıkanması) VE TEDAVİ

Vücudun herhangi bir yerinden kopan bir kan pıhtısı, yanlışlıkla damara yapılan yağlı enjeksiyonlar, yırtılan damarlardan sızan hava ve farklı maddeler; kalb, beyin, akciğer gibi hayati organları besleyen kan damarlarına girerek tıkanmaya sebep olurlar ve bu hayati organları kansız bırakırlar. Bu tıkanma olayına “emboli” denilir.

Emboliler bilhassa trafik kazalarından sonra, doğum esnasında, varisli ve flebitli kimselerde, şeker hastalarında, kalp yetersizliği görülen kimselerde sık görülür. Beyini besleyen damarlarda oluşan emboliler felçlere;  kalb ve akciğerde meydana gelen emboliler ise enfarktüslere sebep olurlar...

TEDAVİ

Emboliler, genellikle hastane tedavisine ihtiyaç gösteren ciddi durumlardır. Büyük emboliler ani ölümlere sebep olurlar. Hastaneye kaldırılan hastalar, kanın pıhtılaşmasını önleyen veya tıkanmayı açan “antikoagülan” denilen ilâçlarla tedavi edilirler. Bazan, tıkanan damarın açılmasını gerektiren beyin veya kalp ameliyatlarına ihtiyaç olabilir.

AKIL HASTALIKLARI

Akıl hastalıkları genel olarak irsidir (genetik) . Bazan da çocuk yaşta geçirilen kafa yaralanmaları, zor doğumlar akıl hastalıklarına sebep olurlar. Akıl hastalıkları ile sinirlilik ve bazı ruh hastalıkları arasında önemli farklar vardır. Doğuştan aptallık, melânkoli, mani, şizofreni, oligofreni, katatoni gibi akıl hastalıkları, bir akıl hastanesinde yatmayı veya kontrolüne girmeyi gerektirir. Bu hastalar kendilerine olduğu kadar cemiyet için de tehlikeli olabilirler.

Tedavileri özel bakım metodları ve ilâçlarla yapılır. Alkolik ve frengili anne ve babadan doğan çocukların, akıl hastalıklarına yakalanma ihtimâlleri daha fazladır. Çocuklarda menenjit, ensefalit gibi beyin iltihabı geçirenlerde de akıl hastalıklarına sık rastlanır.

ALERJİK REAKSİYONLAR VE TEDAVİ

İnsanların herhangi bir maddeye karşı hassas olmalarına ve bu madde ile karşılaştıkları zaman, vücutta kaşıntılar, yanmalar, saman nezlesi, bulantı, ishâl gibi vakaların ortaya çıkmasına allerji adı verilmektedir.

Allerjik şahıslarda ayrıca nefes darlığı astım, başağrısı gibi farklı şikâyetler de olabilir. Allerji yapan maddelere allerjen denilir. Bir şahsa karşı allerjen madde veya maddeler ortadan kaldırıldıkları vakit, hastanın tüm şikâyetleri ortadan kalkar. Her zaman bu allerjen maddeyi tespit etmek mümkün olmayabilir. Bunun için tıpta alerji reaksiyonları denilen muayene usulleri kullanılır.

Gruplar halinde birçok allerjenlerden hazırlanan aşılar, küçük miktarlarda deri içine yapılarak allerjik reaksiyon yapan madde tespit edilir ve bu maddelerden hazırlanan özel aşılar giderek miktarı artırılarak şahsın alerjen maddeye karşı hasasiyeti ortadan kaldırılır. Bu sahada geniş araştırmalar devam etmektedir.

Mehmet Akif Ersoy ÇANAKKALE ŞEHÎDLERİNE Şiiri

ÇANAKKALE ŞEHîDLERİNE

Şu Boğaz harbi nedir? Var mı ki dünyâda eşi?

En kesîf orduların yükleniyor dördü beşi,

Tepeden yol bularak geçmek için Marmara'ya

Kaç donanmayla sarılmış ufacık bir karaya.

Ne hayâsızca tehaşşüd ki ufuklar kapalı!

Nerde -gösterdiği vahşetle "bu: bir Avrupalı"

Dedirir -yırtıcı, his yoksulu, sırtlan kümesi,

Varsa gelmiş, açılıp mahbesi, yâhud kafesi!

* * *

Eski Dünyâ, Yeni Dünyâ, bütün akvâm-ı beşer,

Kaynıyor kum gibi, tûfan gibi, mahşer mahşer.

Yedi iklîmi cihânın duruyor karşına da,

Ostralya'yla beraber bakıyorsun: Kanada!

Çehreler başka, lisanlar, deriler rengârenk;

Sâde bir hâdise var ortada: Vahşetler denk.

Kimi Hindû, kimi yam yam, kimi bilmem ne belâ...

Hani, tâ'ûna da zûldür bu rezil istîlâ!

Ah o yirminci asır yok mu, o mahlûk-i asîl,

Ne kadar gözdesi mevcûd ise hakkıyle, sefîl,

Kustu Mehmedciğin aylarca durup karşısına;

Döktü karnındaki esrârı hayâsızcasına.

Maske yırtılmasa hâlâ bize âfetti o yüz...

Medeniyyet denilen kahbe, hakîkat, yüzsüz.

Sonra mel'undaki tahrîbe müvekkel esbâb,

Öyle müdhiş ki: Eder her biri bir mülkü harâb.

* * * 

Öteden sâikalar parçalıyor âfâkı;

Beriden zelzeleler kaldırıyor a'mâkı;

Bomba şimşekleri beyninden inip her siperin;

Sönüyor göğsünün üstünde o arslan neferin.

Yerin altında cehennem gibi binlerce lâğam,

Atılan her lâğamın yaktığı: Yüzlerce adam.

Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer

O ne müdhiş tipidir: Savrulur enkâz-ı beşer...

Kafa, göz, gövde, bacak, kol, çene, parmak, el, ayak;

Boşanır sırtlara, vâdîlere, sağnak sağnak.

Saçıyor zırha bürünmüş de o nâmerd eller,

Yıldırım yaylımı tûfanlar, alevden seller.

Veriyor yangını, durmuş da açık sînelere,

Sürü hâlinde gezerken sayısız tayyâre.

Top tüfekten daha sık, gülle yağan mermîler...

Kahraman orduyu seyret ki bu tehdîde güler!

Ne çelik tabyalar ister, ne siner hasmından;

Alınır kal'a mı göğsündeki kat kat îmân?

Hangi kuvvet onu, hâşâ edecek kahrına râm?

Çünkü te'sîs-i İlâhî o metin istihkâm.

* * *

Sarılır, indirilir mevki-i müstahkemler,

Beşerin azmini tevkîf edemez sun'i beşer;

Bu göğüslerse Hudâ'nın ebedî serhaddi:

"O benim sun'i bedî'im, onu çiğnetme" dedi.

Âsım'ın nesli... diyordum ya ...nesilmiş gerçek:

İşte çiğnetmedi nâmûsunu, çiğnetmeyecek.

* * * 

Şühedâ gövdesi, bir baksana, dağlar, taşlar...

O, rükû olmasa, dünyâda eğilmez başlar,

Vurulmuş tertemiz alnından, uzanmış yatıyor,

Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!

Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş asker!

Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer.

Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor Tevhîd'i...

Bedr'in arslanları, ancak bu kadar şanlı idi.

Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

"Gömelim gel seni târîhe" desem, sığmazsın.

Herc-ü merc ettiğin edvâra da yetmez o kitâb...

Seni ancak ebediyyetler eder istîâb.

"Bu, taşındır" diyerek Kâ'be'yi diksem başına;

Rûhumun vahyini duysam da geçirsem taşına;

Sonra gök kubbeyi alsam da, ridâ namıyle,

Kanayan lâhdine çeksem bütün ecrâmıyle;

Mor bulutlarla açık türbene çatsam da tavan,

Yedi kandilli Süreyyâ'yı uzatsam oradan;

Sen bu âvîzenin altında, bürünmüş kanına,

Uzanırken, gece mehtâbı getirsem yanına,

Türbedârın gibi tâ fecre kadar bekletsem;

Gündüzün fecr ile âvîzeni lebrîz etsem;

Tüllenen mağribi, akşamları sarsam yarana...

Yine bir şey yapabildim diyemem hâtırana.

* * *

Sen ki, son ehl-i salîbin kırarak savletini,

Şark'ın en sevgili sultânı Salâhaddin'i,

Kılıç Arslan gibi iclâline ettin hayran...

Sen ki, İslâm'ı kuşatmış, boğuyorken hüsran,

O demir çemberi göğsünde kırıp parçaladın;

Sen ki, rûhunla berâber gezer ecrâmı adın;

Sen ki, a'sâra gömülsen taşacaksın... Heyhât,

Sana gelmez bu ufuklar, seni almaz bu cihâd...

Ey şehîd oğlu şehîd, isteme benden makber,

Sana âgûşunu açmış duruyor Peygamber.

                                          Mehmed Akif Ersoy

PİR SULTAN ABDAL, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

PİR SULTAN ABDAL   (D.? - Ö.?)

16.yy. halk şairlerindendir. Asıl adı Haydar'dır. Sivas'ın Banaz Köyü halkındandır. Kendi şiirlerinden anlaşıldığına göre; Yemenli bir soydandır. Kanuni Sultan Süleyman devrinde yaşamıştır. Bir Kızılbaş ayaklanmasına katılmış ve isyanı bastırmaya memur edilen Hızır Paşa tarafından yakalanarak hapse atılmıştır. Daha sonra Sivas'ta idam edildi. Pir Sultan Abdal'ın nefesleri, bütün Anadolu ve Azerbaycan'da bugün de söylenmektedir.

PİR SULTAN'DAN ÖRNEKLER:

Kul olayım kalem tutan eline
Kâtip ahvalimi Şah'a böyle yaz
Şekerler ezeyim şirin diline
Kâtip ahvalimi Şah'a böyle yaz

ALKOL, ALKOL KOMASI VE TEDAVİ

ALKOL

Keyif maddesi olan alkol, esasında bir cins şekerdir. Şekerli maddelerin fermantasyonuyla elde edilir. Yüksek kalori taşır. Dünyada yaygın şekilde kullanılan alkol, beslenmeden ziyade bir keyif maddesi olarak kullanılır. Alkolün beyindeki tesiri alındığı miktara bağlıdır. Az miktarda neşe verir, orta derecede sarhoşluk yapar ve iradeyi düşürür. Çok miktarda alkol insanı komaya sokar. Tıpta alkol, değerli bir mikrop öldürücü madde olarak kullanılır. Bazı hastalıklarda da gıda olarak verilir.

İçki olarak kullanılan alkolün cinsi “etil alkol” dür. Ayrıca bu alkolün içinde, içkinin kalitesine göre “metil alkol” vardır. Bu alkol zehirlidir ve bilhassa karaciğeri tahrip edicidir. Bazı insanların alkole karşı büyük iştahları vardır. Bunlar alkole doyamazlar. Bunlara alkolik denir. İçmedikleri zaman krizler geçirirler.

ALBÜMİNÜRİ (İdrardan Albümin Çıkması)

ALBÜMİNÜRİLER

İdrarla albümin çıkarılmasına, tıpta albüminüri denilir. Albüminüri en çok böbrek hastalıklarında görülür ve böbreğin fonksiyonlarının bozulduğuna işarettir. Böbreğin faaliyetini bozan ciddi kalp hastalıklarında ve karaciğer sirozunda da idrarla albümin çıkarılır. Bundan başka, idrar yolları iltihabında, böbrek taşlarında da az miktarlarda albüminüri olabilir. Albüminüri ile vücuttan yüksek miktarda protein atılarak ziyan olur ve organizma (vücut) , birçok hastalıklara karşı mukavemetini kaybeder.

Tedavisi; sebep olan hastalıkların tedavisine bağlıdır. Genel olarak, idrarla albümin çıkaran hastaların tuzsuz yemeleri, böbreğin yorulmaması için bir mecburiyettir...

ALBİNİZM HASTALIĞI (Pigment Noksanlığı)

ALBİNİZM

Saçların, kirpiklerin, kılların beyaza yakın derecede renksiz olmasıdır. Deri çok açık beyaz renktedir ve gözler de açık renktedir. Doğuştan olan genetik bir bozukluktur. Bu şahıslar ışığa ve güneşe tahammül edemezler. Güneşe maruz kalmakla da ciltleri koyulaşmaz.

Tedavisi yoktur. Bu tip kişiler koyu renk gözlükle rahat edebilirler. Güneşe çıkmaları da tavsiye edilmez.

AKROMEGALİ HASTALIĞI (Hipofiz Anormal İşlevi)

Beyindeki hipofiz bezinin fazla ve anormal çalışmasıyla oluşan bir hastalıktır. Bu hastalıkta, eller, ayaklar, şakak kemikleri, dil anormal derecede büyür. Ses kalınlaşır. Çok zaman hipofiz bezindeki bir tümör bu hastalığa sebebiyet verir.

Hipofiz bezinin, çocukluk ve büyüme çağında hastalanması “dev insana” sebep olur.

Tedavisi, hipofiz bezindeki urun ameliyatla çıkarılması veya ışın tedavisiyle mümkün olabilir. Dolayısıyla ileri tetkik ve hastane tedavisi gerekmektedir...

VÜCUTTAKİ AĞRILAR VE TEDAVİ

Ağrı, vücudun herhangi bir yerinde iltihap, tazyik, şiş, tahriş vs gibi olaylar neticesinde meydana gelen sinir zedelenmelerinin beyinde meydana getirdiği bir uyarımdır. Ağrılar birçok zaman bir hastalığın ilk tehlike uyaranıdır. Bazı hastalıklarda ise ağrı daha sonra ortaya çıkar.

Ağrılar genel olarak baş ağrıları, karın ağrıları, sırt ve göğüs ağrıları (anjina pektoris) , bel ağrıları, adale ağrıları, kemik ağrıları gibi kısımlarda incelenirler. Ayrıca ağrılar vasıflarına göre de taksim edilirler. Sağır ağrılar, batıcı ağrılar, kolik tarzında ağrılar gibi... Kolik tarzında ağrılar, ekseriyetle karında ve belin her iki tarafında olurlar. Çok şiddetlidirler. Ani başlarlar ve ani de kaybolurlar.

Karındaki kolik tarzındaki ağrı ekseriyetle bir safra kesesi hastalığının, beldeki de böbrek taşının işaretidir.

AEROFAJİ (Hava Yutma)

AEROFAJİ

Bazı insanlar hava yutarlar ve mideye giden bu hava, ileri derecede şişkinlik şikâyetlerine sebep olur. Buna aerofaji denir. Bilhassa sinirli kimselerde, hızlı yemek yiyenlerde ve çok sigara içenlerde daha sık rastlanır. Sık sakız çiğneyen kişiler, bolca tükürükle beraber hava da yutarlar.

Bu tip hastalar, devamlı geğirmek ihtiyacı hissederler ve böylelikle rahatladıklarını söylerler. Mide röntgeni çekildiği zaman, aerofaji teşhisi kolayca konulabilir.

TEDAVİ

Sinirli şahıslarda, sinir ilâçlarının kullanılması, temiz hava, spor iyi neticeler verir. Fazla sigara içenlerde, sigaranın azaltılması şikâyetlerin son bulmasını sağlayabilir. Gıdaların iyice çiğnendikten sonra yutulması gerekir.

ADNEKSİT HASTALIĞI (Yumurtalık ve Kanal İltihabı)

ADNEKSİT

Kadınlarda yumurtalıktan rahime uzanan kanalların iltihabına verilen isimdir. Bazan kan yoluyla gelen mikroplar bu kanallara yerleşerek iltihaplandırırlar. Fakat ekseriyetle fena şartlarda yapılan doğum sonrası düşük, kürtaj gibi olaylardan sonra meydana çıkarlar. Sağ ve sol olmak üzere iki yumurtalıktan çıkan iki kanal iltihap neticesi tıkanırsa kadında kısırlığa sebep olur. Bir kanal sağlam kalırsa, gebelik şansı vardır. Adneksit, kısırlıktan başka sancılı âdetlerin, fena ve kokulu akıntıların, kansızlığın, bazan sağ taraftaki komşuluğu sebebiyle apandisitin de sebebi olabilir. Kronik adneksit gelişmişse; sebebi çoğunlukla tüberkülozdur.

KORUNMA VE TEDAVİ

Kadınların sıhhi şartlarda doğum yapması, düşük ve kürtajdan kaçınması şarttır. Akıntılı ve sancılı âdetlerde, kısırlık hallerinde vakit geçirmeden bir kadın- doğum uzmanına başvurmak ve tıbbi tedaviyi ihmâl etmemek lâzımdır. Zamanında tedavi görmeyen hastalar, bu hastalığı ömür boyu çekebilirler.

EŞREFOĞLU (Rûmi), ŞİİR VE BİYOGRAFİ

EŞREFOĞLU (Rûmi)   (D.? – 1469)

Asıl adı Abdullah’tır. Mısır’dan göç ederek İznik’e yerleşmiş bir ailenin oğludur. İznik, Doğu Roma İmparatorluğu’nun son kalesi olduğu için oralı olan şair Rûmi (Romalı) diye ün kazanmıştır. Yüksek tahsil yaptıktan sonra Bursa’da Emir Sultan’ın hizmetine girmiştir. Daha sonra Ankara’ya gelerek Hacı Bayram Veli’ye damat oldu ve tarikatına girdi. Sonradan “Kadiriyye” tarikatının “Eşrefiyye” dalını kurdu.

EŞREFOĞLU’NDAN ÖRNEK

Seni seven âşıkların gözü yaşı dinmez imiş

Seni maksud edinenler dünya âhret anmaz imiş

HACI BAYRAM VELİ, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

HACI BAYRAM VELİ   (1352 – 1429)

Ankara’da doğdu. İyi bir medrese öğrenimi görmüştür. Ankara camilerinde, medreselerinde ders verdi. Tasavvuf yolunu seçerek Somuncu Baba’nın ardına düştü. Şam ve Hicaz’ı dolaştı. Şeyhinin vefatı üzerine Ankara’ya döndü ve “Bayramiyye” tarikatını kurdu. Şöhreti genişleyip kendisine inananlar çevresinde toplanınca, Osmanlı Padişahı  II. Murat durumdan şüphe ederek onu Edirne’ye çağırdı. Maksadı bir hileyle öldürtmekti, ama Hacı Bayram’ın hiçbir siyasi maksadı olmadığını anladı ve kendisine aşırı saygı göstererek memleketine geri gönderdi. Şiirleri dağınık halde bulundu. Ankara’da vefat etmiştir...

Çalabım bir şar yaratmış iki cihan arasında

Bakınca Didâr görünür o şehrin kenâresinde

Nagehan bir şara vardım, ol şarı yapılır gördüm

KAYGUSUZ ABDAL, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

KAYGUSUZ ABDAL   (D.? – Ö.?)

14. yüzyılda yaşamış ve kişiliğini korumuş halk şairlerinden biridir. Adının sonundaki “abdal” kelimesi, Pir Sultan Abdal, Deniz Abdal gibi birçok tekke şairinin isminde görülür. Bu kelime “bediyl” yani; “değiştirilecek şey” anlamına gelen kökten türemiştir. Mânâsı da: “Dünyayı verip ahireti kazanmış olan insan” demektir.  Bununla birlikte Abdallık, Bektaşilikte bir mertebedir. Bir inanca göre; bütün velilerin yani, ermişlerin sayısı üçyüzdür. Ermiş, sağken dünyasından geçip Tanrı’yı kendinde bulmuş olan bu üçyüz velinin (çoğulu evliya’dır)  kırk tanesine Abdal derler. Bu rütbe, tasavvuftaki terk-i terk derecesinin karşılığıdır ki, Abdallar için artık bu dünyada hiçbir şeyin değeri kalmamıştır. Dış görünümlerine fazla özen göstermezler, yemek-içmek konusunda yarı açlığı tercih ederler. Bu yüzden yaşam tarzları çevresiyle terslik gösterir. Bu yüzden Abdallara “meczub” yani “Tanrı cazibesiyle kendinden geçmiş” gözüyle bakılır.

YUNUS EMRE, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

YUNUS EMRE    (D.? – 1320-21)

Porsuk nehrinin Sakarya’ya döküldüğü yere yakın Sarıköy’de doğduğu söylenir. Tasavvufla ilgili halk şiirinin en büyük üstadıdır. Şiirleri, bugün de memleketin her tarafında okunup söylenmektedir. Hayatı üzerine fazla bir şey bilinmemekte, Bektaşilerin büyüklerine ait yazılmış biyografilerde, Yunus için çeşit çeşit hikâyeler anlatılmaktadır... Kendisi cahil bir köylüdür. Hayatı hakkındaki hikâyeleri anlatan Bektaşi kitapları okuma-yazma bilmediğini kaydediyorsa da şiirlerinden kuvvetli bir medrese tahsili gördüğü anlaşılmaktadır.

Horasan Erenlerinden Anadolu’ya göçmüş ve kendi adına Bektaşilik tarikatını kurmuş olan Hacı Bektaş-ı Veli’nin kısmet verdiklerinden Taptuk Emre’ye kul olmuş, kırk yıl şeyhinin dergâhına hizmet etmiştir. Ondan sonra kısmeti açılmış ve tasavvuf inançlarını söyleme ve yayma izni verilmiştir. Bunun üzerine şiirlerini meydana getirerek seyahatlere çıkan Yunus Emre Konya, Şam ve Azerbaycan’ı gezdi. Mevlâna Celâleddin’i Rûmi ile görüştü. 1307 yılında “Risâletünnushiyye”  (nasihat kitabı) adında mesnevi tarzında bir eser yazdı. Şiirleri “Yunus Divanı” adı altında toplanmıştır. Son derece sade bir dille en güç ahlâk ve inanç meselelerini çözümleyen bu şiirler kısmen “Burhan Toprak” tarafından yeni harflerle yayınlanmış ve Fransızcaya çevrilmiştir.

ŞEYH GALİP, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

ŞEYH GALİP   (1757 – 1799)

 Asıl adı Mehmet Es’ad’dır. İstanbul’da doğdu. Kendisinden pek hoşlanmayan çağdaşı olan bir şair :

(Bilmem ey menhus adın Es’ad mıdır, Galip midir

Saha-i şi’rü edebde daima mağlûpsun)

Diye kelime oyunu yaparak onu kötülemek istemiştir.

Bilgin bir Mevlevi şeyhinin oğludur ve kendisi de tarikata girerek Galata Mevlevihanesi’nde posta oturmuş ve şeyh olmuştur. Divanını tertiplediği zaman henüz 24 yaşındaydı. 26 yaşında da büyük bir tasavvuf şaheseri olan mesnevisi “Hüsn-ü Aşk” (sevgi ve güzellik) adlı eserini yazdı. Konya’ya giderek Mevlâna dergâhı’nda çileye girdi. Bunu İstanbul’a döndüğünde Yenikapı Mevlevihanesi’nde tamamladı. Galata Mevlevihanesi’ne Şeyh olduktan sonra III. Selim’in kızkardeşi Beyhan Sultan’ın gözüne girdi, sevgisini kazandı. Vefat edince şeyhi olduğu İstanbul Tünelbaşı’ndaki tekkesine gömüldü. Divanı ve mesnevisi basılıdır.

BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU, ESER, BİYOGRAFİ

BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU   (1913 – 1975)

Güzel Sanatlar Akademisi’ni bitirdi. Paris’te Andre Lhote atölyesinde çalıştı (1931- 1933) . Yurda dönünce, Akademi’ye öğretmen oldu. “D Grubu” na katıldı. Türk kilim, yazma ve diğer elişleriyle ilgilendi. 1958 de Brüksel Dünya Fuarı’nda Türk pavyonu için, bir mozaik pano yaptı. Sao Paolo Biennali’nde altın madalya aldı (1958) . Paris’teki Nato binasına bir mozaik pano yaptı (1959) . Yerli kır kahvelerinden Bursa hanlarına, “figürlü kompozisyolardan çevresindekilerin ve kendisinin portrelerine” değin çok değişik çalışmalar yaptı. 1960 lara doğru, “soyut bir non-figüratif” anlayışa yöneldi. Ancak gene de “figüratif” resimlerine ara sıra devam etti. Birçok yazı ve şiir yazdı. “Yaradana Mektuplar”, “Karadut” gibi şiir kitaplarından başka, yurt gezilerinden edindiği izlenimlerini “Canım Anadolu” adı altında yayınladı. İki Devlet Resim Ödülü almıştır.

Bedri Rahmi Eyüboğlu - Anadolu Hisarı 65x50cm

NEDİM, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

NEDİM    (D.? – 1730)

İstanbul’da Beşiktaş’ta doğmuş, yine orada, Patronalı Halil isyanında, damdan dama kaçarken düşüp ölmüştür. Damat Nevşehirli İbrahim Paşa Sadrazam olunca, şiirlerini pek sevdiği Nedim’i yanına kütüphane memuru olarak almıştır. Böylece saray eğlencelerine katılan, şiirleriyle çevresini şenlendiren Nedim, gözde bir şair sayılmıştır. Bununla birlikte III. Ahmet Çeşmesi yaptırıldığında, şairler sultanı seçilmek gerekince Osmanzade Ahmet Taip, Nedim’e tercih edilmiştir. Çırağan sohbetlerinde, Kâğıthane âlemlerinde pek aranan şair Nedim, zamanında hep “müderris” olarak anılmıştır. Türkçe ve Farsça divanından başka iki Arapça tarih tercümesi de vardır. Divanı basılıdır.

NEDİM’DEN ÖRNEKLER

Sevdiğim cemalin çünkü göremem

Çıkmasın hayâlin dil-i şeydâdan

Hâkipâye çünkü yüzler süremem

Alayım peyâmın bâd-ı sabâdan

NABİ, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

NABİ  (1642 – 1712)

Urfa’da doğmuştur. Asıl adı Yusuf’tur. 24 yaşında İstanbul’a geldi. Divan kâtipliği yapmış, hacca gidip döndükten sonra Musahip Mustafa Paşa’nın kâhyası olmuştur. Halep’te evlendi. Oğlu Hayri için yazdığı nasihat şiirleri olan “Hayriyye” ve mesnevi şeklindeki hikâye “Hayrabâd” burada yazılmıştır. Vali Baltacı Mehmet Paşa, Sadrazam olup İstanbul’a dönerken onu da yanına almıştır. Darphane müdürlüğü, başmukabelecilik yapmıştır. Kudüs ve Hicaz yolculuğunu anlatan “Tuhfet-ül Haremeyn” adlı seyahatnamesi vardır. IV.Mehmed’in çocukları Edirne’de sünnet edilince, bir de “Sûrnâme” (şenlik kitabı) yazmıştır. Vefat edince, İstanbul Karacaahmet’te miskinler tekkesi yakınına gömülmüştür...

NAİLİ, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

NAİLİ   (D.? – 1666)

Asıl adı Mustafa Çelebi’dir. Divan kâtiplikleri’nde bulunmuştur. Sürgüne gönderilerek gurbette ölmüştür. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur.  Gazelleriyle meşhurdur. İstanbul ağzını şiirde çok iyi kullanmıştır.

Gazel

Hevây-i aşka uyup kûy-i yâre dek gideriz

Nesim-i subha refikız bahâra dek gideriz

Pelâspâre-i rindi bedûş, kâse-bekef

Zekât-ı mey verilir bir diyâra dek gideriz

ŞEYH-ÜL İSLÂM YAHYA, ŞİİR VE BİYOGRAFİ

ŞEYH-ÜL İSLÂM YAHYA   (1552 – 1644)

İstanbul doğumlu. Babası da Şeyh-ül İslâm’dı. Müderris olduktan sonra babasıyla hacca gitti. İstanbul medreselerinde müderrislik yaptı. Çeşitli vilâyetlerde kadılık görevinde bulundu. Bir kere Anadolu Kazaskeri, üç defa da Rumeli kazaskeri oldu. Üçkez Şeyhülislâm’lığa getirildi. IV.Murat’la Revan Seferi’ne katıldı. I.İbrahim tahta çıkınca, eski itibarını kaybetti ve üzüntüden hastalanarak vefat etti. Tek eseri divanıdır.

Şeyhülislâm Yahya’dan örnekler:

Bülbüller öter, güller açar şâd gönül yok     

Hiç böyleliğin görmemişiz fasl–i bahârın

(Bülbüller öter, güller açar, ama neşeli bir gönül yok. Bahar mevsiminin böylesini hiç görmemiştik)

Aşık-ı şeydâ niyâz ettikçe, diller nâz eder

(Deli sevdalı yalvardıkça, güzellerin gönülleri nazlanır.

Aşkın safâsı yok değil ammâ cefâsı çok 

NEF'İ ŞİİR VE BİYOGRAFİ

NEF’İ   (1572 ? – 1635)

Hasankale’de doğdu. Asıl adı Ömer’dir. İyi bir medrese öğrenimi gördükten sonra I. Ahmed’in hükümdarlığı sırasında Bayram Paşa’nın aracılığıyla İstanbul’a geldi. Maden vergi kâtipliğinde bulundu. IV. Murat tahta çıkınca, taşlama ve hicivleriyle ün salan bu şairi korudu. Bu tarz şiirleri herkesi gücendirdiği için, bir daha taşlama yapmıyacağına dair IV. Murat’a söz verdiği halde, dayanamayıp gene yazdı. Padişahı da, kendi babasını da hicvetti. Vezir Bayram Paşa için de ağır bir taşlama yazdı. Sadrazamın şikâyeti üzerine Nef’i sarayın odunluğunda boğduruldu. Naaşı denize atılmıştır.

Nef’i öldürülürken bile huyundan vazgeçmemiştir. Kendisine bir af dilekçesi yazdırmaya çalışan Kızlarağası, dilekçeyi yazarken kâğıt üzerine siyah mürekkep damlatınca üzülmüş, fakat Nef’i gülerek zenci ağaya, “Üzülmeyin, mübarek terinizdir” diyerek ağayı kızdırmış ve ölümünü hızlandırmıştır. Türkçe Ve Farsça Divanları, Siham-ı Kaza (Kader Okları) adında taşlama şiirleri vardır.

ADDİSON HASTALIĞI (Kortizol Eksikliği)

Cildin esmerleşmesi, halsizlik, zayıflama, tansiyon düşüklüğü, çabuk yorulma, diş etlerinin koyulaşması, iştahsızlık gibi belirtilerle kendini gösteren ve ilk kez Addison adında bir doktor tarafından keşfedilen Addison hastalığı, “Böbrek üstü bezlerinin” çalışma bozukluğu ve “kortizol” hormonu salgısının azalması ile meydana gelen bir hastalıktır. Sebebi ekseriyetle tüberkülozdur. Tüberküloz mikrobu böbrek üstü bezlerini tahrip ederek, kortizol salgısının azalmasına sebep olur. Diğer sebepleri için, böbrek üstü bezinde kanser yayılımı, vücudun bağışıklık sistemiyle ilgili problem ve bezde amiloid proteinin birikmesi sebebiyle işlevsizlik sayılabilir.

TEDAVİ

Ciddi bir hastalıktır. Çoğunlukla hastane tedavisi gerektirir. Bu hastaların, kortizon ihtiva eden ilâçları bazan “ömür boyu” almaları gerekmektedir. Kortizonun keşfine kadar öldürücü olan bu hastalık, bugün için tehlikeli olmaktan çıkmıştır... 

ANAFİLAKSİ VE ANAFİLAKTİK ŞOK

ANAFİLAKSİ

Organizmaya daha önce karşılaştığı ve hassasiyet  kazandığı ve kendine has bir tepki geliştirdiği maddeler girdiğinde ortaya çıkan aşırı duyarlılık reaksiyonudur.

Anafilaksi, bir antijen-antikor reaksiyonunun neticesidir. Bu durum alerjiler, yani vücudun bağışıklık cevabının değişmesinden kaynaklanan hastalıklar kapsamına girer.

ANAFİLAKTİK ŞOK

Deride bir anafilaktik tepki oluştuğunda, kızartılı ve kaşıntılı (ürtiker belirtileri) bir ödem odağı meydana gelir. Bronş mukozasında oluştuğunda ise, bronş kaslarının kasılmasıyla birlikte mukozada aşırı kanlanma ve gerginleşme gözlenir. Bronş kaslarındaki kasılma, bronşiyal astım belirtilerinin ortaya çıkmasına yol açar.

MUSTAFA KEMAL PAŞA'NIN ZOR ANLARI

Mustafa Kemal Paşa ile birlikte son gelen telgraf ve mektupları gözden geçirerek, bunlara verilecek cevapları hazırlıyorduk.

Paşa’nın Kurmay Başkanı Kâzım Dirik Bey de sekreterlik vazifesi görüyordu.  Çalışmalarımızı bitirdikten sonra, kahvelerimizi içecektik ki; Amasya’da Paşa ile aynı amaç uğrunda sonuna kadar çalışacağına yemin ile söz vermiş olan Kâzım Bey, ayağa kalkarak sessisce Paşa’ya şöyle dedi :

“Paşam , siz askerlikten istifa ettiniz, bundan sonra benim göreve devam etmeme imkân kalmadı. Müsaadenizle Kâzım Karabekir Paşa’dan askeri bir görev istiyeceğim. Evrakı kime teslim etmemi emir buyurursunuz?”

Bu sözler karşısında Mustafa Kemal Paşa’nın bir anda rengi atmış, sararmıştı. Sanki vurulmuş gibiydi. Hiç beklemediği durum karşısında duyduğu hayâl kırıklığının acısını belirten bakışlarını Kâzım Bey’e yönelterek :

CEVAT ERKUL, ESER VE BİYOGRAFİ

CEVAT ERKUL   (1897 – 1981)

Hukuk tahsili yaptı. Resim alanında, kendi kendini yetiştirdi. Yargıtay üyeliğine kadar yükseldi. Bir müddet, Güzel Sanatlar Akademisi’nde Hikmet Onat’ın atölyesine devam etti. İzlenimci “Boğaziçi Manzaraları” geleneği içinde çalışmıştır.

Cevat Erkul - Boğaz'da Grup  74x50 cm

DÜNYADAN ATASÖZLERİ

ESTONYA ATASÖZLERİ

• Yoksul kadının meyve bahçesi korsesinin içinde, tarlası önlüğünün altındadır.
• Gelinin yastığına baş koymaktansa, kızının ayak ucunda yat.
• Güzel kadın gözün cenneti, ruhun cehennemidir.
• İpek gömlekte bit olmaz.
• Parmağı ışıtan, elmas yüzük değil, iştir.

ÇEK ATASÖZLERİ

• Atını övmek için bir ay, karını övmek için bir yıl bekle.
• Alışkanlık demir gömlektir.
• İnek, inek değilse, rağbeti keçi görür.
• Şanssızlıklar, kendileri için açık bırakılan kapıdan içeri girerler.
• Bir şey satın almaya gittiğin zaman, kulaklarını değil gözlerini kullan.

İSKOÇ ATASÖZLERİ

• Para, istiflemek için yassıdır.
• Bağış iyi bir çocuktur, ama çabuk yorulur.
• Akılsız adamın bir dakikada sorduğunu, akıllı adam bir saatte cevaplandıramaz.
• Evini seven damında tepinmez.
• Dostsuz yaşayabilirsin, komşusuz yaşayamazsın.
• Nefret kalpten, tiksinti kafadan gelir.
• Bir şeyi kırmaktansa, onu bükmek daha iyidir.

İSVİÇRE ATASÖZLERİ

• Boğa boynuzundan, kadın elbisesinden, erkek sözünden belli olur.
• İyilerin, arkasında bir tahta kapı kapanırsa, bir altın kapı açılır.
• İki insandan korkulur, ekmek sevmeyenden, çocuk sesi sevmeyenden.
• Çocuk mantara benzer, bazısı zararlıdır.
• Az düşünen çok konuşur.
• Altın evin saatleri kurşun gibi ağırdır, zaman bir türlü geçmez.
• Utanç olmayan kimsede onur da bulunmaz.

MACAR ATASÖZLERİ

• El yumruğu yemeyen, kendi yumruğunu değirmen taşı sanır.
• Sofrada elini, sohbette dilini kısa tut.
• Dikkatsiz adamın karısı, yarı dul sayılır.
• Bir Tanrın ve birçok dostun olsun.
• Saadetten çok bahseden, ızdırabı davet eder.
• Küçük ocak bile kıvılcım saçar.
• Tedbirli ev sahibi, keçiyi bahçıvan yapmaz.
• Sevilen çocuğun adı da çok olur.

SANSKRİT ATASÖZLERİ

• Yüreği üç şey serinletir; su, çiçek ve kadının güzelliği.
• Herşey uyur, ceza uyumaz.
• İyi bir öğüt, kulağa sunulmuş hediyedir.
• Yüzünüzü, hatanızı düzeltmek değil, tekrarlamak kızartsın.
• Cehalet öküze benzer, yaşlandıkça yağ bağlar.
• Bir damla yağmur, karıncaya sel görünür.
• Ariflerin meclisinde, cahilin süsü susmaktır.
• Gerçek bir renkli, yalan on renklidir.
• Erdemin kokusu, lotüs çiçeğinden daha hoştur.
• Üstüne yük binmeyle fil yorulmaz.

POLONYA ATASÖZLERİ

• Su, ateş ve kadın "yeter" demeyi bilmez.
• Müsrif olan parası bitince dilenir, cimri ise her zaman.
• Ateş yakından yakar, güzel kadın hem yakından hem uzaktan yakar.
• Kesinlikle inanmak için, şüpheyle başlamak gerekir.
• Efendim bana kürk vadetti, şimdiden terlemeye başladım.
• Zengini hekim, fakiri emek kurtarır.
• Yasak istek getirir.
• Cömerdin elini kimse kesmez.
• Müzik, dansın kızkardeşidir.
• Büyük ruhlarla her şey büyüktür.
• Çok kudretli olan, her şeyden korkmalıdır. 

İSVEÇ ATASÖZLERİ

• Eşit dostluklar ömür boyu sürer.
• Aşksız hayat, baharsız yıla benzer.
• Herkesin mutluluğuna mutlu olan, tam mutludur.
• Gençliğin güzel bir yüzü, ihtiyarlığın güzel bir ruhu vardır.
• Şeytan zenginin evine bir kez, fakirin evine her zaman gelir.
• Zenginin akrabası çok olur.
• Para kaybedersen yeniden kazanırsın, zamanı kaybedersen kazanamazsın.
• Ellisinde sen dünyadan bıkarsın, altmışında dünya senden bıkar.
• Soğuk kalpten sıcak bir söz çıkmaz.
• Akılsız olmaktansa, ekmeksiz olmak yeğdir.

SIRP ATASÖZLERİ

• Çalışan arı, kovanını er geç bulur.
• Şarap bitince sohbet de biter, paran yoksa, dostun da yok demektir.
• Para ve şeytan dinlenmek bilmez.
• Balıkçının annesi ara sıra, avcının annesi her zaman aç kalır
• Öğüt ilâç gibidir, ne kadar acıysa o kadar faydalıdır.
• Kötü atın bir hatası, iyi atın birçok hatası olur.
• Şeytanla yelken açan, dümensiz gemi gibi kayalığa bindirir.
• Üç altın lira biriktir, dördüncüsü avucuna düşer.
• Düşmansız adam beş para etmez.
• Aç adamın ekmeği pişkin olmaz.
• Servet kendiliğinden gelmezse, dört nala koşsan da yakalayamazsın.
• Eski kumaşı dikme ipliğe yazık olur, yorgun erkekle yatma gecene yazık olur.
• Kale zamanla kurulur, yine zamanla yıkılır.

LATİN ATASÖZLERİ

• Yaşlı kadın oynayınca, tozu dumana katar.
• Susan kadın, konuşan kadından güzeldir.
• Dostun ne kadar eskiyse, o kadar iyidir.
• Dostu olan, zengin demektir.
• Aşka düşmek, eşekten düşmekten daha tehlikelidir.
• Kötü kazanç çabuk biter.
• Bizim gözümüz başkalarının mutluluğunda, onların gözü de bizimkindedir.
• Mutluluk sabır ve cesaret ister.
• Herşey değişir, hiçbir şey yok olmaz.
• Cimrinin dünyaya faydası, ancak ölünce dokunur.
• En büyük düşman kalbimizde saklıdır.
• Öfkesini yenen, en büyük düşmanını yenmiş sayılır.

AFRİKA ATASÖZLERİ

• Kadının aklı, göğsünden yukarı çıkmaz.
• Kadın soğuk bir sudur öldürür, derin bir sudur boğar.
• Dostluk göz gibi hassastır, en ufak şeyden incinir.
• Aşk durgun suyun yüzeyindeki yosuna benzer, kovalasan geri gelir.
• Şans, her zaman giyilip çıkarılan peştemal değildir.
• Oğlunu sağ elinle döv, sol elinle kucakla.
• Sopa vicdanı değil, kemikleri sızlatır.
• İki şey ölmeden yok olmaz, çil ve kader.
• Her delik kulağa altın küpe takılmaz.
• Aç timsah avını seçmez.
• Evdeki kavganın ateşi sadece tüter, ama yakmaz.
• Bilge sözler şeker kamışına benzer, ne kadar emsen de tadı tükenmez.
• Bilgi, öyle hap gibi yutarak kazanılmaz.

İRAN ATASÖZLERİ

• Gönül susuzluğu su damlasıyla giderilemez.
• Cahil ile konuşmaktansa, âlim ile taş taşı.
• Güzel yüz kilitli kapıyı açar.
• İç bade sev güzel varsa aklı şuurun, dünya varmış ya da yokmuş ne umurun.
• Canının istediğini ye, başkalarının istediğini giy.
• Mum fitilinden, insan dilinden yanar.
• Karıncalar bir olunca, aslanı dize getirir.
• Büyüklerin kulağı işitir, ama gözü görmez.
• Servet kaplumbağa adımlarıyla gelir, ceylan adımlarıyla kaçar.
• Deve fazla gülmüş sonunda dudağı yarılmış.

ARAP ATASÖZLERİ

• Güler yüzlülük ikinci bir talihtir.
• Köpeğin sesine kulak verirsen köye; çakalın sesine kulak verirsen çöle gidersin.
• Sana gölge veren ağacı kesme.
• Sabır zaferin anahtarıdır.
• Kocamış aslan köpeğin maskarasıdır.
• Kaplandan değil eşekten kork.
• Su vadinin derininde bulunur.
• İyilik yapan yalan kötülük yapan gerçekten üstündür.
• Hakikatın dili sadedir.
• Kapalı ağıza sinek kaçmaz.
• Biberi küçük diye hor görme, hele bir tadına bak.

İTALYAN ATASÖZLERİ

• Büyük ağaçların, meyvadan çok gölgesi olur.
• Okumuş cahil kadar cahil yoktur.
• Eğer gençler bilseydi ve ihtiyarlar yapabilseydi, yapılamayacak bir şey kalmazdı.
• Kılığı partal olanın kredisi de olmaz.
• Kadının küçüğü erken evlenir.
• İnsanı ihtiyatlı olmaya sevkeden düşmanlarıdır.
• Yemekte verilen söz sofra örtüsünde kalır.
• Hakikatı söyleyen yalancıya inanılmaz.
• Kirli çamaşırını evinde yıka.
• Yaşlı öküzün çektiği sabanın karığı düz olur.
• Sağ elin becerikli, sol elin tutumlu olsun.